Phân loại mức độ ác tính của u não

U não được phân độ ác tính từ một đến 4 dựa trên đặc điểm tế bào, mức độ càng lớn khả năng ác tính càng cao.

U não là tình trạng các tế bào não hoặc những cấu trúc liên quan phát triển bất thường, hình thành khối u. Khối u có thể xuất phát từ tế bào não, màng não, dây thần kinh hoặc các cấu trúc khác trong hộp sọ.

ThS.BS Bùi Khương Duy, Phó trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết tùy bản chất, u não có thể lành tính hoặc ác tính. Theo hệ thống phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), u não có thể được xếp thành 4 độ dựa trên hình thái tế bào, mức độ tăng sinh, khả năng xâm lấn, đặc điểm sinh học phân tử, độ càng cao càng ác tính.

U não độ một (Grade một) thường có tế bào mang hình thái tương đối giống tế bào bình thường, tốc độ phân chia chậm, ít xâm lấn mô não lân cận, ranh giới tương đối rõ.

Phẫu thuật có thể giúp loại bỏ hoàn toàn khối u não độ một, hỗ trợ kiểm soát bệnh lâu dài song mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vị trí, kích thước và loại u. Ví dụ u độ một nằm gần thân não hoặc các cấu trúc kiểm soát chức năng sống còn vẫn có thể gây nguy hiểm dù phát triển chậm.

U não độ hai (Grade 2) có tế bào bất thường hơn so với độ một, phát triển chậm nhưng có khả năng thâm nhiễm vào mô não xung quanh, khiến ranh giới khối u không còn rõ ràng. Một số u não độ hai có thể tiến triển thành độ cao hơn theo thời gian, với tốc độ tăng trưởng và mức độ ác tính gia tăng. Sau điều trị, người bệnh cần tái khám, chụp MRI định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

U não độ ba (Grade 3) là nhóm u ác tính, tế bào có hình thái khác biệt rõ so với tế bào bình thường, tăng sinh mạnh và có khả năng xâm lấn mô não lân cận. Sau phẫu thuật, u não độ ba có nguy cơ tái phát cao hơn u độ một và hai.

Người bệnh thường cần phối hợp nhiều phương pháp điều trị, như phẫu thuật lấy u tối đa trong giới hạn an toàn, xạ trị và hóa trị tùy loại mô bệnh học, đặc điểm phân tử. Việc điều trị cần được lên kế hoạch sớm nhằm kiểm soát khối u và hạn chế tổn thương thần kinh.

U não độ 4 (Grade 4) là nhóm có mức độ ác tính cao nhất trong hệ thống phân độ này. Tế bào u bất thường, tăng sinh nhanh, có thể xuất hiện các vùng hoại tử và hình thành nhiều mạch máu bất thường để nuôi khối u. Tổn thương thường thâm nhiễm rộng vào mô não, khiến việc lấy bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật khó khăn.

Một số u não độ 4 có nguy cơ tái phát cao dù đã điều trị phối hợp phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Tiên lượng phụ thuộc loại u, đặc điểm phân tử, tuổi và thể trạng người bệnh cũng như khả năng đáp ứng điều trị.

Triệu chứng phổ biến của khối u não gồm đau đầu kéo dài, tăng nặng theo thời gian, đau nhiều về sáng, buồn nôn, nôn không rõ nguyên nhân, co giật, nhìn mờ, nhìn đôi. Một số người bị yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, thay đổi trí nhớ và hành vi. Khi có triệu chứng, người bệnh nên tới ngay bệnh viện chuyên khoa sâu khám. Bác sĩ dựa vào triệu chứng, chỉ định một số xét nghiệm cận lâm sàng, chụp cộng hưởng từ (MRI) não bộ, sinh thiết u khi cần thiết để chẩn đoán độ u chính xác.

Tùy loại u, độ mô học, vị trí và thể trạng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ, phẫu thuật, xạ trị, hóa trị hoặc phối hợp nhiều phương pháp nhằm loại bỏ tối đa mô u nhưng vẫn bảo tồn chức năng thần kinh.

Thanh Long