Bị gan nhiễm mỡ có nên ăn gạo lứt?

Mẹ tôi 56 tuổi, mắc bệnh gan nhiễm mỡ, được nhiều người khuyên ăn gạo lứt để tốt cho gan. Vậy ăn thế nào để hỗ trợ sức khỏe gan, đảm bảo dinh dưỡng? (Thùy Dung, Lạng Sơn)

Trả lời:

So với gạo trắng, gạo lứt giữ lại lớp cám và mầm nên chứa nhiều chất xơ, vitamin nhóm B, khoáng chất, một số hợp chất chống oxy hóa. Những thành phần này hỗ trợ kiểm soát đường huyết, cân nặng, chuyển hóa chất béo.

Cụ thể, chất xơ trong gạo lứt giúp làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, góp phần hạn chế tăng đường huyết sau ăn, kiểm soát cân nặng. Đây là những yếu tố có liên quan đến sức khỏe chuyển hóa, nguy cơ gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì hoặc có tình trạng kháng insulin. Chất xơ cũng có vai trò đối với hệ vi sinh đường ruột, từ đó có thể tác động gián tiếp đến trục ruột - gan.

Lớp cám của gạo lứt còn chứa các hợp chất chống oxy hóa như acid phenolic, flavonoid và anthocyanin, đặc biệt ở gạo lứt đỏ và đen. Những chất này góp phần chống lại stress oxy hóa trong cơ thể.

Người bệnh gan nhiễm mỡ có thể sử dụng gạo lứt để thay thế một phần gạo trắng hoặc các loại tinh bột tinh chế. Khẩu phần tinh bột cần được điều chỉnh theo cân nặng, mức độ vận động, nhu cầu năng lượng và bệnh lý đi kèm. Hiệu quả kiểm soát gan nhiễm mỡ phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn và lối sống, không chỉ ở việc lựa chọn loại gạo.

Khi ăn gạo lứt, mẹ của bạn nên kết hợp với rau xanh, trái cây, các nguồn đạm phù hợp như cá, thịt nạc, trứng, đậu, đồng thời hạn chế rượu bia, nước ngọt có đường, thực phẩm siêu chế biến và chất béo bão hòa. Người thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cũng cần kiểm soát tốt các yếu tố này để giảm nguy cơ ảnh hưởng đến gan.

Gạo lứt không có tác dụng giải độc gan. Gan vốn là cơ quan đảm nhiệm chức năng chuyển hóa và xử lý nhiều chất trong cơ thể. Ăn gạo lứt không thay thế thuốc, phác đồ điều trị ở người mắc bệnh gan.

Khi chế biến, bạn có thể ngâm gạo trước khi nấu để hạt mềm. Người có hệ tiêu hóa kém có thể dùng cháo hoặc các món chế biến mềm thay vì cơm gạo lứt nguyên hạt.

Người có hệ tiêu hóa yếu, trẻ nhỏ, người cao tuổi gặp khó khăn khi nhai nuốt và người mắc bệnh thận mạn giai đoạn nặng cần kiểm soát kali, phospho. Những trường hợp này nên được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn khẩu phần gạo lứt phù hợp.

Người đang mắc bệnh gan, đặc biệt gan nhiễm mỡ, như mẹ bạn nên được đánh giá tình trạng sức khỏe và cá thể hóa chế độ dinh dưỡng thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm.

Cử nhân dinh dưỡng Nguyễn Thị Thương
Khoa Dinh dưỡng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội