Thai máy ít có phải do thiếu oxy?
Tôi đang mang thai con đầu lòng, 28 tuần, đôi khi thấy thai máy ít hơn bình thường. Làm thế nào để biết thai có nhận đủ oxy không? (Hương, 28 tuổi, Đồng Nai)
Trả lời:
Thai máy ít không đồng nghĩa thai nhi đang thiếu oxy. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thiếu oxy do suy chức năng bánh nhau là một nguyên nhân đáng lưu ý. Nếu thai phụ khám thai đều đặn suốt thai kỳ ghi nhận bình thường, nhưng đến tuần 28 thấy thai máy giảm rõ rệt hoặc thay đổi bất thường so với nhịp vận động thường ngày của bé, thai phụ nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra, xác định tình trạng thai nhi.
Thai nhi không hít thở như người bình thường. Trong tử cung không có không khí để thai hít vào, hai lá phổi của thai cũng chưa làm nhiệm vụ lấy oxy. Do đó, thai sẽ nhận oxy và dưỡng chất từ mẹ thông qua bánh nhau và dây rốn. Khi hai bộ phận này bị ảnh hưởng, thai có thể không được cung cấp đủ oxy, dẫn đến suy thai, chậm tăng trưởng, thậm chí nguy hiểm nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
Để đánh giá thai nhi có đang nhận đủ oxy hay không, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp khám và theo dõi.
Đo monitoring (còn gọi là CTG) tim thai: Bác sĩ gắn các đầu dò lên bụng mẹ để ghi nhận nhịp tim thai và hoạt động co bóp của tử cung. Thông qua biểu đồ, bác sĩ đánh giá nhịp tim cơ bản, sự thay đổi nhịp tim khi thai cử động và những lần nhịp tim giảm bất thường. Đây là phương pháp quan trọng để đánh giá sức khỏe thai nhi, đặc biệt khi mẹ có dấu hiệu giảm cử động thai hoặc thuộc nhóm thai kỳ nguy cơ cao.
Máy CTG điện toán phân tích tim thai và cơn co tử cung, giúp phát hiện sớm nguy cơ thiếu oxy. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Siêu âm Doppler mạch máu: Dạng siêu âm này giúp đánh giá dòng máu lưu thông qua động mạch rốn, động mạch não giữa của thai nhi và động mạch tử cung của mẹ. Các chỉ số phản ánh tình trạng tuần hoàn giữa thai phụ, bánh nhau và thai nhi. Khi sức cản mạch máu tăng hoặc dòng máu có bất thường, bác sĩ có thể nhận biết dấu hiệu bánh nhau hoạt động kém hoặc thai nhi đang phải thích nghi với tình trạng thiếu oxy.
Đánh giá trắc đồ sinh vật lý thai nhi (BPP): Phương pháp này kết hợp siêu âm và theo dõi nhịp tim thai để đánh giá 5 tiêu chí gồm nhịp tim thai, cử động hô hấp, cử động toàn thân, trương lực cơ và lượng nước ối. Mỗi tiêu chí được chấm 0 hoặc 2 điểm, tổng điểm tối đa là 10. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, khả năng thích nghi của thai nhi và phát hiện những dấu hiệu nghi ngờ thai đang gặp bất lợi do thiếu oxy. Tùy kết quả, tuổi thai và tình trạng của mẹ, bác sĩ quyết định tiếp tục theo dõi, kiểm tra bổ sung hoặc can thiệp sản khoa khi cần thiết.
Việc theo dõi được thực hiện trong suốt thai kỳ thông qua khám thai định kỳ, đánh giá sự phát triển, tim thai và cử động thai. Các kiểm tra chuyên sâu như monitoring, siêu âm Doppler và trắc đồ sinh vật lý thai nhi (BPP) chủ yếu được chỉ định khi có dấu hiệu bất thường hoặc thai kỳ thuộc nhóm nguy cơ cao.
Những trường hợp thường được cân nhắc theo dõi chuyên sâu hơn gồm thai chậm tăng trưởng trong tử cung, mẹ bầu tăng huyết áp, tiền sản giật, mẹ có bệnh nền như đái tháo đường trước mang thai, thiểu ối, thai phụ từng lưu thai hoặc biến chứng nghiêm trọng, nghi ngờ suy chức năng bánh nhau.
Nếu thai cử động (đá, cuộn tròn, đạp) dưới 10 lần trong 4 giờ, bạn nên khám ngay để bác sĩ kiểm tra nếu có bất thường.
ThS.BS Ngô Thị Bình Lụa
Trung tâm Sản Phụ khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
| Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp |