Trẻ hóc dị vật đường thở thường xuất hiện biểu hiện đột ngột như tím tái, ho sặc sụa, nôn ói, khó thở, hoảng loạn, không thể nói, khóc hoặc khóc yếu. Người lớn có biểu hiện ho dữ dội, khó thở, tím tái, không thể nói, chỉ tay vào cổ (dấu hiệu nghẹt thở), nguy hiểm nếu không can thiệp kịp thời.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ hóc dị vật đường thở, người lớn cần giữ bình tĩnh, không dùng tay móc dị vật trong miệng trẻ vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn, làm tăng nguy cơ sặc, suy hô hấp. Nếu trẻ còn hồng hào, có thể khóc hoặc nói được nên cho trẻ duy trì tư thế ngồi, nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra, gắp dị vật. Phần lớn trường hợp có thể xử trí an toàn nếu được can thiệp kịp thời. Trường hợp trẻ tím tái, khó thở, không khóc hoặc khóc yếu, cần gọi xe cấp cứu, sơ cứu trong thời gian chờ xe đến.

Đối với trẻ dưới hai tuổi, người lớn có thể thực hiện kỹ thuật vỗ lưng ấn ngực. Đặt trẻ nằm sấp, đầu thấp trên cánh tay trái của người sơ cứu, giữ chắc đầu và cổ. Dùng gót bàn tay phải vỗ mạnh 5 cái vào vùng giữa hai bả vai. Sau đó lật ngửa trẻ sang tay còn lại, nếu trẻ vẫn khó thở hoặc tím tái, dùng hai ngón tay ấn mạnh 5 cái vào vùng thượng vị (trên rốn, dưới xương ức). Luân phiên vỗ lưng, ấn ngực cho đến khi dị vật bật ra hoặc trẻ khóc được.

Trường hợp người lớn hóc dị vật, còn tỉnh táo, có thể áp dụng thủ thuật Heimlich. Người sơ cứu đứng phía sau, vòng hai tay ôm thắt lưng, một tay nắm thành quả đấm đặt ở vùng thượng vị, tay còn lại ôm chặt. Thực hiện ấn bụng dứt khoát theo hướng từ dưới lên trên và từ trước ra sau, khoảng 5 lần mỗi đợt. Có thể lặp lại 6-10 lần cho đến khi dị vật được tống ra hoặc trẻ thở, khóc trở lại. Khi phụ nữ mang thai hoặc người béo phì hóc dị vật, có thể thay thế ấn bụng bằng ấn ngực, đặt tay ở giữa xương ức, sau đó thực hiện các động tác ép mạnh ra sau.

Nếu người bị hóc dị vật hôn mê, hãy đặt họ nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, sơ cứu bằng cách quỳ bên cạnh, đặt gót một bàn tay lên vùng thượng vị (trên rốn), bàn tay còn lại chồng lên, ấn mạnh và nhanh theo hướng từ dưới lên trên. Nếu được, có thể tiến hành hồi sức tim phổi (CPR). Song song đó gọi cho nhân viên y tế để được hỗ trợ. Dù dị vật đã được lấy ra, người bệnh vẫn cần được đưa đến bệnh viện để kiểm tra, loại trừ nguy cơ còn sót dị vật hoặc tổn thương đường thở.

Uyên Trinh