Dấu hiệu nhận biết nhược thị ở trẻ

Nhược thị là tình trạng thị lực không phát triển bình thường ở một hoặc hai mắt trong thời thơ ấu, khiến trẻ hay nheo mắt, che mắt hoặc nghiêng đầu khi nhìn.

Khi trẻ mắc nhược thị, não có xu hướng ưu tiên hình ảnh từ mắt nhìn rõ hơn, khiến khả năng xử lý hình ảnh từ mắt còn lại bị hạn chế. Tình trạng này thường liên quan đến tật khúc xạ, chênh lệch độ khúc xạ giữa hai mắt, lác hoặc các bệnh lý cản trở ánh sáng đi vào mắt.

Theo bác sĩ Lê Thị Hương Giang, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nhược thị ở trẻ thường khó phát hiện do mắt không có biểu hiện bất thường bên ngoài.

Nheo mắt, che một bên mắt

Trẻ có thể nheo mắt, nhắm một bên mắt hoặc lấy tay che mắt khi đọc sách, xem tivi hay quan sát đồ vật ở xa. Đây có thể là cách trẻ cố gắng nhìn rõ hơn khi thị lực hai mắt không đồng đều. Nếu biểu hiện lặp lại thường xuyên, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra mắt để xác định nguyên nhân, bởi dấu hiệu này cũng có thể liên quan đến tật khúc xạ, song thị hoặc các vấn đề thị giác khác.

Hai mắt nhìn lệch

Một mắt hướng vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới so với mắt còn lại có thể là dấu hiệu của lác mắt. Tình trạng này khiến não có xu hướng ưu tiên hình ảnh từ mắt nhìn tốt hơn, làm tăng nguy cơ nhược thị ở mắt còn lại. Tuy nhiên, không phải trẻ nhược thị nào cũng có biểu hiện lác mắt. Hai mắt có thể trông bình thường nhưng thị lực vẫn không phát triển đồng đều.

Nghiêng đầu khi nhìn

Một số trẻ thường nghiêng đầu hoặc quay mặt khi xem tivi, đọc sách hay quan sát người đối diện. Đây có thể là cách trẻ điều chỉnh hướng nhìn để quan sát rõ hơn. Dấu hiệu này không đặc hiệu cho nhược thị mà còn có thể liên quan đến lác mắt, tật khúc xạ hoặc bất thường vận động mắt. Nếu trẻ thường xuyên giữ tư thế bất thường khi nhìn, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt để tìm nguyên nhân.

Khó ước lượng khoảng cách

Trẻ có thể lúng túng khi bắt hoặc ném bóng, bước hụt khi lên xuống cầu thang hoặc thường va vào đồ vật. Những biểu hiện này có thể liên quan đến khả năng nhận biết chiều sâu khi thị giác hai mắt không phối hợp tốt. Tuy nhiên, chúng cũng có thể xuất phát từ những nguyên nhân khác, do đó cần được đánh giá cùng các dấu hiệu thị giác khác.

Nhược thị có thể không gây ra biểu hiện rõ ràng bên ngoài. Trẻ thường dựa vào mắt nhìn tốt hơn để sinh hoạt nên không nhận ra mắt còn lại nhìn kém và phụ huynh cũng khó phát hiện nếu trẻ không than phiền. Trẻ sinh non, nhẹ cân, có người thân từng mắc nhược thị hoặc bệnh lý mắt, lác mắt hay có tật khúc xạ đáng kể cần được chú ý hơn vì nguy cơ nhược thị có thể cao hơn.

Bác sĩ Giang khuyến cáo phụ huynh khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu bất thường về thị giác nên đưa con đến cơ sở chuyên khoa mắt để kiểm tra và xác định nguyên nhân. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định đeo kính, che mắt có thị lực tốt hơn hoặc sử dụng thuốc nhỏ theo hướng dẫn. Một số trường hợp cần điều trị bệnh lý gây cản trở thị giác. Phát hiện và can thiệp sớm giúp tăng cơ hội cải thiện thị lực, hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực kéo dài.

Thu Giang