Chấn thương mắt có thể xảy ra bất kỳ thời điểm nào, từ những thói quen hàng ngày như dụi mắt, bụi bay vào mắt đến các va chạm trong sinh hoạt. ThS.BS Phùng Văn Thạnh, Đơn vị Mắt Công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết nhiều tổn thương ban đầu khó nhận biết, dễ bị bỏ qua, nhưng lại có thể tiến triển nhanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.

Nhận diện sớm dấu hiệu bất thường và xử trí đúng ngay từ đầu đóng vai trò then chốt, giúp giảm biến chứng và bảo vệ chức năng nhìn lâu dài. Bác sĩ Thạnh chỉ ra 5 dạng chấn thương mắt thường gặp.

Xước giác mạc

Xước giác mạc là tình trạng phổ biến, thường gặp trong hầu hết các ca chấn thương mắt. Chỉ một hạt bụi bay vào mắt, móng tay quệt phải hoặc đeo kính áp tròng sai cách cũng có thể làm lớp bề mặt trong suốt của giác mạc bị tổn thương.

Người bệnh thường cảm thấy đau rát, chảy nước mắt liên tục, sợ ánh sáng và mắt cộm như có dị vật. Mặc dù đa số trường hợp có thể hồi phục sau vài ngày song bác sĩ cảnh báo nếu chủ quan, không điều trị đúng, vết xước có thể tiến triển thành loét giác mạc, từ đó hình thành sẹo đục giác mạc khiến thị lực suy giảm nghiêm trọng. Với trường hợp đục giác mạc, bác sĩ sẽ đánh giá và cân nhắc chỉ định ghép giác mạc để khôi phục thị lực cho người bệnh.

Dị vật mắc kẹt trong mắt

Dị vật như bụi, mạt kim loại, mảnh gỗ... có thể mắc kẹt trong mắt, thường gặp khi làm việc trong môi trường xây dựng, cơ khí. Phản xạ tự nhiên của nhiều người khi bị cộm là dụi mắt, nhưng hành động này có thể khiến dị vật cắm sâu hơn vào giác mạc, gây tổn thương lan rộng. Một số dị vật kim loại còn để lại vòng gỉ, làm tăng nguy cơ viêm, ảnh hưởng lâu dài đến thị lực nếu không được xử lý triệt để.

Chấn thương do va đập

Va đập vào mắt như khi chơi thể thao, tai nạn sinh hoạt có thể không gây vết thương bên ngoài nhưng vẫn làm tổn thương nghiêm trọng bên trong nhãn cầu như xuất huyết tiền phòng, phù giác mạc hoặc tổn thương võng mạc. Do triệu chứng ban đầu thường nhẹ, người bệnh dễ chủ quan và bỏ lỡ thời điểm can thiệp sớm. Trong trường hợp này, cần ngừng ngay hoạt động, tránh dụi mắt hoặc tự ý dùng thuốc. Có thể chườm lạnh nhẹ vùng quanh mắt 10-15 phút để giảm sưng, nhưng không ấn trực tiếp lên nhãn cầu.

Nếu xuất hiện dấu hiệu như nhìn mờ, đau tăng dần, chói sáng, thấy ruồi bay hoặc vùng tối trong tầm nhìn, cần đi khám chuyên khoa mắt sớm để được kiểm tra và xử trí kịp thời nhằm phòng ngừa biến chứng như bong võng mạc hoặc tăng nhãn áp.

Bỏng mắt

Bỏng mắt do hóa chất hoặc nhiệt là một trong những tình trạng nguy hiểm nhất. Trong đó, bỏng do kiềm (có trong nhiều chất tẩy rửa) đặc biệt nguy hiểm vì có khả năng ăn sâu và phá hủy mô nhanh chóng.

Tai nạn có thể xảy ra ngay trong sinh hoạt hàng ngày. Khi gặp tình huống này, rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch trong nhiều phút là bước sơ cứu quan trọng, giúp giảm đáng kể mức độ tổn thương trước khi đến bệnh viện.

Vết thương xuyên nhãn cầu

Đây là dạng chấn thương mắt nặng nhất, xảy ra khi vật sắc nhọn như kính vỡ, dao hoặc kim loại xuyên vào mắt. Người bệnh thường đau dữ dội, giảm thị lực đột ngột, có thể chảy dịch và cần cấp cứu, phẫu thuật khẩn cấp để bảo tồn thị lực.

Bác sĩ khuyến cáo không tự ý rút dị vật vì có thể gây chảy máu ồ ạt hoặc làm xẹp nhãn cầu. Nên giữ nguyên dị vật, hạn chế cử động mắt, che nhẹ bằng vật cứng sạch và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để xử trí kịp thời.

Khuê Lâm