Đột quỵ do cục máu đông gây tắc động mạch

TP HCMÔng Thoại, 53 tuổi, đột ngột xây xẩm, nhìn mờ, yếu liệt nửa người bên trái, được chẩn đoán đột quỵ gây hội chứng khóa trong - tức tỉnh táo nhưng yếu liệt, mất ngôn ngữ.

Sau khoảng 30 phút từ khi khởi phát triệu chứng, ông Thoại được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cấp cứu. Người bệnh có tiền sử nhồi máu não, tăng huyết áp. BS.CKI Nguyễn Vinh Quang, khoa Cấp cứu, ghi nhận ông Thoại nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, nhận biết được xung quanh, tiếp xúc và thực hiện theo y lệnh song sức cơ tay chân bên trái chỉ còn 1/5, trong khi bên phải đạt 5/5. Đây là dấu hiệu thần kinh khu trú có thể liên quan đến đột quỵ cấp, các bác sĩ kích hoạt quy trình báo động đột quỵ (Code Stroke).

Kết quả chụp CT sọ não ghi nhận một số vùng não có dấu hiệu thiếu máu, nghi nhồi máu mới, bên cạnh tổn thương do lần nhồi máu não trước. Ngoài ra, hệ động mạch đốt sống - thân nền bị tắc nặng do huyết khối, một nhánh động mạch não sau bên phải cũng bị tắc.

Động mạch thân nền được hình thành từ hai động mạch đốt sống, có nhiệm vụ cấp máu cho thân não và nhiều cấu trúc quan trọng ở phía sau não. Khu vực này kiểm soát nhiều chức năng như hô hấp, nuốt, chứa các đường dẫn truyền tín hiệu vận động và cảm giác giữa não với cơ thể. Khi động mạch thân nền bị tắc, thân não có thể thiếu oxy, dẫn đến liệt nặng, rối loạn nuốt, suy hô hấp, hôn mê, tử vong nếu không được tái thông kịp thời.

Trong quá trình cấp cứu, ông Thoại diễn tiến liệt nặng, mất khả năng nói và vận động các cơ vùng mặt, dù ý thức vẫn được duy trì. Theo bác sĩ Quang, đây là biểu hiện của hội chứng khóa trong (Locked-in Syndrome), tình trạng thần kinh đặc biệt, trong đó người bệnh vẫn tỉnh táo, nhận thức được những gì đang diễn ra xung quanh nhưng gần như mất khả năng điều khiển cơ thể và giao tiếp bằng lời nói. Nguyên nhân có thể do huyết khối làm gián đoạn nguồn máu nuôi thân não, gây tổn thương các đường dẫn truyền thần kinh.

Ông Thoại được điều trị tái tưới máu bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (rt-PA), hỗ trợ tái thông mạch máu và khôi phục dòng máu đến vùng não thiếu máu. Đồng thời, bác sĩ chỉ định can thiệp lấy huyết khối cơ học để tái thông trực tiếp động mạch bị tắc.

Bác sĩ CKI Nguyễn Trung Đức, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết hình ảnh chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) xác định huyết khối nằm ở nửa dưới động mạch thân nền, lan đến đoạn P1 của động mạch não sau phải. Dòng máu qua khu vực này gần như bị chặn hoàn toàn.

Êkíp chọc động mạch đùi phải, luồn hệ thống ống thông qua động mạch đốt sống trái để tiếp cận vị trí tắc nghẽn trong động mạch thân nền. Các bác sĩ sử dụng kỹ thuật Solumbra, kết hợp dụng cụ lấy huyết khối dạng stent và ống thông hút áp lực âm để kéo cục máu đông ra ngoài.

Sau can thiệp, hình ảnh chụp kiểm tra ghi nhận động mạch thân nền, động mạch não sau phải tái thông gần hoàn toàn. Sau 7 ngày điều trị, ông Thoại được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định, có thể cử động nửa người trái, nói chuyện được.

Tắc động mạch thân nền có thể khởi phát bằng những biểu hiện như chóng mặt đột ngột, mất thăng bằng, nhìn đôi, nhìn mờ, nói khó hoặc yếu liệt tay chân. Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, người nhà cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng chẩn đoán, điều trị đột quỵ

Người có tiền sử đột quỵ, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cần kiểm soát bệnh nền, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ. Phát hiện sớm và điều trị tái tưới máu kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế tổn thương não, giảm di chứng, tăng cơ hội sống.

Như Ngọc

*Tên người bệnh đã được thay đổi