Đau bụng do tắc nghẽn tá tràng
TP HCMNhung, 15 tuổi, đau bụng kéo dài nhưng điều trị viêm dạ dày không khỏi, bác sĩ phát hiện tá tràng bị chèn ép giữa hai động mạch.
Nhung thường đau quặn bụng, có ngày 3 cơn, mỗi cơn kéo dài 5-10 phút rồi hết. ThS.BS.CKI Nguyễn Hữu Dũng, Đơn vị Ngoại Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết bệnh nhi có biểu hiện suy kiệt, ói sau khi ăn nhiều, đau âm ỉ khi ngồi cúi người về phía trước. Bác sĩ nghi ngờ bất thường giải phẫu gây chèn ép tá tràng (phần đầu của ruột non tiếp nhận thức ăn từ dạ dày), chỉ định kiểm tra chuyên sâu.
Kết quả chụp CT cho thấy góc giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên của Nhung chỉ khoảng 26 độ, trong khi bình thường 38-65 độ. Khoảng cách giữa hai động mạch chỉ 6 mm, thấp hơn mức bình thường (10-28 mm). Siêu âm cũng ghi nhận góc và khoảng cách giữa hai động mạch bị thu hẹp.
Hình ảnh chụp CT tái tạo 3D vùng bụng có các đường màu đỏ đánh dấu góc giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên bị thu hẹp. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Kết hợp triệu chứng và kết quả chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ xác định Nhung mắc hội chứng động mạch mạc treo tràng trên. Đây là tình trạng hai động mạch trong ổ bụng nằm quá sát nhau, chèn ép tá tràng. Khi bị chèn ép, tá tràng thu hẹp, cản trở thức ăn lưu thông xuống ruột non, gây đau bụng, đầy bụng, có thể nôn.
Theo Tổ chức Quốc gia về Bệnh hiếm Mỹ (NORD), hội chứng động mạch mạc treo tràng trên có tỷ lệ mắc khoảng 0,13-0,3% dân số. Bệnh thường được phát hiện ở thanh thiếu niên và người trẻ tuổi.
Bác sĩ Dũng cho rằng tình trạng của Nhung có thể liên quan đến bất thường giải phẫu bẩm sinh, khiến góc giữa hai động mạch hẹp hơn bình thường. Khi trẻ lớn lên, sự phát triển của cơ thể có thể khiến tình trạng chèn ép tá tràng biểu hiện rõ. Đây có thể là lý do Nhung không có triệu chứng từ nhỏ mà bắt đầu xuất hiện những cơn đau bụng kéo dài trong những năm gần đây.
Sau khi xác định nguyên nhân đau bụng kéo dài, bác sĩ Dũng đánh giá tình trạng chèn ép tá tràng của Nhung cần xem xét phẫu thuật.
Bác sĩ Dũng tư vấn phương pháp điều trị cho Nhung. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Trẻ mắc hội chứng động mạch mạc treo tràng trên thường có biểu hiện đau bụng từng cơn hoặc âm ỉ kéo dài, nhất là vùng bụng trên. Cơn đau có thể tăng sau khi ăn, kèm đầy bụng, buồn nôn hoặc nôn ói do thức ăn khó lưu thông qua đoạn tá tràng bị chèn ép. Người bệnh giảm đau khi nằm nghiêng trái, nằm sấp hoặc co gối về phía ngực do những tư thế này có thể làm giảm áp lực lên tá tràng.
Bác sĩ Dũng cho biết các triệu chứng trên dễ nhầm với viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc khó tiêu chức năng. Cơn đau có thể tự giảm rồi tái phát, khiến phụ huynh đưa trẻ đi khám muộn. Tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng có thể gây giãn dạ dày, tá tràng, nôn liên tục dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, suy giảm chức năng thận cấp do mất nước nặng. Từ đó, người bệnh bị thiếu máu nuôi thành ruột, hoại tử hoặc thủng đường tiêu hóa, đe dọa tính mạng.
Hội chứng động mạch mạc treo tràng trên có thể được điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật. Với trường hợp nhẹ, bác sĩ ưu tiên điều chỉnh chế độ ăn, chia nhỏ bữa, bổ sung dinh dưỡng để cải thiện cân nặng, tăng lớp mỡ đệm giữa hai động mạch, từ đó giảm áp lực lên tá tràng.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đau bụng tái diễn trong thời gian dài. Trẻ cần được khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân, tránh bỏ sót các bệnh ít gặp gây tắc nghẽn đường tiêu hóa.
Phương Đặng
* Tên người bệnh đã được thay đổi
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp |