Đứng lâu, làm sao phòng suy giãn tĩnh mạch chân?

Người thường xuyên đứng lâu nên thay đổi tư thế, đi lại xen kẽ, duy trì cân nặng hợp lý để hỗ trợ tuần hoàn máu, giảm nguy cơ suy giãn tĩnh mạch.

Suy giãn tĩnh mạch chi dưới là tình trạng các tĩnh mạch ở chân giãn rộng, ngoằn ngoèo do thành mạch và hệ thống van tĩnh mạch suy yếu, khiến máu lưu thông ngược hoặc ứ đọng. Bệnh có thể gây cảm giác nặng chân, đau mỏi, phù chân, chuột rút về đêm. Ở giai đoạn tiến triển, da vùng cẳng chân thường sẫm màu, viêm hoặc xuất hiện vết loét khó lành.

ThS.BS Nguyễn Thị Hậu, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết những người thường xuyên đứng lâu như nhân viên bán hàng, giáo viên, đầu bếp, nhân viên y tế có nguy cơ bị suy giãn tĩnh mạch cao hơn. Bởi khi đứng bất động kéo dài, cơ bắp chân ít co bóp, làm giảm hiệu quả bơm máu về tim, khiến máu dễ ứ đọng và tăng áp lực trong tĩnh mạch.

Tuy nhiên, không phải ai đứng lâu cũng mắc suy giãn tĩnh mạch, nguy cơ mắc bệnh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi tác, tiền sử gia đình, thừa cân, mang thai và tình trạng suy yếu của thành, van tĩnh mạch.

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh và giảm tình trạng ứ trệ tuần hoàn ở chân, bác sĩ khuyến cáo một số biện pháp dưới đây.

Thay đổi tư thế, tránh đứng bất động quá lâu

Người thường xuyên phải đứng khi làm việc nên thỉnh thoảng đi lại như đi bộ ngắn hoặc đổi tư thế, thay vì giữ nguyên một tư thế liên tục. Nếu công việc cho phép, nên xen kẽ các khoảng ngồi nghỉ với thời gian đứng. Bố trí ghế ngồi nghỉ hoặc sử dụng bục kê chân thấp để luân phiên đặt một chân lên bục, thay đổi chân thường xuyên.

Trong trường hợp không thể rời vị trí làm việc, có thể thực hiện các động tác đơn giản như nhón gót rồi hạ xuống, luân phiên nhấc gót và mũi chân hoặc chuyển trọng lượng từ chân này sang chân kia. Những động tác này giúp kích hoạt cơ bắp chân, hỗ trợ đẩy máu theo hệ tĩnh mạch trở về tim.

Tập luyện thường xuyên

Vận động thường xuyên có thể giúp kích hoạt cơ bắp chân, tạo lực bơm đẩy máu từ chân về tim, qua đó hỗ trợ tuần hoàn tĩnh mạch. Các hoạt động như đi bộ, đạp xe, bơi lội phù hợp với thể trạng nên được duy trì đều đặn. Người ít vận động có thể bắt đầu từ cường độ nhẹ, sau đó tăng dần thời lượng tập luyện.

Người mắc bệnh tĩnh mạch mạn tính vận động thường xuyên còn giúp cải thiện chức năng cơ bắp chân, hỗ trợ giảm các triệu chứng như nặng chân, đau mỏi, phù. Tuy nhiên, tập luyện không thể phục hồi chức năng của các van tĩnh mạch đã bị tổn thương.

Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì làm tăng nguy cơ và khiến bệnh tĩnh mạch mạn tính tiến triển. Vì vậy, duy trì cân nặng hợp lý là một trong những cách hỗ trợ bảo vệ sức khỏe tĩnh mạch. Mọi người nên kết hợp vận động thường xuyên với chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ để kiểm soát cân nặng.

Nếu tình trạng nặng chân, đau mỏi tăng về cuối ngày, phù quanh cổ chân hoặc chuột rút về đêm... kéo dài, tái diễn, người bệnh nên đi khám. Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm Doppler tĩnh mạch chi dưới để đánh giá dòng máu, tình trạng trào ngược dòng máu trong tĩnh mạch và chức năng van tĩnh mạch. Nếu một chân đột ngột sưng, đau, nóng hoặc đỏ, người bệnh cần được khám ngay để loại trừ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Theo bác sĩ Hậu, suy giãn tĩnh mạch không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhất là khi có yếu tố di truyền hoặc bất thường van tĩnh mạch. Tuy nhiên, chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, hạn chế đứng bất động kéo dài và đi khám khi có dấu hiệu bất thường có thể giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ, phát hiện bệnh sớm và can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng.

Ly Nguyễn