Thai nhi chậm tăng trưởng vẫn chào đời an toàn

TP HCMThai nhi chậm tăng trưởng trong tử cung từ tuần 26, được bác sĩ theo dõi suốt 10 tuần đến khi chào đời an toàn ở tuần 36.

Thai phụ 30 tuổi, mang thai lần thứ hai nhờ thụ tinh ống nghiệm (IVF), khám thai định kỳ tại địa phương. Đến tuần 26, kết quả siêu âm ghi nhận thai nhi chậm tăng trưởng trong tử cung, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

BS.CKI Lê Quang Hưng, Trung tâm Y học bào thai, cho biết thai nhi chậm tăng trưởng khởi phát sớm xảy ra trước tuần 32, khi cân nặng thể hiện trên siêu âm nhỏ hơn so với tuổi thai (dưới bách phân vị 3). Bách phân vị là chỉ số đánh giá mức độ tương quan của cân nặng thai nhi so với các thai kỳ khác trong cùng tuần tuổi, chỉ số này từ 10 trở lên là bình thường.

Theo bác sĩ Hưng, cân nặng của thai nhi này ở tuần 26 ước tính 665 g, tương đương bách phân vị một, thuộc nhóm chậm tăng trưởng nặng trong tử cung khởi phát sớm, kèm một số biểu hiện bất thường như giãn bể thận trái, ruột tăng âm.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể liên quan đến bệnh lý của mẹ gồm tăng huyết áp, tiền sản giật, suy dinh dưỡng, bệnh mạn tính hoặc nhiễm trùng, yếu tố phần phụ như suy chức năng bánh nhau, bất thường dây rốn, hoặc vấn đề của thai như rối loạn di truyền, nhiễm trùng bào thai.

Thai phụ được chọc ối để tìm nguyên nhân, kết quả ghi nhận thai nhi mang biến thể gene LZTR1 trội dị hợp tử, thuộc phân lớp chưa rõ chức năng (VUS). Bác sĩ Hưng giải thích trong di truyền học, các biến thể VUS có nghĩa là hiện tại y văn chưa đủ dữ liệu để kết luận biến thể này có gây bệnh hoặc là nguyên nhân khiến thai chậm tăng trưởng hay không. Do đó, cần phải tiếp tục theo dõi tình trạng thai, tìm nguồn gốc biến thể có di truyền từ bố hoặc mẹ không để tiên lượng thêm cho thai.

Bác sĩ đánh giá thai kỳ nguy cơ cao suy thai cấp, thai lưu, sinh cực non do chậm tăng trưởng nặng trong tử cung. Trẻ chào đời có thể bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng, suy hô hấp, hạ đường huyết, nhiễm trùng sơ sinh, cần chăm sóc đặc biệt tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU).

Êkíp lập kế hoạch theo dõi sát biểu đồ tăng trưởng của thai nhi nhằm cân nhắc giữa hai mục tiêu: cố gắng dưỡng thai thêm từng ngày để các cơ quan (phổi, não, xương) tiếp tục hoàn thiện và quyết định mổ lấy thai ngay nếu có dấu hiệu đe dọa sức khỏe thai.

Thai phụ khám thai định kỳ mỗi hai tuần, rồi tăng tần suất lên mỗi tuần trong giai đoạn ba tháng cuối. Nhờ hệ thống siêu âm Doppler, bác sĩ kiểm tra các chỉ số dòng chảy như động mạch rốn, động mạch não giữa, ống tĩnh mạch nhằm đánh giá khả năng sinh tồn của thai nhi trong tử cung. Êkíp cũng áp dụng kỹ thuật CTG điện toán thông qua monitor sản khoa để phân tích tự động dữ liệu tim thai và cơn co tử cung.

Bác sĩ Hưng cho biết trong trường hợp này, tốc độ tăng trưởng của thai nhi có xu hướng chậm lại khi tuổi thai tăng, khoảng cách về cân nặng so với thai kỳ bình thường ngày càng lớn. Ở tuần 28, thai phụ bắt đầu có những cơn gò dọa sinh non, được chỉ định tiêm thuốc hỗ trợ trưởng thành phổi giúp giảm nguy cơ suy hô hấp cho trẻ nếu buộc phải sinh mổ chủ động sớm do suy thai.

Đến tuần 35, cân nặng của thai nhi khoảng 1,6 kg (bách phân vị dưới một), tương đương với kích thước và trọng lượng tiêu chuẩn của thai nhi 30 tuần tuổi. Thai nhi còn giảm kháng lực (PI) động mạch não giữa, tức cơ thể bé điều chỉnh căng thẳng trong tử cung bằng cách giãn các mạch máu não để ưu tiên đưa máu đi nuôi não.

Êkíp theo dõi thai mỗi ba ngày, quyết định mổ lấy thai ở tuần 36 khi có dấu hiệu suy thai nhằm giảm nguy cơ mất tim thai đột ngột. Đây cũng là thời điểm các cơ quan quan trọng của bé, nhất là phổi, đã trưởng thành tương đối.

Bé gái chào đời nặng 1,9 kg, tương đương cân nặng của một trẻ bình thường ở khoảng tuần thai 31, được chăm sóc tích cực ngay sau sinh. Bé ổn định sức khỏe, xuất viện sau 4 ngày.

Theo một nghiên cứu được đăng trên Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia Mỹ (NCBI) thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), thai chậm tăng trưởng trong tử cung nghiêm trọng khởi phát sớm từ khoảng tuần thai 20-26, có tỷ lệ mất thai khoảng 39%, tỷ lệ trẻ sơ sinh tử vong là 14%.

Hiện chưa có phương pháp điều trị cho thai chậm tăng trưởng trong tử cung. Việc quản lý tập trung vào xác định chính xác tuổi thai, phân biệt giữa chậm tăng trưởng với thai nhỏ, chẩn đoán nguyên nhân và quyết định thời điểm sinh phù hợp giúp giảm nguy cơ tử vong thai nhi mà không gây ra tình trạng sinh non không cần thiết.

Bác sĩ Hưng khuyến nghị mẹ bầu mang thai chậm tăng trưởng nên khám thai tại cơ sở y tế có sự phối hợp Sản khoa, Sơ sinh và Y học bào thai để có kế hoạch theo dõi phù hợp, can thiệp kịp thời, đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.

Ngọc Châu