Ổ mắt là khoang trong hộp sọ chứa nhãn cầu, cơ vận nhãn, dây thần kinh, mạch máu và các mô liên kết, được bao bọc bởi hệ thống xương mỏng. Khối u có thể hình thành ở bất kỳ vị trí nào trong ổ mắt, kể cả phía sau nhãn cầu. Do không gian quanh mắt rất hẹp, chỉ một tổn thương nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng đáng kể. Các tổn thương dạng khối trong ổ mắt có thể là mô tăng sinh bất thường, viêm hoặc nhiễm trùng, tuy nhiên đa số là lành tính.

Khối u ác tính ở ổ mắt ít gặp hơn so với u lành tính, trong đó phổ biến là u lympho; ung thư tuyến lệ chiếm tỷ lệ thấp hơn. Ở người lớn, u lympho ổ mắt là dạng ung thư thường gặp nhất, trong khi rhabdomyosarcoma là u ác tính ổ mắt thường gặp nhất ở trẻ em.

Nguyên nhân của u sau mắt khác nhau tùy theo từng loại u. Trong đó, các u ổ mắt lành tính thường gặp gồm u nang bì và u máu dạng hang. U nang bì là tổn thương bẩm sinh, hình thành từ giai đoạn bào thai do sự phát triển không hoàn chỉnh của các mô và thường lớn dần theo thời gian. U máu dạng hang chưa rõ nguyên nhân, hay gặp ở người trưởng thành, nữ nhiều hơn nam, đôi khi có thể liên quan đến các hội chứng dị dạng mạch máu ít gặp.

Nguyên nhân của các khối u ác tính ở mắt hiện vẫn chưa được xác định rõ. Các chuyên gia cho rằng những thay đổi trong DNA của tế bào có thể khiến tế bào phát triển mất kiểm soát và trở thành ung thư. Một số thay đổi DNA có thể liên quan đến yếu tố di truyền, song đa số xảy ra một cách mắc phải trong quá trình sống.

Triệu chứng của khối u phía sau mắt phụ thuộc vào loại u, kích thước và vị trí. Các u ổ mắt lành tính vẫn có thể gây lồi mắt, thay đổi đồng tử (kích thước hoặc hình dạng), hạn chế hoặc liệt vận động mắt, sưng mô quanh mắt, tổn thương giác mạc, giảm hoặc thay đổi thị lực, song thị, kích ứng mắt và cảm giác mạch đập trong mắt. Tình trạng này đôi khi có thể gây đau, thường tăng dần khi khối u lớn lên. Trong một số trường hợp ít gặp, khối u lành tính có thể vỡ, gây xuất huyết và đau đột ngột.

Các triệu chứng của u mắt ác tính có thể tương tự u lành tính và phụ thuộc vào vị trí, kích thước u. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như giảm hoặc mất thị lực, đau vùng quanh mắt hoặc thái dương, giảm cảm giác vùng quanh mắt, lồi nhãn cầu, hạn chế hoặc thay đổi vận động mắt; đôi khi kèm hiện tượng ruồi bay hoặc chớp sáng.

Một số khối u lành tính như u máu dạng hang, có thể chỉ cần theo dõi nếu không gây triệu chứng. U nang bì thường được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ, đặc biệt khi khối u có xu hướng lớn dần. Với các khối u ác tính, phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại và giai đoạn bệnh, có thể bao gồm theo dõi sát, xạ trị để thu nhỏ khối u hoặc phẫu thuật cắt bỏ.

Bảo Bảo (Theo Healthline)