Làm thế nào phòng nhồi máu cơ tim tái phát?

Bố tôi bị nhồi máu cơ tim đã đặt stent, hiện uống thuốc theo toa. Bệnh có nguy cơ tái phát không, làm sao phòng ngừa? (Trọng Vinh, 57 tuổi)

Trả lời:

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu đến nuôi một phần cơ tim bị giảm nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn, thường do huyết khối hình thành trên mảng xơ vữa trong động mạch vành. Tình trạng này khiến cơ tim thiếu oxy, dẫn đến tổn thương hoặc hoại tử mô tim. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp biến chứng như suy tim, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.

Dù người bệnh đã đặt stent thành công, nhồi máu cơ tim vẫn có nguy cơ tái phát do mảng xơ vữa tiếp tục tiến triển ở các vị trí khác, gây tái hẹp hoặc hình thành huyết khối trong stent. Bên cạnh việc đặt stent kịp thời, kỹ thuật đặt stent cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng, cải thiện kết quả điều trị lâu dài và giảm nguy cơ tái hẹp dẫn đến tái phát nhồi máu cơ tim.

Bác sĩ áp dụng các kỹ thuật như chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT), siêu âm trong lòng mạch vành (IVUS) để đánh giá chính xác tổn thương, lựa chọn stent phù hợp, nong mở rộng lòng mạch tối đa, giúp stent áp sát thành mạch. Với tổn thương vôi hóa nặng, kỹ thuật phá vôi lòng mạch bằng sóng xung kích (IVL) có thể được phối hợp nhằm tối ưu kết quả can thiệp, giảm nguy cơ tái hẹp, huyết khối trong stent và biến cố tim mạch về sau.

Song song, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn sau can thiệp và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến tái phát nhồi máu cơ tim.

Kiểm soát huyết áp: Tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim. Huyết áp tăng cao tạo áp lực lớn lên thành mạch máu, làm tăng nguy cơ hình thành các mảng xơ vữa và tắc nghẽn động mạch vành. Bố bạn cần duy trì huyết áp ở mức 120/80 mmHg và nên đo huyết áp tại nhà mỗi ngày.

Ổn định đường huyết: Khi lượng đường trong máu tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, tắc nghẽn mạch vành và dẫn đến nhồi máu cơ tim. Dù bố bạn có bệnh đái tháo đường hay không cũng cần theo dõi đường huyết đều đặn, đảm bảo chỉ số đường huyết HbA1C dưới 7%.

Giảm mức cholesterol xấu trong máu: LDL (cholesterol xấu) là tác nhân gây ra sự tích tụ của mảng xơ vữa trong các động mạch, dẫn tới tắc nghẽn và hạn chế lưu lượng máu đến tim. Bố bạn nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và cân đối nhằm kiểm soát cân nặng, huyết áp và cholesterol.

Người bệnh nên ăn nhiều rau củ, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt; giảm lượng muối, đường, chất béo bão hòa trong khẩu phần ăn; tránh đồ uống có gas và đường. Hạn chế ăn đồ chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm chứa cholesterol cao cũng có lợi cho sức khỏe.

Tập thể dục đều đặn: Vận động đều đặn có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng cường sức mạnh cơ bắp và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim tái phát. Người bệnh nên chọn các bộ môn phù hợp với thể trạng, tập ít nhất 30 phút mỗi ngày và ít nhất 5 ngày mỗi tuần.

Hạn chế sử dụng rượu bia: Rượu bia gián tiếp gây tăng huyết áp, tăng cholesterol xấu cũng như tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch nếu lạm dụng. Khi cần thiết phải sử dụng rượu bia, bạn lưu ý lượng tiêu thụ hàng ngày theo khuyến nghị là không quá một đơn vị cồn cho nữ giới và 2 đơn vị cồn cho nam giới. Mỗi đơn vị cồn tương đương 330 ml bia, 100 ml rượu vang và 40 ml rượu mạnh.

Không hút thuốc lá: Nicotine và các chất độc hại trong thuốc lá có thể làm tắc nghẽn động mạch vành, tăng huyết áp và suy giảm chức năng tim. Nếu bố bạn hút thuốc lá cần bỏ thói quen này để phòng ngừa tái nhồi máu cơ tim hiệu quả.

Sử dụng thuốc theo chỉ định: Bố bạn từng bị nhồi máu cơ tim cần dùng thuốc kháng kết tập tiểu cầu để ngăn ngừa hình thành huyết khối trong stent, nhóm thuốc statin giúp ngăn mảng xơ vữa tiến triển và nứt vỡ, phòng tránh bệnh tái phát. Thuốc cần duy trì hàng ngày, liên tục và lâu dài. Người bệnh cũng cần dùng thêm một số loại thuốc kiểm soát huyết áp, cholesterol, đường huyết cũng như các vấn đề sức khỏe khác liên quan đến bệnh tim mạch.

Tái khám định kỳ: Bệnh nhân cần tái khám đúng hẹn để bác sĩ kiểm tra, đánh giá hiệu quả điều trị và mức độ hồi phục. Nếu phát hiện sớm bất thường, bác sĩ kịp thời lên phương án để giảm nguy cơ tái nhồi máu cơ tim.

Việc phối hợp giữa tối ưu kết quả đặt stent, điều trị nội khoa và quản lý bệnh lâu dài giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch tái phát.

BS.CKI Lê Minh Quân
Trung tâm Tim mạch Can thiệp
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM