Vì sao rối loạn chuyển hóa gây gan nhiễm mỡ?
Tôi được chẩn đoán gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa mức độ nhẹ. Đây có phải gan nhiễm mỡ, điều trị thế nào? (Ngọc Hạnh, 34 tuổi)
Trả lời
Rối loạn chuyển hóa là tình trạng cơ thể gặp khó khăn trong quá trình trao đổi chất như xử lý đường, chất béo, protein. Các biểu hiện chính gồm tăng đường huyết, kháng insulin, béo bụng, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp...
Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD) là tình trạng mỡ tích tụ trong ít nhất 5% tế bào gan, đồng thời người bệnh có ít nhất một yếu tố nguy cơ chuyển hóa như thừa cân, béo phì, tăng vòng eo, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường type 2.
Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa phổ biến, thuật ngữ này thay thế cho tên gọi gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) trước đây, nhằm nhấn mạnh vai trò của các yếu tố nguy cơ chuyển hóa trong cơ chế hình thành bệnh.
Rối loạn chuyển hóa gây kháng insulin - yếu tố quan trọng dẫn đến tích tụ mỡ trong gan. Khi cơ thể giảm nhạy cảm với insulin, mô mỡ giải phóng nhiều axit béo tự do vào máu, làm tăng lượng chất béo vận chuyển đến gan. Đồng thời, gan tăng tổng hợp chất béo nhưng khả năng chuyển hóa, đào thải không đáp ứng đủ, khiến mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan.
Kháng insulin thường gặp ở người thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2, tăng triglyceride hoặc cholesterol bất thường, hội chứng buồng trứng đa nang. Ngoài ra, tuổi cao, yếu tố di truyền, chế độ ăn nhiều năng lượng, đường tinh luyện, chất béo bão hòa và ít vận động thể chất cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bác sĩ Huyền Vân khám cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa thường tiến triển âm thầm, ít gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi siêu âm bụng hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi tổn thương gan tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện vàng da, vàng mắt, bụng to do tích tụ dịch, phù chân, dễ bầm tím hoặc chảy máu.
Một số trường hợp gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan, tổn thương tế bào gan, làm tăng nguy cơ hình thành mô sẹo. Quá trình này kéo dài dẫn đến xơ hóa gan, thay đổi cấu trúc gan, chức năng gan suy giảm.
Hiện chưa có một phương pháp điều trị chung cho tất cả người mắc gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa. Mục tiêu điều trị là kiểm soát bệnh chủ yếu tập trung vào giảm tích tụ mỡ trong gan, cải thiện các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và hạn chế tiến triển xơ hóa. Người thừa cân, béo phì giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ, mức giảm khoảng 7-10% hoặc hơn góp phần giảm viêm và xơ hóa ở một số người bệnh.
Bạn mắc bệnh gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ nên xây dựng chế độ ăn cân đối, tăng rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt. Hạn chế nước ngọt, thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì vận động thể chất thường xuyên, kết hợp tập aerobic, tăng cường sức mạnh cơ bắp phù hợp với thể trạng cũng góp phần cải thiện chuyển hóa.
Người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu, tránh rượu bia, không tự ý sử dụng thuốc và thực phẩm chức năng có nguy cơ gây tổn thương gan. Người bệnh nên khám định kỳ để đánh giá chức năng gan và mức độ xơ hóa thông qua xét nghiệm máu, siêu âm, đo độ đàn hồi gan hoặc các phương pháp khác theo chỉ định.
Người thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu nên chủ động kiểm tra sức khỏe, đánh giá nguy cơ gan nhiễm mỡ. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố chuyển hóa giúp hạn chế tổn thương gan, giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
BS.CKI Nguyễn Thanh Huyền Vân
Khoa Nội Tiêu hóa
Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp |