VNExpress

NHI - SƠ SINH VnExpress Sức khỏe Hợp tác cùng các chuyên gia đầu ngành
Thứ ba, 17/11/2026, 09:00 (GMT+7)

Cuộc chiến sinh tử bên lồng ấp trẻ sinh non

Hà NộiTiếng chuông monitor vang lên dồn dập bên lồng ấp trẻ sinh non chỉ nặng hơn 500 gram, bác sĩ Tố Như chạy vội đến khẩn trương hồi sức cho bé.

Bé là con chị Thúy, người mẹ 37 tuổi đã 10 năm hiếm muộn và 5 lần mất thai do sinh non vì bất thường cổ tử cung và vấn đề nội tiết. Lần này mang thai bé Sóc đến tuần 25 bất ngờ chị Thúy vỡ ối phải sinh mổ cấp cứu. Khi ấy, BS.CKII Lê Tố Như, Trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, động viên sản phụ bình tĩnh, đồng thời chuẩn bị êkíp đón bé chào đời.

Phía sau cánh cửa phòng mổ bắt đầu cuộc chiến giành sự sống cho đứa trẻ sinh cực non chưa kịp hoàn thiện các cơ quan.

Bác sĩ Như (thứ hai từ bên phải) và êkíp Sơ sinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đón Sóc tại phòng sinh.

Sinh cực non là tình trạng trẻ chào đời trước 28 tuần thai. Trẻ dễ suy hô hấp do phổi chưa trưởng thành, các cơ quan khác như não, hệ tiêu hóa chưa phát triển đầy đủ. Tỷ lệ trẻ tử vong cao nếu không được hồi sức và nuôi dưỡng ở trung tâm chuyên sâu.

Con chị Thúy chào đời trong tình trạng tím tái, khóc yếu, nặng 520 gram, nhỏ xíu bằng bàn tay người lớn. Mạch máu bé rất nhỏ, sức đề kháng yếu, nguy cơ nhiễm khuẩn cao.

Bé được êkíp bác sĩ Như hỗ trợ hô hấp bằng cách bóp bóng giúp phổi mở tốt hơn, sau đó đặt nội khí quản để đưa oxy vào phổi. Catheter (ống thông) được thiết lập qua động mạch máu và tĩnh mạch rốn để truyền dịch, thuốc, theo dõi tuần hoàn.

Trong 60 phút "giờ vàng" đầu tiên, các xét nghiệm cần thiết phải được thực hiện, y lệnh phải triển khai đầy đủ sao cho trẻ ổn định sớm nhất. Trong 72 giờ tiếp theo, mọi can thiệp đều hướng đến mục tiêu bảo vệ não cho trẻ. Sau đó, bác sĩ chuyển bé từ giường hồi sức vào lồng ấp, tiếp tục thở máy, theo dõi chỉ số sinh tồn.

"Với trẻ chào đời ở tuần thai thứ 25, vượt qua những phút đầu tiên mới chỉ là khởi đầu", bác sĩ Như nói.

Phổi, hệ thần kinh, tiêu hóa và nhiều cơ quan khác của trẻ sinh cực non chưa phát triển hoàn thiện. Bé có nguy cơ ngừng thở, xuất huyết não, nhiễm khuẩn và viêm ruột hoại tử; khả năng điều hòa thân nhiệt, dung nạp dinh dưỡng cũng hạn chế. Tình trạng có thể chuyển biến nhanh, chỉ một thay đổi bất thường ở nhịp thở, nhịp tim, độ bão hòa oxy hay huyết áp cũng cần được phát hiện và xử trí kịp thời. Êkíp phải theo dõi sát, kiểm soát từng thông số máy thở, lượng dịch truyền và thuốc điều trị, đồng thời hạn chế ánh sáng, tiếng ồn cùng những tác động không cần thiết.

Ngày thứ 6 sau sinh, monitor bất ngờ phát tín hiệu báo động. Bé thay đổi nhịp thở, cơ thể tím tái. Đây là lần thứ hai trong ngày bé xuất hiện tình trạng bất thường. Điều dưỡng trưởng Nguyễn Thị Hương cùng đồng nghiệp kiểm tra lồng ấp, đường thở, huyết áp của bé. Bác sĩ Như điều chỉnh thông số máy thở chỉ định dùng thuốc hỗ trợ điều trị cơn ngừng thở ở trẻ sinh non, duy trì áp lực đường thở dương. Sau xử trí, da bé dần hồng hào trở lại.

"Chỉ một cơn ngừng thở cũng có thể khiến trẻ sinh cực non rơi vào nguy hiểm. Vì vậy, mỗi lần monitor báo động là một cuộc chạy đua để phát hiện nguyên nhân can thiệp kịp thời", điều dưỡng Hương giải thích.

Gần 10 năm làm việc tại khoa Sơ sinh, chị Hương nói rằng không phải lúc nào trẻ cũng "phát tín hiệu" bất thường bằng tiếng chuông từ máy móc. Người điều dưỡng phải quan sát từng thay đổi nhỏ ở nhịp thở, sắc da và phản ứng khi được chạm vào. Nhiều dấu hiệu kín đáo nhưng là cảnh báo sớm về tình trạng sức khỏe. "Một cái nhíu mày của em bé chính là một lời nói", chị Hương miêu tả.

Với những em bé chỉ nặng vài trăm gram như con chị Thúy, thiết lập đường truyền duy trì dinh dưỡng, thuốc điều trị cũng là thử thách. Chị Hương cùng đồng nghiệp thực hiện kỹ thuật đặt catheter longline - luồn ống thông từ tĩnh mạch ngoại vi đến tĩnh mạch trung tâm. Đầu ống phải được xác nhận ở vị trí an toàn trước khi sử dụng. Khi đặt đúng vị trí và phù hợp chỉ định, đường truyền có thể duy trì dài ngày, giúp trẻ hạn chế chọc ven nhiều lần, giảm đau, tổn thương mô. Các thao tác chăm sóc thường ngày cũng phải nhẹ nhàng, điều dưỡng có thể quấn ổ, giữ tư thế ổn định, vỗ về hoặc chạm nhẹ khi cần nhằm giảm kích thích cho trẻ.

Bé Sóc được chụp X-quang tại giường kiểm tra vị trí sau đặt catheter longline.

Dinh dưỡng của bé được tính toán chi tiết từng ngày, ưu tiên sữa mẹ. Tuy nhiên lượng sữa của chị Thúy chưa đủ trong thời gian đầu nên bé sử dụng sữa từ ngân hàng sữa mẹ thanh trùng. Bé được nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch, ngày thứ 10 sau sinh, bác sĩ chẩn đoán suy giáp bẩm sinh và điều trị hormone sớm.

Sau khoảng 8 tuần, bé được rút nội khí quản, chuyển sang phương thức hỗ trợ hô hấp không xâm nhập. Với điều dưỡng Hương, đây là dấu mốc đáng nhớ sau nhiều tuần bé phải nhờ máy hỗ trợ từng nhịp thở.

Khi sức khỏe ổn định, bé học cách ăn, phối hợp mút, nuốt và thở. Một kỹ năng tưởng như bản năng ở trẻ đủ tháng lại là thử thách với bé sinh cực non. Bé bú bình tốt hơn bú mẹ trực tiếp, điều dưỡng Hương hướng dẫn mẹ tư thế cho con bú đúng cách.

Gần ba tháng sau ngày chào đời, bé tăng cân lên 2,6 kg, đủ điều kiện xuất viện. Trước khi về nhà, bác sĩ chuyên khoa kiểm tra võng mạc, đo thính lực, siêu âm não, tư vấn kế hoạch theo dõi lâu dài cho bé.

Bác sĩ chuyên khoa mắt sàng lọc bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non.

Sóc là một trong hàng trăm em bé sinh cực non vượt qua giai đoạn nguy kịch, từng bước lớn lên khỏe mạnh mà điều dưỡng Hương chăm sóc tại khoa Sơ Sinh. Còn với bác sĩ Như, những cuộc gặp lại bệnh nhi sau nhiều năm cũng là dấu ấn đáng nhớ trong hơn 40 năm gắn bó với nhi khoa và sơ sinh.

Bé Cún sinh ở tuần thai thứ 25, nặng 550 gram, nhờ hồi sức, thở máy, điều trị hỗ trợ phổi, sức khỏe dần ổn định. Năm 6 tuổi, Cún trở lại bệnh viện cùng mẹ, đưa bác sĩ Như tấm bưu thiếp viết 5 chữ: "Con cảm ơn bác sĩ".

Tấm thiếp của một bé sinh non nay đã lên 6 tuổi viết lời cảm ơn bác sĩ.

Những cuộc gặp lại ấy còn có bé Voi, chào đời chỉ nặng 460 gram, được bác sĩ và điều dưỡng khoa Sơ sinh chăm sóc. Hiện bé 3 tuổi, khỏe mạnh, biết hát múa.

Những cuộc gặp lại trở thành động lực để bác sĩ tiếp tục công việc nhiều áp lực. "Nghề sơ sinh nhiều vất vả nhưng chứng kiến các bé lớn lên khỏe mạnh là phần thưởng tuyệt vời hơn bất cứ chiếc bằng khen nào", bác sĩ Như chia sẻ.

Sóc, Cún và bé Voi may mắn vượt qua giai đoạn nguy kịch, lớn lên khỏe mạnh. Tuy nhiên, dù được hồi sức tích cực, theo dõi sát sao và can thiệp bằng mọi biện pháp cần thiết không phải em bé nào cũng có được may mắn ấy. Với bác sĩ Như, mỗi lần như vậy là một nỗi day dứt. Nhưng những ca bệnh ấy cũng nhắc bà và đồng nghiệp rằng "phía sau mỗi nhịp tim được duy trì là cuộc chiến không ngừng nghỉ của cả êkíp".

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2020 có khoảng 13,4 triệu trẻ chào đời trước 37 tuần thai, tương đương cứ 10 trẻ sinh ra thì có một trẻ sinh non. Nhóm sinh cực non, dưới 28 tuần dễ đối mặt với các vấn đề về hô hấp, tuần hoàn, nguy cơ ảnh hưởng đến phát triển lâu dài.

Tại khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, 12 bác sĩ có trình độ sau đại học phối hợp đội ngũ điều dưỡng chăm sóc trẻ liên tục ngày đêm. Trong 10 năm, khoa tiếp nhận, chăm sóc gần 20.000 trẻ. Trẻ sinh non chiếm hơn 10%, trong đó 10% là trẻ sinh cực non. Theo thống kê của bệnh viện, khoảng 99% trẻ sinh non đáp ứng đồng thời ba tiêu chí sống, tiếp tục tái khám và phát triển phù hợp với độ tuổi.

Bé Cún và gia đình cùng các y bác sĩ khoa Sơ sinh trước giờ xuất viện.

Ngày Sóc xuất viện, bác sĩ Như, điều dưỡng Hương cùng gia đình lưu lại khoảnh khắc bé rời phòng hồi sức sau gần 3 tháng điều trị. Sau những ngày phải nằm lồng ấp, thở máy và được chăm sóc đặc biệt, em bé nhỏ bằng bàn tay ngày nào nay đã nằm gọn trong vòng tay mẹ.

Ở phòng bên cạnh, nhiều chiếc lồng ấp khác vẫn sáng đèn, những em bé chỉ nặng vài trăm gram cần được theo dõi sát sao. Bác sĩ Như và đồng nghiệp tiếp tục kiểm tra từng chỉ số, điều chỉnh hỗ trợ hô hấp, mong mỗi bé đều đủ khỏe để sớm trở về bên gia đình.

Thanh Ba
Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Chọn VnExpress làm nguồn ưu tiên trên Google Search

  • Bước 1: Bấm vào nút ‘Thêm VnExpress trên Google’, hoặc truy cập đường dẫn https://www.google.com/preferences/source? q=vnexpress.net.
  • Bước 2: Tại trang web vừa mở, bấm vào ô vuông nằm bên phải VnExpress để chọn làm nguồn tìm kiếm ưu tiên.

Khi ô vuông chuyển thành dấu tích xanh là hoàn thành, bạn đọc có thể đóng trang web trên.

Các nguồn được ưu tiên

Khi nhìn thấy dấu tích xanh bên cạnh VnExpress là đã hoàn thành.

ĐĂNG KÝ KHÁM TẠI BVĐK TÂM ANH

Vui lòng điền đầy đủ thông tin để chúng tôi có thể hỗ trợ bạn