Da dầu có dễ nám?
Tôi da dầu dễ nổi mụn, gần đây xuất hiện nhiều đốm nâu hai bên má. Tuyến bã nhờn hoạt động mạnh có khiến da dễ nám? (Thanh Thảo, TP HCM)
Trả lời:
Da dầu không đồng nghĩa với da dễ bị nám. Tuy nhiên, tăng tiết bã nhờn có thể kéo theo nhiều vấn đề như bít tắc lỗ chân lông, mụn trứng cá và viêm da. Những tổn thương viêm kéo dài hoặc tái diễn có thể để lại các vùng tăng sắc tố, khiến da xuất hiện đốm nâu, sạm màu và không đều màu. Đây cũng là lý do nhiều người nhầm lẫn giữa nám với thâm sau mụn.
Tuyến bã nhờn nằm trong nang lông, có nhiệm vụ sản xuất bã nhờn để duy trì độ ẩm và bảo vệ bề mặt da. Hoạt động của tuyến chịu ảnh hưởng bởi nội tiết tố, đặc biệt là androgen. Khi tuyến hoạt động mạnh, lượng dầu tiết ra nhiều hơn, kết hợp với tế bào chết có thể gây bít tắc nang lông, tạo điều kiện cho mụn hình thành.
Bã nhờn không phải tác nhân trực tiếp kích thích tế bào sắc tố sản xuất melanin quá mức để hình thành nám. Hai vấn đề này có cơ chế bệnh sinh khác nhau.
Mô hình tuyến bã nhờn hoạt động trên da. Ảnh minh họa: Dược phẩm Eco
Nám là rối loạn sắc tố có cơ chế đa yếu tố, liên quan đến ánh nắng mặt trời, nội tiết, di truyền và phản ứng viêm. Tia cực tím có thể tác động lên tế bào hắc tố (melanocyte) tăng sản xuất melanin, đồng thời tác động đến nhiều tế bào khác trong da, kích thích hình thành và tiến triển tăng sắc tố.
Bạn cần phân biệt tình trạng này với tăng sắc tố sau viêm. Tuyến bã nhờn hoạt động quá mức làm tăng nguy cơ hình thành mụn viêm. Các chất trung gian gây viêm có thể kích thích hoạt động của tế bào hắc tố, làm tăng sản xuất và phân bố melanin tại vùng tổn thương. Sau khi mụn lành, da có thể để lại những đốm nâu, xám hoặc sẫm màu. Mụn trứng cá là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tăng sắc tố sau viêm. Tình trạng này thường gặp hơn ở ngưnời có nền da sẫm màu.
Nám thường biểu hiện bằng các mảng tăng sắc tố đối xứng ở hai bên má, trán, môi trên hoặc cằm; trong khi thâm sau viêm thường xuất hiện tại những vị trí từng có tổn thương viêm như mụn hoặc vết thương. Hai tình trạng cũng có thể cùng tồn tại trên một làn da, khiến việc tự nhận biết và lựa chọn sản phẩm chăm sóc trở nên khó khăn.
Để hạn chế nám và các vấn đề tăng sắc tố, bạn cần chú trọng kiểm soát dầu nhưng không làm mất cân bằng hàng rào bảo vệ da. Sử dụng sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, phù hợp với loại da, tránh rửa mặt quá nhiều lần hoặc dùng sản phẩm tẩy rửa mạnh khiến da khô căng, kích ứng. Người dễ nổi mụn cần kiểm soát tình trạng viêm, không tự ý nặn mụn hoặc kết hợp quá nhiều hoạt chất dễ gây kích ứng.
Chống nắng cũng là bước quan trọng. Nên sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF 30-50+, có khả năng bảo vệ trước cả tia UVA và UVB, thoa đủ lượng và bổ sung khi hoạt động ngoài trời. Với người đang bị nám, kem chống nắng có màu chứa iron oxides có thể hỗ trợ bảo vệ da trước ánh sáng khả kiến, bên cạnh khả năng chống tia cực tím.
Bạn có thể bổ sung tinh chất thiên nhiên như pomegranate (chiết xuất từ lựu), l-glutathione, tinh chất sakura, collagen, p.leucotomos (từ dương xỉ)... hỗ trợ làm giảm tổng hợp melanin, góp phần cải thiện nám, duy trì làn da sáng khỏe từ bên trong.
Khi xuất hiện các đốm nâu kéo dài hoặc lan rộng, bạn nên đi khám chuyên khoa da liễu để xác định nguyên nhân và chăm sóc, điều trị phù hợp.
Dược sĩ Đỗ Xuân Hòa
Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh da liễu - thẩm mỹ da tại đây để bác sĩ giải đáp |