5 việc cần làm khi trẻ có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm
Khi trẻ đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy sau ăn, cha mẹ cần kiểm tra dấu hiệu nguy hiểm, bù nước đúng cách và theo dõi sát để tránh biến chứng do mất nước.
Ngộ độc thực phẩm ở trẻ thường gây đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy, đôi khi kèm sốt. Tùy tác nhân, triệu chứng có thể xuất hiện vài giờ đến vài ngày sau khi ăn. Nếu nhiều trẻ có biểu hiện tương tự sau khi ăn cùng một bữa có thể là nguồn gây ngộ độc. BS.CKI Bảo Đạt, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8, cho biết khi trẻ vừa nôn vừa tiêu chảy, lượng dịch mất đi có thể vượt quá lượng trẻ uống. Trong những giờ đầu, cha mẹ nên thực hiện ngay 5 việc dưới đây.
Kiểm tra dấu hiệu cần cấp cứu
Cha mẹ nên quan sát xem trẻ có mở mắt, nhìn hoặc trả lời khi được gọi, có thở bình thường hay không. Đưa trẻ đến cơ sở y tế để cấp cứu nếu khó đánh thức, co giật, khó thở hoặc lừ đừ kèm da tái, tay chân lạnh. Trong lúc chờ cấp cứu, tránh đút nước, thức ăn hoặc thuốc cho trẻ đang lơ mơ vì trẻ có thể sặc dẫn đến nghẹt đường thở. Ngay cả khi còn tỉnh táo, trẻ cần được đưa đến bệnh viện nếu nôn liên tục, đi ngoài ra máu hoặc dịch xanh đậm, đau bụng dữ dội.
Theo bác sĩ Đạt, trẻ nghi ngộ độc thực phẩm được đánh giá mức độ mất nước, tình trạng tuần hoàn, hô hấp và các dấu hiệu nguy hiểm để lựa chọn hướng xử trí. Trường hợp mất nước nặng, rối loạn điện giải hoặc không thể bù dịch qua đường uống cần được theo dõi, điều trị tại cơ sở y tế nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng.
Bác sĩ Đạt khám cho trẻ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8. Ảnh: Phương Đặng
Bù nước sớm nếu trẻ tỉnh táo
Nếu trẻ còn tỉnh, nuốt được và chưa có dấu hiệu nặng, cha mẹ có thể cho uống dung dịch bù nước, điện giải (oresol). Pha cả gói với đúng lượng nước ghi trên bao bì. Tránh dùng nước ngọt, nước trái cây để bù dịch vì lượng đường cao có thể khiến trẻ tiêu chảy nặng hơn. Nếu trẻ vừa nôn, phụ huynh nên đợi khoảng 10 phút rồi cho uống lại chậm hơn, bé đang bú mẹ có thể tiếp tục cho bú.
Theo dõi trẻ lượng nước trẻ uống vào và đi tiểu
Sau khi cho trẻ uống, cha mẹ nên để ý trẻ có giữ được nước hay nôn trở lại, số lần đi ngoài có tăng lên và lần gần nhất trẻ đi tiểu là khi nào. Trẻ đã bớt nôn vẫn có thể mất nước nếu tiếp tục tiêu chảy, uống ít. Môi miệng khô, mắt trũng, tiểu ít hơn bình thường hoặc mệt lả là những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám.
Trẻ dưới một tuổi, nhất là dưới 6 tháng, dễ mất nước hơn. Với trẻ còn đóng tã, cha mẹ có thể theo dõi số tã ướt, thời gian từ lần thay tã ướt gần nhất. Nếu trẻ bú ít rõ rệt, bỏ bú hoặc tiểu ít dần, gia đình nên đưa đi khám sớm.
Tránh gây nôn, tự ý dùng thuốc
Bác sĩ Đạt lưu ý phụ huynh không cố làm trẻ gây nôn vì có thể khiến chất nôn vào đường thở, đặc biệt là khi trẻ mệt hoặc lơ mơ.
Phụ huynh cũng tránh tự cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy hoặc dùng kháng sinh. Khi khám, bác sĩ đánh giá mức độ mất nước và các triệu chứng đi kèm để quyết định trẻ có thể tiếp tục bù dịch qua đường uống hay cần truyền dịch, làm xét nghiệm hoặc dùng thuốc.
Bác sĩ Đạt lưu ý, không phải mọi trường hợp nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy sau ăn đều do ngộ độc thực phẩm. Trẻ có thể mắc viêm dạ dày ruột do virus, nhiễm khuẩn đường tiêu hóa hoặc một số bệnh lý ngoại khoa như viêm ruột thừa. Bác sĩ đánh giá triệu chứng, thăm khám và chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết để xác định nguyên nhân, tránh bỏ sót bệnh lý cần can thiệp sớm.
Ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc
Nếu nghi ngờ một món ăn liên quan đến triệu chứng của trẻ, gia đình nên ngừng cho người khác ăn món đó. Khi đi khám, phụ huynh báo cho bác sĩ biết trẻ đã ăn gì, ăn ở đâu, khi nào, có ai ăn cùng cũng gặp các triệu chứng tương tự... Phụ huynh cần ghi lại những bữa ăn trong vài ngày trước vì một trong số đó có thể khiến trẻ ngộ độc.
Bác sĩ Đạt khuyên, nếu trẻ có dấu hiệu nôn hoặc tiêu chảy sau bữa ăn ở trường, phụ huynh nên báo sớm cho nhà trường và cơ quan y tế địa phương. Trường hợp trẻ lừ đừ, khó đánh thức, co giật, khó thở hoặc da tái kèm tay chân lạnh, phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu.
Phương Đặng
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp |