Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Khi nào là đến mùa dịch não mô cầu vậy bác sĩ? Con gái tôi sắp nhập học năm nhất, đi học quân sự nữa nên hơi lo con tụ tập đông người rồi mắc bệnh. Tôi nên cho con tiêm loại B hay ACYW để phòng bệnh ạ?
Đặng Ngọc Khánh, 51 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng huyết hoặc đồng thời cả hai. Bệnh nguy hiểm vì có thể diễn tiến rất nhanh, từ những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi đến tình trạng nặng chỉ trong vài giờ.

Vi khuẩn não mô cầu lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, vùng họng khi tiếp xúc gần. Đáng chú ý, nguồn lây có thể là người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Do đó, môi trường ăn ở, sinh hoạt tập thể có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền.

Do vi khuẩn có thể lưu hành trong cộng đồng và lây truyền khi có điều kiện thuận lợi, không có một khoảng thời gian cố định trong năm được gọi là "mùa dịch não mô cầu". Bệnh có thể xuất hiện quanh năm, dù số ca có thể gia tăng vào một số thời điểm như giao mùa. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa cần được quan tâm ngay cả khi chưa có thông tin về dịch bệnh tại nơi sinh sống.

Con gái bạn sắp nhập học và học quân sự tập trung, nên chủ động phòng bệnh từ bây giờ và duy trì xuyên suốt thời gian học tập. Bạn có thể đưa con đến cơ sở tiêm chủng để rà soát các mũi đã tiêm, được tư vấn vaccine phòng não mô cầu phù hợp, không chờ đến khi có ca bệnh mới tiêm.

Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:

Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.

Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Vaccine nhóm B không thay thế vaccine ACWY, còn vaccine ACWY không phòng được bệnh do não mô cầu nhóm B. Do đó, để mở rộng khả năng bảo vệ toàn diện, bạn nên cho con được tư vấn tiêm cả vaccine nhóm B và vaccine nhóm ACWY.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, khi nào vaccine HPV được tiêm miễn phí cho người dân?
Linhnt, 24 tuổi, Hà Nội
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Theo Bộ Y tế, vaccine HPV dự kiến được triển khai tiêm miễn phí cho bé gái học lớp 6 (11 tuổi) tại trường học và trẻ em gái 12 tuổi không đi học tại cộng đồng. 4 tỉnh đã được lựa chọn tiêm vaccine miễn phí gồm: Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Vĩnh Long. Các địa bàn ưu tiên là vùng miền núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

HPV (virus u nhú ở người) là virus được chứng minh gây ra các bệnh ung thư như cổ tử cung, vùng hậu họng, âm hộ, âm đạo, dương vật và bệnh sùi mào gà. Virus dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, ít hơn từ mẹ sang con, sử dụng chung vật dụng chứa mầm bệnh. Tỷ lệ nhiễm virus HPV ít nhất một lần trong đời ở nam khoảng 91%, nữ khoảng 85% khi có hoạt động tình dục. Theo Bộ Y tế, tiêm vaccine là biện pháp phòng lây nhiễm HPV, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung, vòm họng, sùi mào gà… do HPV gây ra.

Hiện Việt Nam đang có hai loại vaccine HPV, bạn 24 tuổi đủ điều kiện tiêm được cả hai loại vaccine. Trong đó, vaccine thế hệ mới Gardasil 9 giúp phòng nhiều type virus HPV hơn, gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, tiêm cho nam và nữ từ 9 đến dưới 46 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng, người từ 15 đến dưới 46 tuổi tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng. Nếu lo lắng về việc lây nhiễm và mắc bệnh do HPV, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm sớm. Bạn 24 tuổi nếu tiêm vaccine này sẽ có lịch tiêm gồm 3 mũi trong 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Nam sinh vào tháng 9/1980 có còn ở trong độ tuổi tiêm vaccine HPV ngừa K (ung thư) vòm họng do virus HPV gây ra không?
Nguyễn Minh Danh ĐN, 46 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam đang có vaccine giúp phòng 9 type virus HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 gây bệnh ở nam như ung thư vòm họng, hậu môn, dương vật và sùi mào gà. Vaccine tiêm được từ 9 đến dưới 46 tuổi. Bạn sinh vào tháng 9/1980, hiện 45 tuổi 11 tháng nên vẫn tiêm được vaccine. Lịch tiêm của bạn gồm ba mũi cách nhau 6 tháng. Bạn nên đến cơ sở y tế để bác sĩ tư vấn và tiêm vaccine sớm nhằm tránh quá tuổi quy định được tiêm.

Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư vùng đầu cổ phổ biến hiện nay và nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ. Theo CDC Mỹ, có khoảng 70% ca mắc ung thư vòm họng do virus HPV gây ra. Ngoài HPV còn có các yếu tố gây ung thư khác như rượu bia, hút thuốc lá, vệ sinh răng miệng kém, nhiễm virus Epstein Barr (EBV). Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ung thư vòm họng hiệu quả. Ngoài tiêm vaccine, bạn cũng nên nên phòng bệnh bằng xây dựng lối sống lành mạnh, vận động đều đặn, vệ sinh răng miệng sạch sẽ, ăn uống đủ chất, không uống rượu bia, hút thuốc lá, quan hệ tình dục an toàn để tránh lây nhiễm virus HPV. Bạn cũng nên tầm soát ung thư định kỳ, đi khám khi có dấu hiệu đau họng kéo dài, nuốt vướng, ngạt mũi, ù tai, đau đầu, nổi hạch, giảm cân nhanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bé nhà tôi 4 tháng tuổi mắc viêm phổi do virus hợp bào hô hấp RSV đã khỏi hơn một tháng, nhưng không hiểu vì sao cứ khò khè, tái đau họng và sổ mũi, mẹ chăm kỹ vẫn không tăng cân? Vợ chồng tôi nên làm thế nào để con hết khò khè?
Nguyễn Thị Tình, 34 tuổi, Ninh Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV dễ lây qua đường hô hấp và gián tiếp qua vật dụng nhiễm virus. Trẻ dưới 2 tuổi dễ mắc và biến chứng nặng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ hẹp, phổi chưa trưởng thành. Khi mắc viêm phổi hoặc viêm tiểu phế quản do RSV, đường thở trẻ bị phù nề, tiết nhiều dịch gây bít tắc, dẫn đến khó thở, suy hô hấp, thậm chí phải thở oxy hoặc thở máy. Sau khi khỏi bệnh, niêm mạc phế quản vẫn kích ứng kéo dài từ 3-6 tuần, dẫn đến trẻ thường ho, đau họng, sổ mũi, khò khè, thở nhanh.

Bệnh kéo dài, kết hợp phải sử dụng thuốc khiến trẻ mệt, bú kém, ăn không ngon miệng và giảm hấp thu dưỡng chất dẫn đến khó tăng cân, thậm chí bị suy dinh dưỡng. Vợ chồng bạn nên giữ ấm cơ thể cho trẻ, nhất là vùng ngực, cổ, lòng bàn chân bàn tay bằng mặc quần áo dài thấm hút tốt, vệ sinh nhà cửa, đồ chơi của trẻ sạch. Thường xuyên massage vùng ngực, bụng cho trẻ và vệ sinh mũi họng cho bé bằng nước muối sinh lý giúp loãng đờm, bé dễ thở hơn. Cần chia nhỏ các cữ bú cho trẻ để tránh nôn trớ và giúp trẻ hấp thu tốt hơn.

Bên cạnh đó, trẻ đã mắc RSV vẫn có nguy cơ tái nhiễm, tỷ lệ 50% sau 2 tháng, 67% sau 8 tháng, nhiều trẻ mắc lặp lại 2-3 lần trong hai năm. Để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm cho con, bạn nên giữ vệ sinh tay, cho bé đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh để bé tiếp xúc nơi đông người, giữ phòng thoáng, cho bú mẹ hoàn toàn, thường xuyên vệ sinh đồ chơi, sát khuẩn tay và bề mặt nơi bé sinh hoạt, chơi đùa...

Hiện bệnh do RSV đã có kháng thể đơn dòng phòng bệnh cho trẻ. Đây là cách giúp trẻ phòng bệnh chủ động trực tiếp miễn dịch cho bé, tránh nguy cơ lây nhiễm.

Hiện Việt Nam đang sử dụng kháng thể đơn dòng RSV (Beyfortus) của do Sanofi đưa về Việt Nam, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Kháng thể đơn dòng giống như "người bảo vệ có sẵn", giúp bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm, không cần thời gian để "huấn luyện" miễn dịch, chờ cơ thể sinh kháng thể như vaccine. Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, giúp mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời. Trẻ từng nhiễm RSV vẫn nên được tiêm kháng thể sau khi đã hồi phục hoàn toàn để phòng tái nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con trai tôi 18 tháng tuổi vừa khỏi bệnh tay chân miệng và đã đi học trở lại, nhưng cô giáo vừa báo, trong lớp có hai bé khác mắc bệnh và đã nghỉ học rồi. Vợ chồng tôi có nên cho con nghỉ học không và cần theo dõi sức khỏe con thế nào?
Thoại, 31 tuổi, Khánh Hòa
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus gây bệnh tay chân miệng dễ lây qua đường hô hấp, phân và dịch từ nốt phỏng, đặc biệt nhanh ở nhà trẻ, lớp học, khu vui chơi. Bộ Y tế vừa có khuyến cáo về bệnh tay chân miệng, khi số ca mắc tăng 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng lưu ý, bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng tăng cao vào tháng 9 và tháng 10 - thời điểm trẻ bắt đầu nước vào năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền bệnh có thể gia tăng.

Đáng lưu ý, chủng EV71 đang lưu hành có khả năng lây mạnh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi, suy hô hấp; bệnh có thể trở nặng chỉ trong vài giờ và đã ghi nhận một số ca tử vong. Trẻ nhiễm EV71 đôi khi chỉ có biểu hiện kín đáo như mụn nước ở mông, hậu môn, không rõ ở tay chân hay miệng. Bộ Y tế khuyến cáo theo dõi trẻ khi sốt cao, cho nghỉ học và chỉ trở lại lớp khi khỏi bệnh; trẻ mắc bệnh thường cần nghỉ ít nhất 10 ngày từ khi khởi phát. Các bé cùng lớp nên được theo dõi 7 ngày với dấu hiệu sốt, loét miệng, chảy nước dãi, phát ban ở lòng bàn tay, bàn chân, gối, mông. Bạn không cần cho trẻ nghỉ học ngay, chỉ cần theo dõi sức khỏe theo khuyến cáo và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bệnh.

Để phòng bệnh cho trẻ, nhà trường và phụ huynh cần tăng cường vệ sinh – khử khuẩn lớp học, đặc biệt đồ chơi, dụng cụ học tập, tay vịn cầu thang và các bề mặt trẻ hay chạm vào. Trẻ cần được tăng sức đề kháng bằng dinh dưỡng đầy đủ, ngủ tốt, uống đủ nước và bổ sung vitamin.

Với vaccine phòng tay chân miệng phòng EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi đã được Bộ Y tế cấp phép. Vaccine được chứng minh có khả năng bảo vệ chéo giữa các phân nhóm của chủng virus EV71, phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang xúc tiến các thủ tục và chuẩn bị điều kiện cần thiết để triển khai sớm vaccine tại Việt Nam.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Hai tháng trước, mẹ tôi 56 tuổi mắc zona thần kinh nhờ phát hiện sớm trong 72 giờ đầu nên không bị biến chứng. Tuy nhiên, bác sĩ khuyến cáo, mẹ tôi có thể tái phát bệnh do virus gây bệnh không mất đi mà vẫn còn trong cơ thể. Bác sĩ có khuyên mẹ tôi tiêm vaccine để ngừa tái phát, nhưng mẹ đang ...
Công, 40 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh zona thần kinh do virus varicella‑zoster (VZV), đây cũng là virus gây bệnh thủy đậu. Một người khi mắc thủy đậu virus sẽ ở ẩn trong hạch thần kinh cảm giác và virus phát triển thành bệnh zona thần kinh khi gặp điều kiện lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm do bệnh lý, căng thẳng, stress kéo dài.

Người mắc bệnh zona nếu không được điều trị trong “giờ vàng” dễ bị biến chứng nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não, giảm thị lực, giảm thính lực, mù lòa, đặc biệt là đau thần kinh kéo dài. Tuy nhiên, khi khỏi bệnh, virus vẫn không mất đi, tiếp tục ở trong hạch thần kinh và có thể tái phát bệnh khi hệ miễn dịch yếu đi. Tỷ lệ tái phát trong cộng đồng khoảng 2-18%, có thể lên đến 30% ở người mắc ung thư, thận, tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch, HIV.

Vaccine ngừa zona thần kinh do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất, được Bộ Y tế cấp phép sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Vaccine dành cho người từ 18 tuổi có nguy cơ cao và người từ 50 tuổi trở lên. Hiệu quả ngăn bệnh đến 97% ở người từ 50 tuổi, từ 70-87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý đồng thời giảm các biến chứng hơn 90%. Người từng mắc zona vẫn được khuyến cáo tiêm để giảm nguy cơ tái phát bệnh và tránh biến chứng khi tái phát bệnh.

Mẹ bạn đã mắc bệnh và đang sử dụng thuốc hoàn toàn có thể tiêm vaccine. Lịch tiêm của bác gồm hai mũi, cách nhau hai tháng. Trước tiêm, bác cần được bác sĩ khám sàng lọc và bác cần chia sẻ đầy đủ tình trạng bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá. Sau tiêm, bác cần theo dõi sức khỏe tại nơi tiêm chủng trong 30 phút và tại nhà 24-48 giờ. Trong thời gian theo dõi nếu có các phản ứng như sốt cao, co giật, khó thở, tức ngực, chóng mặt, choáng váng… bác cần báo ngay cho cơ sở tiêm chủng, hoặc đến bệnh viện sớm để được can thiệp kịp thời.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bác sĩ cho em hỏi, em thấy sau khi giặt bằng máy giặt, quần áo có khá nhiều bụi mịn. Liệu đó có phải là lý do mà khoảng 2 tuần nay cả gia đình em bị ho, sổ mũi liên tục không ạ, nhất là nội tôi, năm nay ông 72 tuổi không ạ?
Thanh Phương, 27 tuổi, Ninh Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bụi nhìn thấy trên quần áo sau khi giặt máy chưa đủ cơ sở để khẳng định là nguyên nhân khiến cả gia đình bị ho, sổ mũi liên tục. Các sợi vải, bụi hoặc chất kích thích trong không khí có thể gây khó chịu đường hô hấp ở một số người. Tuy nhiên, việc nhiều thành viên trong gia đình cùng xuất hiện ho, sổ mũi trong khoảng hai tuần cũng có thể liên quan đến các bệnh lý đường hô hấp liên uan đến virus, vi khuẩn như cúm, phế nào, hợp bào hô hấp RSV...

Ông của bạn 72 tuổi, cần lưu ý hơn vì người cao tuổi có nguy cơ mắc bệnh hô hấp và gặp biến chứng nặng cao hơn, đặc biệt nếu có thêm các bệnh nền như tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường... Nếu ông có khó thở, đau hoặc tức ngực, sốt cao, tím tái, lơ mơ, ăn uống kém hoặc các triệu chứng hô hấp ngày càng nặng, gia đình nên đưa ông đi khám để xác định nguyên nhân, không nên cho rằng chỉ do bụi quần áo.

Bên cạnh vệ sinh môi trường, thông thoáng nhà cửa và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, gia đình có thể chủ động phòng một số bệnh hô hấp nguy hiểm bằng vaccine như sau:

Vaccine cúm: Cúm mùa có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai. Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine cúm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn, giúp phòng hai chủng cúm A (H1N1 và H2N3) và chủng cúm B. Virus cúm liên tục biến đổi cấu trúc, đồng thời kháng thể tạo ra sau tiêm ngừa cũng giảm dần, vì vậy, trẻ 6 tháng tuổi - 9 tuổi sau khi tiêm 2 mũi cơ bản cần tiêm nhắc lại một mũi hằng năm; từ 9 tuổi trở lên tiêm 1 mũi cơ bản và tiêm nhắc đều đặn hằng năm.

Vaccine phế cầu: Phế cầu (Streptococcus pneumoniae) có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và một số bệnh lý nghiêm trọng khác. Người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh nền, là nhóm cần được chú ý phòng bệnh.

Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine phế cầu với chỉ định và lịch tiêm khác nhau như phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Gia đình bạn có thể rà soát lịch sử tiêm chủng tại nhà hoặc đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn và tiêm bổ sung đầy đủ để phòng bệnh.

Vaccine RSV: RSV có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp từ nhẹ đến nặng. Ở người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính hoặc các bệnh nền khác, nhiễm RSV có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp và nhập viện. Tại Việt Nam, có hai loại vaccine RSV là Abrysvo (Pfizer) và Arexvy (GSK) đã được triển khai cho người từ 60 tuổi trở lên, lịch tiêm một mũi. Bên cạnh đó, vaccine Abrysvo còn tiêm một mũi cho thai phụ từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong những tháng đầu đời. Đối với trẻ nhỏ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi còn có kháng thể đơn dòng phòng RSV do Sanofi đưa về Việt Nam. Lịch tiêm 1 hoặc 2 mũi tùy theo độ tuổi, cân nặng.

Ngoài ra, một số bệnh khác gây bệnh qua đường hô hấp đã có vaccine phòng ngừa như sởi, ho gà, thủy đậu, não mô cầu…

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi mới phát hiện con trai 17 tuổi hút thuốc lá. Có phải ai hút thuốc lá thì dễ mắc bệnh não mô cầu hơn phải không?
Trần Phượng, 46 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu (Neisseria meningitidis) cư trú ở vùng mũi họng của 10-25% dân số chung, bao gồm cả người khỏe mạnh. Hút thuốc lá chủ động hoặc bị động đều góp phần gây tổn thương niêm mạc mũi, họng, mở đường cho vi khuẩn não mô cầu có sẵn xâm nhập vào máu và các cơ quan và gây bệnh.

Một phân tích tổng hợp dựa trên 13 nghiên cứu ở thanh thiếu niên và người trẻ cho thấy hút thuốc chủ động có liên quan với bệnh não mô cầu xâm lấn; khi tổng hợp các nghiên cứu ở nhiều nhóm tuổi, người hút thuốc có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn khoảng 45% so với người không hút thuốc. Bên cạnh đó, phơi nhiễm khói thuốc thụ động cũng được ghi nhận là yếu tố nguy cơ.

Viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là hai thể bệnh phổ biến do não mô cầu xâm lấn, ngoài ra có thể kết hợp cả hai thể hoặc gây một số thể bệnh khác như viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim, viêm niệu đạo...

Con bạn 17 tuổi, thuộc độ tuổi có tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu cao nhất so với dân số chung. Vì vậy, bạn nên khuyên bảo và khích lệ để bé ngừng hút thuốc càng sớm càng tốt. Điều này không chỉ nhằm giảm nguy cơ liên quan đến não mô cầu mà còn bảo vệ sức khỏe hô hấp và giảm nhiều tác hại lâu dài của thuốc lá.

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, hoặc do tiếp xúc với bề mặt vật dụng dùng chung bị nhiễm dịch mũi họng chưa vi khuẩn. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hoặc có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp, không dùng chung cốc, chai nước, dụng cụ ăn uống hay các vật dụng tiếp xúc với nước bọt.

Đồng thời, tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả. Hiện nay, có 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh đã được phát hiện tại Việt Nam gồm A, B, C, Y và W. Tuy nhiên, không có một vaccine duy nhất phòng tất cả các nhóm huyết thanh này, vì vậy, mỗi người cần tiêm kết hợp hai loại vaccine để phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm.

Việt Nam hiện có 5 loại vaccine phòng não mô cầu, bao gồm:

Ba loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W như Nimenrix, Menquadfi và Menactra. Loại sớm nhất tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi.

Vaccine thế hệ mới Bexsero phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người 50 tuổi.

Vaccine VA-Mengoc-BC phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến người 45 tuổi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Em mắc sốt xuất huyết đã khỏi cách đây 2 tuần nhưng sức khỏe rất yếu, thường tức ngực, khó thở, hụt hơi liên tục, đau đầu, chóng mặt, tay chân run… Làm cách nào để hết triệu chứng ạ?
Minh Đăng, 29 tuổi, Đắk Lắk
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sau khi khỏi sốt xuất huyết, cơ thể có thể còn mệt mỏi, yếu sức trong vài tuần. Bạn nên nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống đủ chất, uống đủ nước và điện giải, tăng dần mức độ vận động theo sức khỏe, không cố gắng tập luyện nặng khi cơ thể còn suy nhược. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng mệt mỏi có thể kéo dài vài tuần sau khi khỏi bệnh.

Tuy nhiên, tức ngực, khó thở, hụt hơi liên tục là những triệu chứng không nên tự điều trị tại nhà. Sốt xuất huyết nặng có thể gây thoát huyết tương, tích tụ dịch dẫn đến suy hô hấp. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, bạn nên đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, không nên tự ý điều trị tại nhà hoặc nghe theo những biện pháp truyền miệng chưa được khoa học chứng minh.

Về lâu dài, người từng mắc sốt xuất huyết không có nghĩa là đã được miễn dịch hoàn toàn. Virus dengue có 4 type gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Sau khi mắc một type, cơ thể tạo miễn dịch lâu dài với type đó nhưng vẫn có thể nhiễm các type còn lại, nguy cơ nặng hơn ở những lần sau. Vì vậy, không chỉ người chưa từng mắc bệnh, mà ngay cả những người đã bị sốt xuất huyết vẫn cần chú ý phòng ngừa.

Hiện nay, bên cạnh biện pháp diệt bọ gậy, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt, vaccine là một trong những biện pháp phòng sốt xuất huyết chủ động và hiệu quả cao. Vaccine tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng. Người vừa khỏi sốt xuất huyết có thể tiêm vaccine sau 6 tháng. Phụ nữ nên hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng.

Tiêm đủ mũi, vaccine giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc, hơn 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con em từng bị tay chân miệng 3 lần nhưng mỗi lần biểu hiện lại khác nhau. Xin hỏi tại sao lại vậy và bé có nguy cơ tái mắc nữa không ạ?
Hoa Hồng, 37 tuổi, Bắc Ninh
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ có thể mắc tay chân miệng nhiều lần, thậm chí mỗi lần bệnh có biểu hiện khác nhau. Nguyên nhân là tay chân miệng do nhiều chủng virus đường ruột gây ra, thường gặp như Coxsackie A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Riêng EV71 cũng có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Điều này khiến trẻ dù đã từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp chủng hoặc phân nhóm khác.

Do mỗi lần mắc có thể do một phân nhóm virus khác nhau nên biểu hiện bệnh cũng không nhất thiết giống nhau. Có trẻ chủ yếu sốt, đau họng, loét miệng; có trẻ nổi nhiều bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông; trong khi một số trường hợp có thể có biểu hiện nhẹ hơn và tổn thương da không điển hình. Mức độ biểu hiện còn phụ thuộc vào chủng virus gây bệnh và đáp ứng miễn dịch của từng trẻ.

Sau khi mắc tay chân miệng, cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch với tác nhân đã gây bệnh. Tuy nhiên, miễn dịch này không bảo vệ đầy đủ trước tất cả các chủng hoặc phân nhóm enterovirus khác.

Một nghiên cứu lớn sử dụng dữ liệu giám sát tại Trung Quốc giai đoạn 2008-2015 cho thấy, phần lớn các trường hợp tái mắc được xác định là do một type enterovirus khác với lần mắc trước. Nghiên cứu ghi nhận trong 1.814 trường hợp tái mắc được xét nghiệm xác định virus, chỉ 144 trường hợp (8%) là nhiễm lại cùng type virus; phần lớn là nhiễm các type enterovirus khác.

Vì vậy, việc bé đã từng mắc tay chân miệng 3 lần không đồng nghĩa bé sẽ được miễn nhiễm hoàn toàn và không mắc lại. Bé vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu tiếp xúc với chủng enterovirus khác. Đáng chú ý, bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm tại hầu hết các tỉnh, thành Việt Nam và hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu.

Điều cha mẹ cần lưu ý là số lần mắc trước đó không đủ để dự đoán lần mắc sau sẽ nhẹ hay nặng. Nghiên cứu trên cũng không tìm thấy mối liên hệ giữa việc tái mắc và mức độ nặng của bệnh. Vì vậy, dù trẻ đã từng mắc tay chân miệng, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường khi trẻ tái nhiễm.

Đặc biệt, khi trẻ mắc tay chân miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu như sốt cao hoặc sốt kéo dài, giật mình chới với nhiều, run tay chân, đi loạng choạng, yếu liệt, thở bất thường, nôn nhiều, lừ đừ hoặc khó đánh thức. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh hoặc tim phổi, cần được đánh giá và xử trí kịp thời.

Để giảm nguy cơ tái nhiễm và lây bệnh cho người khác, cha mẹ nên cho trẻ thực hiện tốt yếu tố “3 sạch”. Bao gồm ăn sạch: tức ăn chín uống sôi bằng nguồn thực phẩm đảm bảo vệ sinh; ở sạch: vệ sinh đồ chơi, bề mặt và các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc; bàn tay sạch: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn. Bên cạnh đó, hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Đồng thời, hãy cho trẻ tiêm vaccine ngay khi được triển khai tại Việt Nam.

Trước đó, vaccine tay chân miệng đã được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026. Vắc xin được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm và khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm.

Là đối tác chiến lược toàn diện với Tập đoàn dược phẩm Biologics Substipharm (Thụy Sĩ), đơn vị phân phối vắc xin tại Việt Nam, VNVC đang tích cực phối hợp, thúc đẩy các thủ tục và chuẩn bị đồng bộ các điều kiện cần thiết để sớm đưa vắc xin về Việt Nam và triển khai tiêm chủng ngay khi đủ điều kiện, giúp trẻ em sớm có thêm giải pháp chủ động phòng bệnh tay chân miệng do EV71.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tay chân miệng có vaccine chưa, trước bé nhiễm chủng EV71 rồi thì có thể tiêm không?
Phước Bình, 28 tuổi, An Giang
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tay chân miệng do nhiều loại virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Sau khi khỏi bệnh, cơ thể thường chỉ tạo miễn dịch đặc hiệu với virus đã gây ra lần nhiễm đó, trong khi khả năng bảo vệ chéo với các loại virus khác rất hạn chế. Do đó, trẻ từng mắc bệnh vẫn có thể mắc lại khi tiếp xúc với một loại virus khác.

Tháng 3 năm nay, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã cấp phép lưu hành vaccine Envacgen tại Việt Nam. Vaccine được hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt. Vaccine tay chân miệng sẽ sớm được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.

Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.

Do đó, bé nhà bạn đã nhiễm chủng EV71 vẫn có thể tiêm vaccine để phòng tái nhiễm. Hiện VNVC triển khai tiếp nhận đăng ký thông tin nhằm chủ động liên hệ tư vấn và cập nhật sớm nhất khi có những thông tin đầu tiên về vaccine phòng bệnh tay chân miệng. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bé nhà em chuẩn bị lên lớp 5, em nghe nói các bé phải rà soát lịch sử tiêm chủng và tiêm bổ sung vaccine các mũi còn thiếu trước khi trở lại trường học, mà em không nhớ lịch sử tiêm của bé thì phải làm sao ạ?
Thảo Nguyên, 35 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Nghị định số 165/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ tháng 7/2026, yêu cầu các cơ sở giáo dục trên cả nước phối hợp với cơ sở tiêm chủng địa phương để rà soát tình trạng tiêm chủng của trẻ em, học sinh ở tất cả các cấp học. Việc này nhằm tổ chức tiêm bù, tiêm đuổi, tiêm vét, góp phần bảo vệ sức khỏe cho trẻ trước khi bước vào năm học mới.

Trường hợp bạn không nhớ lịch sử tiêm chủng của bé cũng không cần quá lo lắng. Hiện nay, gần 300 trung tâm tiêm chủng thuộc Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang hỗ trợ các trường học, phụ huynh tra cứu lịch sử tiêm chủng cho trẻ em các cấp học và cấp xác nhận tiêm chủng miễn phí. Giấy xác nhận tiêm chủng dựa trên dữ liệu lưu trữ tại VNVC và Hệ thống Quản lý thông tin Tiêm chủng Quốc gia đối với các trường hợp đã được đồng bộ.

Ngay cả với những trẻ đã được tiêm đủ mũi khi còn nhỏ, cha mẹ cũng cần lưu ý các mũi vaccine nhắc lại để bổ sung kháng thể khi trẻ lên độ tuổi 4-6 hoặc lớn hơn, đặc biệt các vaccine như sởi - quai bị - rubella; bạch hầu - ho gà - uốn ván - bại liệt; viêm não Nhật Bản.

Bên cạnh đó, nhiều tác nhân gây bệnh có tỷ lệ tử vong cao hoặc nguy cơ biến chứng nặng, đặc biệt trong môi trường thường xuyên tập trung đông người như trường học. Một số tác nhân đã có vaccine phòng bệnh như não mô cầu, sốt xuất huyết, HPV liên quan đến sùi mào gà và các bệnh ung thư cổ tử cung, hậu môn, hầu họng, âm hộ, âm đạo, dương vật.

Từ ngày 17/8, học sinh ở một số địa phương đã được tựu trường. Nhằm kịp thời tiêm vaccine, bảo vệ trẻ khi quay lại trường học, cha mẹ hãy đưa trẻ đi rà soát lịch sử tiêm chủng để bổ sung sớm các mũi vaccine còn thiếu. Bởi sau khi tiêm vaccine, cơ thể cần tối thiểu 2 tuần, tốt nhất một tháng để tạo kháng thể miễn dịch tối ưu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Vợ em chuẩn bị sinh bé thứ 2. Rút kinh nghiệm từ bé đầu tiêm không đầy đủ, hay bệnh, lần này em định đăng ký gói tiêm ở VNVC để được nhắc lịch, yên tâm phòng bệnh. Nhờ bác sĩ tư vấn 1 số loại vaccine quan trọng để em đăng ký cho con ạ?
Bảo Lâm, 31 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, lượng kháng thể nhận từ mẹ giảm dần theo thời gian nên dễ mắc các bệnh truyền nhiễm và có nguy cơ diễn tiến nặng. Nếu tiêm vaccine không đẩy đủ có thể tạo ra "khoảng trống miễn dịch", khiến trẻ không được bảo vệ tối ưu trước các bệnh nguy hiểm. Vì vậy, gia đình đăng ký gói tiêm để được theo dõi và nhắc lịch là lựa chọn phù hợp, giúp hạn chế bỏ sót hoặc tiêm chậm mũi.

Trẻ cần tiêm một mũi viêm gan B trong 24 giờ sau sinh, sau đó tiếp tục tiêm theo phác đồ vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1. Tiếp theo là vaccine lao, được tiêm cho trẻ tốt nhất trong vòng một tháng sau sinh, cân nặng hơn 2kg, sức khỏe ổn định. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang triển khai chương trình tiêm miễn phí vaccine phòng bệnh lao cho trẻ dưới một tuổi tại tất cả trung tâm trên toàn quốc.

Trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi có thể tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab ngừa RSV do Sanofi đưa về Việt Nam, bao gồm cả những em bé sinh đủ tháng, tiền sử khỏe mạnh. Nirsevimab có hiệu quả ngăn ngừa nhập viện do nhiễm trùng hô hấp dưới do RSV lên đến hơn 82%, bảo vệ trẻ trọn vẹn suốt cả mùa RSV. Trẻ từ một ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng tùy theo cân nặng. Trẻ trên 12-24 tháng tuổi có nguy cơ cao mắc RSV cần tiêm hai mũi ở hai vị trí khác nhau trong cùng một ngày.

Ở các độ tuổi 2, 3, 4 tháng tuổi, trẻ cần tiêm các vaccine phòng bệnh ho gà - bạch hầu - uốn ván, bại liệt, viêm gan B, các bệnh do vi khuẩn Hib, vaccine phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm tai giữa do vi khuẩn phế cầu. Đặc biệt, trẻ cần được uống vaccine phòng Rotavirus ở giai đoạn 2 và 3 tháng tuổi.

Từ 6 tháng tuổi, trẻ cần phòng bệnh cúm mùa, viêm màng não do não mô cầu, tiêm nhắc lại vaccine phòng phế cầu khuẩn. Từ 9 tháng tuổi, trẻ cần tiêm vaccine phòng sởi - quai bị - rubella, thủy đậu, viêm não Nhật Bản. Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên cần bổ sung ít nhất 6 loại vaccine, trong đó có những loại rất quan trọng như thuỷ đậu, viêm não Nhật Bản, sởi - quai bị - rubella...

Hệ thống Tiêm chủng VNVC với gần 300 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc cung cấp danh mục vaccine đa dạng hơn 50 loại nhập khẩu chính hãng, đảm bảo chất lượng, giá cả phù hợp, quy trình tiêm chủng an toàn… Đặc biệt, VNVC cung cấp nhiều gói vaccine linh hoạt, phù hợp với nhiều nhu cầu và độ tuổi. Do đó, bạn và vợ có thể đến trung tâm VNVC gần nhất để được tư vấn và quyết định gói phù hợp cho con.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bác sĩ cho em hỏi, con của em 2 tuổi, sức khỏe yếu nên gia đình chưa gửi nhà trẻ. Gần đây có mấy bé hàng xóm nhập viện vì tay chân miệng và thủy đậu. Vậy bé của em có cần tiêm phòng không, hay chỉ cần cách ly với mấy em này là được?
Phùng Thị Duyên, 26 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ 2 tuổi dù chưa đi nhà trẻ, chỉ ở nhà với gia đình vẫn có nguy cơ mắc tay chân miệng và thủy đậu khi tiếp xúc với trẻ hàng xóm, người thân hoặc đồ vật, bề mặt có mầm bệnh. Việc hạn chế tiếp xúc với trẻ đang mắc bệnh là cần thiết, tuy nhiên chưa đủ để trẻ không mắc bệnh. Lý do, thủy đậu có thể lây trước khi xuất hiện ban, còn virus gây tay chân miệng có thể tồn tại trên đồ chơi, tay nắm cửa và được đào thải qua phân trong một thời gian sau khi trẻ đã đỡ bệnh.

Vaccine thủy đậu có hiệu quả phòng bệnh tới 98% và gần như ngăn ngừa hoàn toàn các biến chứng nặng. Trẻ đã tiếp xúc nguồn bệnh nên tiêm trong 3-5 ngày đầu; quá 5 ngày, vaccine vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và phòng thủy đậu trong tương lai, vì vậy nên tiêm càng sớm càng tốt. Hiện Việt Nam đang có ba vaccine thủy đậu loại đơn và một loại phối hợp phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella. Trong đó, một loại đơn của Hàn Quốc chỉ tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi. Ba vaccine còn lại tiêm cho cả trẻ em và người lớn.

Việt Nam cũng đã cấp phép vaccine phòng tay chân miệng do EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Vaccine giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh nguy hiểm và có khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/

Ngoài ra, gia đình cần lưu ý sức khỏe yếu không đồng nghĩa với việc trẻ không thể tiêm chủng. Gia đình nên mang theo sổ tiêm và thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ khám sàng lọc, rà soát toàn bộ lịch tiêm. Nếu trẻ đang sốt, mắc bệnh cấp tính hoặc có tình trạng suy giảm miễn dịch, bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể để tiến hành tiêm, hoãn hoặc chống chỉ định trong một số trường hợp.

Bên cạnh tiêm chủng, cần cho trẻ tránh tiếp xúc gần với người bệnh; không dùng chung đồ chơi, khăn, cốc và dụng cụ ăn uống; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; vệ sinh bề mặt, đồ chơi và theo dõi các dấu hiệu như sốt, loét miệng, nổi bóng nước ở tay chân hoặc phát ban toàn thân. Nếu trẻ sốt cao, giật mình nhiều, run tay chân, li bì, thở bất thường hoặc nôn nhiều, cần đưa trẻ đi khám ngay.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con trai tôi 12 tuổi, hôm trước đi dự buổi tư vấn sức khỏe của VNVC tổ chức ở trường nên về xin mẹ đi tiêm vaccine HPV. Cho tôi hỏi trẻ nam nếu tiêm thì phòng được bệnh gì? Tuổi này có quá sớm để tiêm không? Hiệu quả của vaccine như thế nào?
Đặng Thanh Tuấn, 46 tuổi, An Giang
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV là virus phổ biến, lây chủ yếu qua tiếp xúc da và niêm mạc, đặc biệt khi quan hệ tình dục. Một số type HPV có thể gây sùi mào gà, các type nguy cơ cao liên quan đến ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật, vùng hầu họng và các tổn thương tiền ung thư. Việc nhiễm HPV phổ biến ở cả nam và nữ, trong đó, tỷ lệ mắc bệnh do virus HPV ở nam giới cao hơn so với nữ giới, với khả năng nhiễm đến 90%.

Với trẻ 12 tuổi, tiêm vaccine HPV không quá sớm mà đang ở độ tuổi phù hợp. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị tiêm vaccine HPV cho trẻ 9-14 tuổi, trước khi có nguy cơ phơi nhiễm virus. Ở giai đoạn này, hệ miễn dịch của trẻ thường đáp ứng tốt, tạo kháng thể phòng bệnh mạnh. Việc tiêm sớm nhằm chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài, không liên quan đến việc trẻ đã hoặc sắp có quan hệ tình dục.

Vaccine HPV có thể phòng ngừa hơn 90% số trường hợp ung thư do các chủng HPV nằm trong phạm vi bảo vệ của vaccine gây ra, đồng thời giúp giảm nguy cơ mắc sùi mào gà. Hiệu quả bảo vệ cao nhất khi trẻ được tiêm đủ liều, đúng lịch và trước khi nhiễm các chủng HPV tương ứng. Tuy nhiên, vaccine không bảo vệ trước tất cả các chủng HPV, không điều trị tình trạng nhiễm HPV đã có và không phòng ngừa mọi bệnh lây truyền qua đường tình dục. Người từng nhiễm một chủng HPV vẫn có thể được tư vấn tiêm để phòng các chủng khác có trong vaccine.

Tại Việt Nam, vaccine HPV 9 chủng được chỉ định cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi thường tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng; người bắt đầu tiêm từ 15 tuổi thường cần ba mũi trong vòng sáu tháng. Các nghiên cứu cho thấy phác đồ hai liều ở trẻ 9-14 tuổi tạo đáp ứng miễn dịch không kém phác đồ ba liều ở nhóm tuổi lớn hơn.

Như vậy, tiêm sớm không chỉ giúp trẻ tạo miễn dịch hiệu quả mà còn giúp gia đình chủ động tài chính do giảm số lần tiêm và có thể chia chi phí trong khoảng 6-12 tháng. Gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được khám sàng lọc và tư vấn phác đồ phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!