4 biến chứng ở mắt khi dùng thuốc corticoid kéo dài

Sử dụng thuốc chứa corticoid kéo dài hoặc không đúng chỉ định có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, glôcôm, khiến thị lực suy giảm hoặc tổn thương thần kinh thị giác.

Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm và ức chế miễn dịch, được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh như bệnh da liễu, hen phế quản, lupus ban đỏ, viêm khớp, dị ứng, các bệnh viêm tại mắt. Thuốc dùng cho mắt có nhiều dạng bào chế như thuốc tiêm nội nhãn, thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt.

Thạc sĩ, bác sĩ Võ Duy Khiêm, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sử dụng corticoid kéo dài, liều cao hoặc không đúng chỉ định có thể gây tác dụng không mong muốn tại mắt. Một số biến chứng tiến triển âm thầm, không có dấu hiệu rõ rệt ở giai đoạn đầu, đặc biệt là tăng nhãn áp và glôcôm do corticoid. Người bệnh cần lưu ý các vấn đề ở mắt liên quan đến việc sử dụng corticoid kéo dài.

Đục thủy tinh thể

Đục thủy tinh thể là nguyên nhân gây suy giảm thị lực, thường gặp ở người lớn tuổi. Ngoài quá trình lão hóa, sử dụng corticoid kéo dài, đặc biệt corticoid toàn thân hoặc tại mắt, có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể dưới bao sau. Khi đó, corticoid ảnh hưởng quá trình chuyển hóa và cấu trúc tế bào biểu mô thủy tinh thể. Bệnh thường gây nhìn mờ tăng dần, chói mắt, lóa khi nhìn ánh sáng hoặc giảm chất lượng thị giác.

Tăng nhãn áp

Corticoid có thể làm thay đổi cấu trúc bên trong mắt, bao gồm vùng bè - hệ thống dẫn lưu thủy dịch trong mắt, cản trở thủy dịch thoát ra ngoài. Trong khi thủy dịch mới vẫn được sản xuất liên tục, dịch ứ đọng làm tăng áp lực trong mắt, dẫn đến tăng nhãn áp. Tùy mức độ, bệnh có thể không gây ra triệu chứng hoặc gây đau mắt, đau đầu dữ dội.

Glôcôm (cườm nước)

Glôcôm do corticoid có thể xuất hiện khi tình trạng tăng nhãn áp kéo dài gây tổn thương tiến triển dây thần kinh thị giác. Tuy nhiên, nhãn áp tăng không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn đã mắc glôcôm. Tổn thương thần kinh thị giác do glôcôm là không hồi phục, vì vậy cần phát hiện và kiểm soát bệnh sớm.

Glôcôm góc mở do corticoid thường diễn biến âm thầm, không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Khi bệnh tiến triển có thể gây mất thị trường ngoại vi (vùng nhìn ở hai bên ngoài điểm mắt đang tập trung, không cần đảo mắt hay quay đầu), ảnh hưởng đến thị lực trung tâm, giảm thị lực.

Hắc võng mạc trung tâm thanh dịch

Hắc võng mạc trung tâm thanh dịch là tình trạng dịch rò rỉ qua các biểu mô sắc tố võng mạc, hình thành vùng bong thanh dịch nằm ở lớp võng mạc thần kinh tại vị trí cực sau nhãn cầu, trong vùng hoàng điểm. Bệnh gây nhìn mờ, nhìn méo hình, biến dạng hoặc rối loạn nhận biết màu sắc.

Corticoid là yếu tố nguy cơ cao đã được ghi nhận của bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC). Thuốc có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn hắc mạc và chức năng hàng rào biểu mô sắc tố võng mạc, làm tăng tính thấm mạch, tích tụ dịch dưới võng mạc, thường tại vùng hoàng điểm gây ra biểu hiện nhìn mờ trung tâm, biến dạng, méo hình...

Theo bác sĩ Khiêm, các biến chứng do corticoid có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc cùng lúc. Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường như nhìn mờ, nhìn méo hình cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt để được khám và điều trị kịp thời. Tùy tình trạng, mức độ, bác sĩ sẽ kiểm tra toàn diện, lên phác đồ điều trị phù hợp. Người bệnh chỉ sử dụng corticoid theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để dùng khi thấy đỏ mắt, ngứa mắt. Đồng thời, người có tiền sử sử dụng corticoid kéo dài nên kiểm tra mắt định kỳ mỗi 6 tháng để sớm phát hiện tổn thương, bảo vệ thị lực.

Ngoài ảnh hưởng đến mắt, sử dụng corticoid kéo dài còn có thể gây nhiều tác dụng phụ toàn thân như tăng đường huyết, tăng huyết áp, loãng xương, suy giảm miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng và rối loạn chức năng tuyến thượng thận.

Ngọc Kim Thắm