Các tác nhân trong nhà ảnh hưởng hô hấp trẻ sơ sinh
Khói thuốc, khói bếp, nấm mốc hay hóa chất tạo mùi có thể kích thích đường thở, khiến trẻ sơ sinh ho, khò khè và khó thở.
Trẻ sơ sinh có đường thở nhỏ, niêm mạc nhạy cảm, cơ chế bảo vệ của hệ hô hấp chưa hoàn thiện. Khi niêm mạc phù nề hoặc tăng tiết dịch, lòng đường thở dễ bị thu hẹp, ảnh hưởng đến khả năng hô hấp.
Theo BS.CKI Nguyễn Văn Toản, khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, những tác nhân dưới đây thường xuất hiện trong sinh hoạt hàng ngày nhưng dễ bị gia đình bỏ qua.
Khói thuốc lá và thuốc lá điện tử
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trẻ hít khói thuốc thụ động có nguy cơ cao hơn mắc viêm phế quản, viêm phổi, bệnh tai giữa, vấn đề hô hấp khác. Phơi nhiễm còn làm tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.
Hút thuốc ở ban công, trong nhà vệ sinh, bếp hoặc phòng khác không bảo đảm trẻ tránh hoàn toàn khói thuốc. Các hạt và hóa chất có thể đi qua cửa, khe thông khí, bám vào tóc, da, quần áo, rèm, đệm và đồ nội thất. Người hút thuốc sau đó bế, ôm hoặc nằm cạnh có thể tiếp tục đưa chất tồn dư đến gần trẻ.
Khí dung từ thuốc lá điện tử có thể chứa nicotine, hạt siêu mịn và nhiều hóa chất. Gia đình không nên hút thuốc lá điện tử trong nhà hoặc ôtô, kể cả khi trẻ không có mặt.
Khói bếp, nhang, nến thơm, tinh dầu
Quá trình đốt than, củi, gas hoặc dầu hỏa có thể tạo bụi mịn và khí kích thích đường thở. Nguy cơ tăng nếu bếp nằm trong không gian kín, không có hệ thống hút khí phù hợp.
Khi nấu ăn, gia đình nên bật máy hút mùi dẫn khí ra ngoài, không đặt nôi hoặc chỗ nằm của trẻ gần bếp. Tuyệt đối không dùng bếp than, vỉ nướng, máy phát điện trong nhà hoặc gara vì có thể gây ngộ độc khí carbon monoxide không màu, không mùi.
Đốt nhang, nến thơm, nhang muỗi cũng làm tăng bụi và sản phẩm cháy trong không khí. Việc xông hoặc khuếch tán tinh dầu trong phòng kín cũng tạo mùi đậm, gây kích ứng đường thở. Gia đình nên tránh sử dụng trong phòng trẻ hoặc nơi trẻ sắp ngủ.
Tránh sử dụng nến thơm, khuếch tán tinh dầu trong phòng trẻ sơ sinh. Ảnh: Vân Anh
Nấm mốc và bụi nhà
Tường thấm nước, trần dột, điều hòa không được vệ sinh hoặc đồ dùng ẩm lâu ngày tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận người sống trong nhà ẩm mốc có nguy cơ cao hơn gặp triệu chứng và nhiễm trùng hô hấp.
Khi thấy mảng mốc hoặc ngửi thấy mùi ẩm, phụ huynh cần tìm và xử lý nguồn thấm, làm khô khu vực bị ướt. Không để trẻ ở gần trong lúc chà rửa vì bụi và bào tử nấm có thể phát tán.
Gia đình nên lau ẩm thay vì quét khô, giặt và phơi khô chăn ga, vệ sinh điều hòa đúng lịch. Không để thú nuôi nằm trong nôi, cũi hoặc khu vực ngủ của trẻ. Tuy nhiên, không nên mặc định bụi hoặc lông thú là nguyên nhân mỗi khi trẻ có tiếng thở bất thường.
Bình xịt và sản phẩm tạo mùi
Nước hoa xịt phòng, chất tẩy rửa dạng phun, bình xịt tóc, sơn, keo dán và đồ nội thất mới có thể giải phóng chất kích thích đường thở. Sản phẩm có mùi dễ chịu hoặc được quảng cáo "tự nhiên" không đồng nghĩa an toàn với trẻ sơ sinh.
Không nên xịt hóa chất khi trẻ ở trong phòng. Nếu nhà đang sơn sửa, cần đưa trẻ ra khỏi khu vực thi công và thông khí phù hợp. Không trộn thuốc tẩy với nước lau bồn cầu, ammonia hoặc chất tẩy rửa khác vì có thể tạo khí độc.
Để bảo vệ đường thở của trẻ, gia đình cần ưu tiên loại bỏ nguồn khói, mùi và ẩm mốc; thông gió khi chất lượng không khí bên ngoài phù hợp. Máy lọc không khí chỉ hỗ trợ giảm một phần bụi hạt, không thay thế việc kiểm soát nguồn ô nhiễm.
Bác sĩ Toản khuyến cáo đưa trẻ đi khám ngay nếu thở rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, rên khi thở, tím môi, ngừng thở, bỏ bú hoặc khó đánh thức. Không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm, tinh dầu hay xông hơi cho trẻ sơ sinh.
Vân Anh
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp |