Da trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ có nên bôi thuốc mỡ?

Con tôi mới 10 ngày tuổi, nổi mẩn đỏ ở mặt và lưng nhưng vẫn bú, ngủ bình thường. Tôi có nên bôi thuốc mỡ để các nốt nhanh lặn không? (Thanh, Đà Nẵng)

Trả lời:

Bạn không nên bôi thuốc mỡ cho bé khi chưa xác định nguyên nhân nổi mẩn. Nhiều dạng ban ở trẻ sơ sinh lành tính, có thể tự hết mà không cần thuốc. Tuy nhiên, việc bé vẫn bú, ngủ bình thường chưa đủ để xác định loại ban. Nếu trẻ mới 10 ngày tuổi, bạn nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa để được hướng dẫn chăm sóc, điều trị phù hợp.

Da trẻ sơ sinh mỏng, nhạy cảm nên cần thận trọng khi dùng thuốc bôi. Phụ huynh không nên tự dùng thuốc chứa corticoid, kháng sinh hoặc kem phối hợp các thuốc này khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), bác sĩ cần cân nhắc tuổi của trẻ và vị trí điều trị khi lựa chọn corticoid bôi. Dùng sai loại, bôi quá nhiều hoặc kéo dài có thể gây teo da, rạn da và tác dụng phụ toàn thân, nhất là khi bôi ở mặt, vùng tã hoặc trên diện rộng. Kháng sinh bôi có thể gây kích ứng, dị ứng hoặc dùng khi không cần thiết góp phần gây kháng thuốc.

Một số sản phẩm dạng mỡ dùng để dưỡng ẩm, bảo vệ da có thể phù hợp khi da khô hoặc kích ứng, nhưng không cần bôi lên mọi nốt ban. Bác sĩ sẽ hướng dẫn lựa chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng da của bé.

Một số tình trạng da thường gặp ở trẻ sơ sinh gồm:

Ban đỏ nhiễm độc (erythema toxicum) là ban lành tính, không có nghĩa bé bị nhiễm độc. Ban là những mảng đỏ, đôi khi có nốt nhỏ màu trắng hoặc vàng ở giữa. Ban thường xuất hiện trong vài ngày đầu sau sinh, tự lặn trong vài ngày đến khoảng hai tuần, đôi khi lâu hơn và không cần điều trị.

Rôm sảy do tắc ống dẫn mồ hôi thường gặp khi trời nóng ẩm hoặc bé bị ủ quá ấm. Giữ da khô thoáng, giảm ủ nóng và tránh bôi dầu, thuốc mỡ dày lên vùng rôm sảy giúp hạn chế bí da.

Nang kê (milia) là những nang nhỏ chứa keratin (chất sừng), tạo nốt trắng li ti, thường ở mũi và má. Nang kê thường có ngay từ khi sinh, da xung quanh không viêm đỏ. Đây không phải mụn nhiễm trùng, thường tự hết sau vài tuần, không cần bôi thuốc và không nên nặn.

Mụn sơ sinh thường được gọi là mụn trứng cá sơ sinh, gồm các nốt đỏ nhỏ, đôi khi có đầu trắng, xuất hiện ở má, trán, cằm trong những tuần đầu sau sinh. Tình trạng này thường tự cải thiện sau vài tuần đến vài tháng.

Ban kích ứng quanh miệng, cằm hoặc má có thể do sữa, dịch trớ hoặc nước bọt tiếp xúc lâu với da. Sau bú hoặc khi bé trớ, nhẹ nhàng làm sạch phần dịch đọng bằng khăn mềm thấm nước sạch rồi thấm khô, tránh chà xát, lau rửa liên tục.

Trong một số trường hợp, ban đỏ có thể liên quan đến nhiễm virus, vi khuẩn hoặc bệnh lý khác. Phụ huynh cần đưa bé đi khám ngay nếu có mụn nước, vết loét, rỉ dịch, rỉ mủ hoặc vùng da sưng nóng, đỏ lan nhanh.

Mụn nước mọc thành chùm trong những tuần đầu sau sinh có thể là biểu hiện của herpes sơ sinh. Bệnh có thể diễn tiến nặng, cần được bác sĩ sơ sinh đánh giá dù trẻ chưa sốt.

Phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu nếu có dấu hiệu như sốt từ 38 độ C trở lên hoặc thân nhiệt dưới 36 độ C, bú giảm rõ hoặc bỏ bú, li bì, khó đánh thức hoặc phản ứng kém, co giật, khó thở, tím tái hoặc tái nhợt bất thường, xuất hiện các chấm đỏ hoặc tím trên da không nhạt màu khi ấn.

Trong khi chờ khám hoặc theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ, phụ huynh nên chăm sóc da bé nhẹ nhàng. Tắm hoặc lau người bằng nước sạch, ấm rồi thấm khô bằng khăn mềm, nhất là các nếp gấp. Bé mặc quần áo cotton mềm, thoáng, thấm hút mồ hôi, tránh quấn tã, chăn quá chặt hoặc ủ quá nóng.

Cha mẹ không nên tự ý tắm nước lá cho bé vì có thể gây kích ứng da, nếu nguyên liệu không bảo đảm vệ sinh, trẻ còn có nguy cơ nhiễm trùng da. Không nặn, chọc các nốt trên da, bôi chế phẩm không rõ thành phần hoặc dùng sản phẩm trị mụn của người lớn cho trẻ. Nếu da trẻ nổi mẩn đỏ kéo dài, nặng lên hoặc kèm dấu hiệu bất thường, phụ huynh cần đưa bé tái khám để bác sĩ đánh giá lại và điều chỉnh hướng chăm sóc, điều trị khi cần.

ThS.BS.CKII Phạm Huyền Quỳnh Trang
Trung tâm Sơ sinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM