Vì sao nấu ăn thường xuyên ảnh hưởng đến da?

Dầu mỡ, nhiệt độ cao, bức xạ nhiệt phát ra từ nhà bếp có thể khiến làn da bị sạm và nhanh lão hóa nếu không bảo vệ đúng cách.

Theo dược sĩ Đỗ Xuân Hòa, Trung tâm thông tin y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, dù không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, việc thường xuyên chịu tác động từ hơi nóng phát ra từ bếp ga, bếp hồng ngoại, lò nướng hoặc hơi nước nóng, dầu mỡ chiên xào có thể dễ khiến da bị tổn thương.

Dược sĩ Hòa dẫn các nghiên cứu cho thấy bức xạ hồng ngoại và nhiệt lượng có khả năng phá hủy collagen và làm tăng sắc tố da. Cụ thể, bức xạ hồng ngoại sóng ngắn trong thời gian dài kèm theo nhiệt độ cao làm tăng sinh các men phân hủy cấu trúc nền của da, cắt đứt sợi collagen và elastin ở lớp thượng bì, trung bì khiến da lão hóa sớm. Tiếp xúc thường xuyên với nhiệt độ cao còn có thể kích thích tăng sinh các chất trung gian gây viêm, gián tiếp thúc đẩy sản sinh melanin và làm nặng thêm tình trạng sạm da hiện có.

Dầu mỡ nóng bắn ra ngoài không khí không chỉ gây ra các vết bỏng nhiệt li ti trên bề mặt da mà cũng là các gốc tự do tấn công tế bào da. Dù tổn thương siêu nhỏ khó nhìn thấy bằng mắt thường, các phân tử vẫn kích hoạt cơ chế tự vệ của cơ thể dẫn đến tăng sắc tố sau viêm, khiến hàng rào bảo vệ da suy yếu. Ngoài ra, tiếp xúc dầu mỡ có thể làm tắc nghẽn lỗ chân lông, dẫn đến nổi mụn, đặc biệt quanh viền hàm và trán.

Không phải tất cả loại bếp đều ảnh hưởng đến da. Bếp từ hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ làm nóng trực tiếp đáy nồi, không tỏa nhiệt lượng lớn ra môi trường xung quanh nên ít gây nguy cơ sạm da do nhiệt. Bếp gas và bếp hồng ngoại tỏa ra lượng nhiệt lớn và bức xạ hồng ngoại khi đun nấu, nên cần chú ý hơn đến các biện pháp bảo vệ da. Nguy cơ gây hại da còn phụ thuộc vào cường độ, khoảng cách và thời gian tiếp xúc khi làm bếp.

Theo dược sĩ Hòa, để bảo vệ làn da trước sức nóng khi làm bếp, cần giữ khoảng cách an toàn với nguồn nhiệt khoảng 40-50 cm để giảm lượng hơi nóng trực tiếp lên da. Hạn chế cúi mặt quá sát vào nồi, chảo đang sôi hoặc khi mở nắp lò nướng. Bảo vệ bề mặt da tiếp xúc với hơi nóng bằng cách mặc trang phục che phần cổ và cánh tay.

Dùng máy hút mùi, quạt thông gió hoặc mở cửa sổ khi nấu nướng để loại bỏ khói dầu mỡ, giữ bếp thông thoáng. Nên đậy nắp hoặc dùng lưới chắn dầu khi chiên rán để tránh bỏng và tăng sắc tố sau viêm. Sau khi nấu, rửa mặt bằng nước mát giúp làm dịu da, hạn chế kích ứng do nhiệt.

Thoa kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên kể cả khi ra đường, ngồi làm việc trong văn phòng hay khi nấu ăn trong nhà. Ưu tiên các sản phẩm chứa kẽm oxit hoặc titan dioxit (titanium dioxide) vì chúng tạo ra lớp màng cơ học giúp phản xạ ngược bức xạ nhiệt và các loại ánh sáng từ bếp. Tăng cường dưỡng ẩm và các hoạt chất phục hồi hàng rào bảo vệ da (như niacinamide, vitamin C, peptide) để tăng sức đề kháng cho tế bào da trước tác động của nhiệt lượng.

Nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ sâu bên trong có thể giúp củng cố hàng rào bảo vệ da và ngăn ngừa nguy cơ nám quay trở lại. Bổ sung các dưỡng chất chuyên sâu như l-glutathione, chiết xuất hoa anh đào Nhật Bản (sakura), chiết xuất lựu đỏ Địa Trung Hải (pomegranate), p. leucotomos và collagen... góp phần ngăn chính kích thích sản sinh hắc sắc tố. Nhờ đó, da dần mờ đi các đốm nâu, mịn màng và đều màu hơn. Các dưỡng chất này còn hỗ trợ chống oxy hóa, góp phần trung hòa các gốc tự do có hại, làm chậm dấu hiệu lão hóa.

Thái Thanh