5 kiểu thở không tốt cho hệ hô hấp
Thở bằng miệng, thở nông, quá nhanh hoặc nín thở thường xuyên có thể gây khô miệng, mệt mỏi, tức ngực, ảnh hưởng đến hô hấp.
Theo bác sĩ Đào Phương Thúy, Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, hít thở là quá trình đưa oxy (O2) từ môi trường vào và đào thải carbon dioxide (CO2) ra ngoài cơ thể. Hoạt động này diễn ra tự nhiên, liên tục, đóng vai trò quan trọng đối với chức năng tế bào và quá trình tạo năng lượng. Tuy nhiên, một số kiểu thở không phù hợp nếu kéo dài gây khó chịu, tác động xấu đến hệ hô hấp.
Thở bằng miệng
Không khí đi qua mũi được lọc, làm ấm và làm ẩm trước khi xuống phổi. Trong khi đó, thở bằng miệng thường xuyên, nhất là lúc ngủ, có thể gây khô niêm mạc miệng, họng, ảnh hưởng sức khỏe răng miệng, chất lượng giấc ngủ.
Ở trẻ em, thở bằng miệng mạn tính ảnh hưởng đến sự phát triển cấu trúc hàm, khuôn mặt. Người thường xuyên phải há miệng để thở nên đi khám để xác định nguyên nhân như nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng, phì đại amidan hoặc VA.
Thở nông
Khi thở nông, thể tích không khí đưa vào phổi thấp hơn bình thường, cơ hoành không phát huy đầy đủ vai trò. Cơ hoành là khối cơ nằm giữa lồng ngực, ổ bụng, giữ vai trò chính trong hoạt động hô hấp.
Thở nông kéo dài khiến quá trình thông khí kém hiệu quả, gây mệt mỏi, khó tập trung, làm tăng cảm giác căng thẳng. Người có thói quen này có thể tập thở bằng cơ hoành: hít vào chậm qua mũi để bụng phồng nhẹ, sau đó từ từ thở ra để bụng xẹp xuống. Cách thở chậm, đều giúp cơ thể thư giãn, sử dụng các cơ hô hấp hiệu quả hơn.
Điều dưỡng hướng dẫn tập thở đúng cách cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thở quá nhanh hoặc quá sâu
Tăng thông khí xảy ra khi một người thở nhanh hoặc sâu quá mức so với nhu cầu của cơ thể, làm giảm nồng độ CO2 trong máu. Tình trạng này thường xuất hiện khi căng thẳng, lo âu hoặc hoảng sợ.
Người tăng thông khí có thể chóng mặt, hụt hơi, tê hoặc ngứa ran ở bàn tay, cánh tay, quanh miệng. Cảm giác khó thở đôi khi khiến người bệnh tiếp tục cố hít sâu, làm triệu chứng nặng hơn. Khi xuất hiện tình trạng này, người bệnh nên ngồi ở nơi thoáng, thả lỏng vai và cố gắng đưa nhịp thở trở lại chậm, đều. Nếu tình trạng lặp lại hoặc kèm đau ngực, ngất, tím tái, người bệnh cần được khám để loại trừ nguyên nhân tim mạch và hô hấp.
Thở chủ yếu bằng ngực
Kiểu thở này thường khiến lồng ngực trên nâng lên rõ trong khi chuyển động của vùng ngực dưới, bụng hạn chế. Nếu diễn ra thường xuyên, các cơ hô hấp ở cổ, vai và ngực phải hoạt động nhiều hơn, dễ gây căng cơ, đau đầu hoặc cảm giác nặng ngực. Một số người còn xuất hiện ho, hụt hơi hay khó thở. Tập thở cơ hoành và điều chỉnh tư thế có thể giúp giảm sử dụng các cơ hô hấp phụ.
Nín thở
Nhiều người vô thức nín thở khi tập trung làm việc, căng thẳng hoặc thực hiện một động tác gắng sức. Trong thời gian nín thở, cơ thể vẫn tiếp tục tiêu thụ O2, tạo ra CO₂. Việc giữ hơi lâu làm nồng độ CO2 trong máu tăng dần, có thể gây chóng mặt, đau đầu và tăng cảm giác căng thẳng.
Nín thở quá lâu còn có thể khiến nhịp tim và huyết áp thay đổi. Nguy cơ cao hơn khi nín thở dưới nước, tập luyện cường độ cao hoặc ở người có bệnh tim mạch, hô hấp. Do đó, mỗi người nên duy trì nhịp thở đều, tránh cố giữ hơi vượt quá khả năng của cơ thể.
Bác sĩ Thúy khuyến cáo mỗi người nên ưu tiên thở bằng mũi, tập thở cơ hoành, duy trì vận động, thư giãn để kiểm soát căng thẳng. Khi tập thở, nên hít vào chậm qua mũi để bụng phồng lên, sau đó mím môi và thở ra từ từ.
Người thường xuyên khó thở, tức ngực, thở khò khè, ngáy to, thức giấc vì hụt hơi hoặc phải thở bằng miệng kéo dài nên đi khám. Đây có thể là biểu hiện của bệnh hô hấp hoặc rối loạn giấc ngủ.
Vân Anh
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp |