Phân biệt viêm da cơ địa ở trẻ em và người lớn

Da trẻ nhỏ thường đỏ, ngứa, rỉ dịch khi mắc viêm da cơ địa, trong khi da người lớn dễ khô, dày, sẫm màu hoặc chàm tay kéo dài.

Viêm da cơ địa (chàm) là bệnh viêm mạn tính liên quan đến sự suy giảm chức năng hàng rào bảo vệ da và rối loạn đáp ứng miễn dịch. Theo TS.BS Nguyễn Phúc Tân, khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, trẻ em và người lớn mắc viêm da cơ địa nhưng biểu hiện có thể rất khác nhau.

Ở trẻ nhỏ, viêm da cơ địa thường khởi phát từ sớm, có khi từ vài tháng tuổi. Da bé thường đỏ, khô, ngứa nhiều, đôi khi rỉ dịch và dễ bị trầy xước do gãi. Tổn thương thường gặp ở má, da đầu, cổ, mặt ngoài tay chân, sau đó có thể xuất hiện ở các nếp gấp khi trẻ lớn hơn.

Một số trẻ có thể xuất hiện những mảng da sáng màu, hơi bong vảy trên mặt, thường được gọi là vảy phấn trắng. Nếp gấp dưới mắt cũng có thể rõ hơn ở trẻ viêm da cơ địa. Do hàng rào bảo vệ da của trẻ còn chưa hoàn thiện, da dễ mất nước và nhạy cảm hơn với các yếu tố từ môi trường, khiến tình trạng viêm dễ bùng phát.

Trong khi đó, viêm da cơ địa ở người lớn thường biểu hiện bằng tình trạng khô da, bong tróc kéo dài. Những vùng bị viêm và gãi nhiều lần có thể trở nên dày, sẫm màu, bề mặt thô ráp và nổi rõ các đường vân da. Đây là tình trạng lichen hóa, thường gặp ở cổ, khuỷu tay, khoeo chân hoặc những vị trí người bệnh thường xuyên gãi, cọ xát.

Viêm da cơ địa ở tay cũng thường gặp ở người lớn, nhất là những người hay tiếp xúc với nước, xà phòng, chất tẩy rửa hoặc hóa chất trong công việc. Da lòng bàn tay có thể khô, nứt, đỏ, bong vảy, thậm chí đau rát và chảy máu. Bệnh cũng có thể nặng hơn trong những giai đoạn căng thẳng, mất ngủ, đổ mồ hôi nhiều hoặc áp lực công việc kéo dài.

Bác sĩ Tân cho biết khác biệt không chỉ nằm ở vị trí và hình thái tổn thương mà còn liên quan đến diễn tiến của phản ứng miễn dịch theo tuổi. Ở trẻ nhỏ, tình trạng viêm có thể biểu hiện rõ với tổn thương đỏ, rỉ dịch và nguy cơ nhiễm trùng khi hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ. Ở người lớn, bệnh thường kéo dài dai dẳng hơn, với tình trạng viêm mạn tính và da dày lên do gãi nhiều năm.

Viêm da cơ địa không chỉ gây tổn thương trên da mà còn có thể đi kèm các bệnh dị ứng khác như hen suyễn, viêm mũi dị ứng hoặc dị ứng thức ăn. Tình trạng ngứa kéo dài, thường tăng về đêm, có thể làm gián đoạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Ở trẻ em, bệnh kéo dài còn có thể khiến trẻ khó tập trung, ảnh hưởng học tập và tâm lý, đồng thời làm cha mẹ thêm căng thẳng khi phải chăm sóc trẻ. Các đợt ngứa và tổn thương da dai dẳng ở người lớn có thể gây trở ngại cho công việc, giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày.

Bác sĩ Tân cho hay nhiều người thường hiểu lầm nguyên nhân viêm da cơ địa bùng phát chủ yếu do thức ăn nên nghĩ càng kiêng nhiều càng tốt. Thực tế, không phải người bệnh nào cũng dị ứng thực phẩm. Việc tự ý kiêng tôm, cua, trứng, sữa hoặc nhiều nhóm thực phẩm khác có thể gây thiếu chất mà tình trạng da vẫn không cải thiện. Chỉ nên loại bỏ thực phẩm khi xác định người bệnh thực sự dị ứng và theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

Viêm da cơ địa có thể thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời, vì vậy cách chăm sóc và điều trị cũng cần được điều chỉnh theo tuổi, mức độ bệnh và các yếu tố kích hoạt ở mỗi người. Ngoài điều trị khi bệnh bùng phát, người bệnh cần duy trì chăm sóc da, tránh các yếu tố kích thích và tái khám khi bệnh tái diễn, kéo dài hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ không nên tự ý đổi thuốc hoặc ngừng điều trị khi chưa có hướng dẫn. Khi tổn thương da lan rộng, ngứa nhiều, rỉ dịch, có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc không cải thiện sau chăm sóc, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám và xác định nguyên nhân. Chăm sóc đúng và theo dõi lâu dài giúp giảm các đợt bùng phát, hạn chế ảnh hưởng của bệnh đến sinh hoạt.

Minh Hương