Điều gì xảy ra khi lạm dụng thuốc giảm đau xương khớp?

Người bệnh tự mua và dùng thuốc giảm đau kéo dài không theo chỉ định của bác sĩ có thể hại dạ dày, giảm chức năng thận, che lấp dấu hiệu bệnh nguy hiểm.

Các bệnh cơ xương khớp như thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, viêm khớp hay viêm gân có thể gây đau dai dẳng, tái phát nhiều lần khiến người bệnh khó chịu, hạn chế vận động, mất ngủ, suy giảm nghiêm trọng năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống.

ThS.BS Phạm Thu Phương, Phó trưởng khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết để giảm đau nhanh, nhiều người bệnh tự mua thuốc giảm đau không kê đơn tại hiệu thuốc, mua lại đơn thuốc cũ mà không tái khám, uống các loại thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ, thành phần... Lạm dụng thuốc giảm đau, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài, có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm.

Tổn thương dạ dày

Nhiều loại thuốc giảm đau hoạt động bằng cách ức chế prostaglandin gây viêm. Song điều này khiến dạ dày dễ tổn thương, do prostaglandin cũng tham gia vào quá trình tiết dịch nhày bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi sự ăn mòn của axit dịch vị.

Bác sĩ Phương cảnh báo người bệnh tự dùng thuốc giảm đau liều cao, kéo dài, không kèm thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày có nguy cơ viêm, loét dạ dày - tá tràng, thậm chí xuất huyết tiêu hóa.

Suy giảm chức năng thận, tuyến thượng thận

Thuốc giảm đau có tác dụng phụ gây giảm lưu lượng máu tới thận làm cho chức năng thận suy giảm, nhất là ở người cao tuổi, mắc bệnh thận mạn tính. Sử dụng quá liều thuốc giảm đau trong một số trường hợp có thể gây suy thận cấp, tích nước, phù cơ thể và tăng huyết áp, theo bác sĩ Phương.

Một số loại thuốc chống viêm chứa corticoid ức chế tuyến thượng thận, khiến cơ thể giảm sản xuất cortisol. Người bệnh lạm dụng thuốc này thường có nguy cơ mắc hội chứng Cushing với dấu hiệu mặt tròn, tích mỡ vùng thân mình, da mỏng, dễ bầm tím, yếu cơ và tăng đường huyết.

Tăng nguy cơ bệnh tim mạch

Một số thuốc giảm đau có thể làm tăng huyết áp, giữ muối nước, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiến triển nặng hơn bệnh đang có. Thuốc giảm đau dạng sủi thường được pha thêm muối giúp tan nhanh trong nước, có thể gây quá tải lượng muối nạp vào cơ thể nếu lạm dụng.

Người bệnh có tiền sử mạch vành, đột quỵ, suy tim, tăng huyết áp không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau khi chưa được bác sĩ đánh giá kỹ, kê đơn đúng liều lượng.

Che lấp bệnh lý nguy hiểm

Đau là tín hiệu cảnh báo giúp cơ thể cảnh giác với tổn thương, đi khám bệnh và điều trị. Tự ý sử dụng thuốc giảm đau đem lại cảm giác thoải mái tạm thời, song có thể khiến người bệnh chủ quan, vì triệu chứng của một số tình trạng nguy hiểm bị thuốc giảm đau che lấp.

Bác sĩ Phương lấy ví dụ đau lưng có thể là biểu hiện của viêm ruột thừa cấp không điển hình, sỏi đường tiết niệu, cơn đau quặn thận, đau do gãy xương kín, nhiễm trùng - các tình trạng cần được cấp cứu.

Tương tác với thuốc điều trị bệnh nền

Người mắc bệnh cơ xương khớp, nhất là người cao tuổi, thường mắc kèm nhiều bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, bệnh mạn tính. Tự ý dùng thuốc giảm đau có thể gây tương tác thuốc, làm giảm tác dụng của thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu, tăng nguy cơ xuất huyết khi người bệnh đang dùng thuốc chống đông. Các thuốc chống viêm nhóm corticoid còn có thể làm tăng đường huyết, khiến người bệnh đái tháo đường khó kiểm soát bệnh hơn, theo bác sĩ Phương.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh tuân thủ chỉ định của bác sĩ, không tự ý tăng liều, tự mua thuốc giảm đau uống trong thời gian dài. Khi tái phát đau, đau tăng, đột ngột hoặc dữ dội, cần tới bệnh viện tái khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân, điều trị bệnh gây đau thay vì chỉ điều trị triệu chứng đau.

Với người bệnh lớn tuổi, mắc kèm nhiều bệnh nền và đang sử dụng nhiều thuốc phối hợp điều trị, bác sĩ xây dựng phác đồ hợp lý, chọn thuốc kháng viêm, giảm đau mà ít gây tương tác. Người bệnh có thể kết hợp các phương pháp giảm đau không dùng thuốc như vật lý trị liệu để giảm đau hiệu quả hơn.

Thanh Long