Làm gì ngăn phù tay sau khi phẫu thuật ung thư vú?
Tôi ung thư vú giai đoạn một, sắp phẫu thuật nhưng sợ sau khi nạo hạch nách bị phù tay voi. Cách nào ngăn ngừa biến chứng này? (Ngọc Dung)
Trả lời
Ung thư vú giai đoạn một có tỷ lệ điều trị thành công và sống sau 5 năm cao có thể hơn 90%. Đây là giai đoạn tế bào ung thư đã xâm nhập vào khu vực qua màng đệm. Ở giai đoạn một, nếu khối u đã lan đến các hạch bạch huyết thường ở mức độ rất nhỏ, khám hay siêu âm khó phát hiện.
Trước đây, người bệnh ung thư vú cần phẫu thuật đều phải nạo vét toàn bộ hạch nách để ngăn di căn, tái phát. Quá trình cắt hạch sẽ cắt đứt mạch bạch huyết - hệ mạch dẫn lưu dịch tự nhiên bên cánh tay phẫu thuật. Dịch bạch huyết ứ đọng trong các mô dưới da, có thể gây biến chứng phù bạch huyết (phù tay voi).
Khoảng 30% người bệnh nạo vét hạch nách bị phù tay voi sau điều trị. Cánh tay người bệnh sưng, nặng nề, đau nhức, không thể cử động, nhiễm trùng tái đi tái lại... có thể xảy ra ngay sau mổ hoặc nhiều năm sau đó, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống.
Bác sĩ Vinh phẫu thuật cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Hiện nay, các bác sĩ thường ứng dụng kỹ thuật sinh thiết hạch gác cửa khi phẫu thuật ung thư vú. Trong lúc phẫu thuật, bác sĩ tiêm chất nhuộm màu (xanh methylen) hoặc chất phát quang huỳnh quang (ICG) vào quầng nhũ hoa, thuốc di chuyển theo đường bạch huyết. Bác sĩ cắt lấy 1-3 hạch gác cửa bắt màu, phát sáng chuyển giải phẫu bệnh sinh thiết lạnh tức thì, có kết quả trong vòng 30 phút. Nếu hạch gác cửa dương tính (có chứa tế bào ác tính), bác sĩ sẽ cắt toàn bộ hạch nách. Ngược lại, nếu hạch gác cửa âm tính, tức không có tế bào di căn, người bệnh không phải bị nạo thêm hạch nách, giảm tối đa nguy cơ gây phù tay voi cho người bệnh.
Bạn nên sinh thiết hạch gác cửa trong quá trình phẫu thuật cắt tuyến vú, tái tạo, để giảm nguy cơ phù tay voi sau này. Sau phẫu thuật ung thư vú, người bệnh có thể cần điều trị thêm với hóa trị, xạ trị, thuốc nội tiết... tùy thuộc vào kết quả giải phẫu bệnh, bản chất sinh học của khối u.
Sau phẫu thuật, người bệnh không nên xách nặng 1-2 kg trở lên, tiếp xúc vật nóng hay hoạt động sử dụng tay nhiều như đánh máy, gõ máy tính... Song song đó, cần tái khám, theo dõi sát sao cánh tay cùng bên phẫu thuật. Nếu thấy cánh tay nặng, chật khi đeo nhẫn, mặc áo tay dài... người bệnh cần tái khám sớm hơn để được hướng dẫn can thiệp phù hợp bằng vật lý trị liệu hoặc các kỹ thuật nối mạch bạch huyết siêu vi phẫu, bảo vệ cánh tay khỏi tình trạng xơ hóa vĩnh viễn.
BS.CKI Lê Ngọc Vinh
Khoa Ngoại Ung Bướu, Trung tâm Ung Bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp |