Xạ trị triệt căn ung thư tuyến tiền liệt tái phát

TP HCMÔng Hùng, 68 tuổi, tái phát ung thư tuyến tiền liệt sau ba tháng phẫu thuật, nay được xạ trị triệt căn.

Kết quả xét nghiệm chỉ số PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) của ông Hùng khi tái khám sau 3 tháng tăng lên mức 27,3 ng/mL, trong khi mức bình thường dưới 4,0 ng/mL. Ông từng phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt điều trị ung thư giai đoạn 3B. Kết quả giải phẫu bệnh khối u thuộc nhóm 4, có ổ Gleason 5, đã xâm lấn túi tinh. Gleason 5 là loại tế bào đột biến đã mất hoàn toàn cấu trúc bình thường, sinh sôi nhanh, nguy cơ tái phát rất cao.

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung Bướu, cho biết người bệnh tái phát ung thư tuyến tiền liệt sớm, song chưa ghi nhận di căn. Các tế bào ác tính nằm rải rác khắp nền tuyến tiền liệt và hạch chậu đã phẫu thuật, người bệnh không thể phẫu thuật tiếp. "Dùng thuốc nội tiết lúc này có thể giúp ức chế tế bào ung thư toàn thân, tuy nhiên không thể tiêu diệt tận gốc tại chỗ", bác sĩ Hiển nói.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định xạ trị với mục tiêu triệt căn. Chùm tia bức xạ sẽ bao trùm toàn bộ vùng mổ cũ và hệ thống hạch chậu, bắn phá DNA của các tế bào ung thư còn sót lại.

Các bác sĩ định lượng chùm tia kỹ lưỡng với mức liều xạ cao 2.7 Gy, "đánh" thẳng vào nền tuyến tiền liệt cũ và các hạch đại thể - nơi có nguy cơ chứa mật độ tế bào ung thư cao nhất. Mức liều 2.0 Gy được rải ở hạch vi thể lân cận để chặn đứng nguy cơ lây lan.

Bác sĩ dùng kỹ thuật điều biến liều (IMRT), các tia được điều biến cường độ để tối ưu phân bố liều. Tại các khu vực bàng quang, trực tràng, liều xạ giảm trong giới hạn an toàn. Nhờ đó, các cơ quan lành được bảo vệ, ông Hùng ăn ngủ, đi vệ sinh bình thường trong suốt quá trình xạ trị. Tái khám sau ba tháng hoàn thành phác đồ xạ trị, chỉ số PSA của người bệnh ở mức ổn định, tuy nhiên cần tiếp tục theo dõi lâu dài.

Bác sĩ Hiển cho hay phần lớn ung thư tuyến tiền liệt phát triển chậm; nhiều người nghĩ sau phẫu thuật triệt căn là khỏi bệnh, không tái khám định kỳ. Tuy nhiên, một số thể ung thư tuyến tiền liệt phát triển rất nhanh, nguy hiểm, chẳng hạn Gleason 5, mức độ ác tính cao, biệt hóa kém, tế bào hoàn toàn mất đi cấu trúc bình thường của tuyến tiền liệt, sinh sôi nhanh. Nếu không tái khám định kỳ và can thiệp phù hợp, các tế bào ác tính liên tục phát triển, đi theo đường máu, di căn hạch bạch huyết, xương, cột sống.

Ung thư tuyến tiền liệt phổ biến ở nam giới, đặc biệt trên 50 tuổi. Bệnh phát sinh từ lớp vỏ bao phía ngoài của tuyến, rất xa niệu đạo (ống dẫn tiểu). Khối u phát triển, xâm lấn ra ngoài nhưng không chèn ép đường tiểu nên người bệnh ít có triệu chứng.

Bác sĩ khuyên nam giới trên 50 tuổi nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt, xét nghiệm máu định lượng kháng nguyên PSA, để sớm phát hiện bất thường, điều trị ngay. Sau điều trị, người bệnh nên tái khám định kỳ hoặc sớm hơn khi có dấu hiệu bất thường như tiểu khó, để được chẩn đoán, can thiệp sớm, tránh di căn.

Khải Minh

*Tên nhân vật đã được thay đổi