Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Con tôi 5 tuổi, trước đây đã tiêm phế cầu 13, giờ thấy có loại mới, có nên tiêm tiếp cho bé không và nên chọn loại nào ạ?
Hà Thúy, 36 tuổi, Gia Lai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn phế cầu có hơn 100 type huyết thanh gây bệnh khác nhau, từ nhẹ đến nặng như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết... Ở người bình thường, vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng và sẽ gây bệnh khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, nhỏ và lớn tuổi, mắc bệnh hô hấp như cúm, virus hợp bào hô hấp RSV...

Trẻ nhỏ thuộc nhóm tuổi dễ mắc viêm phổi do phế cầu gây ra. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh phế cầu gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Bé nhà bạn đã tiêm vaccine phế cầu 13, có thể tiếp tục tiêm bổ sung các loại vaccine phế cầu 15, phế cầu 20 (công nghệ cộng hợp giúp tình trạng người lành mang trùng) và phế cầu 23 nhằm mở rộng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu 13, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Mỗi loại vaccine có ưu điểm riêng, bạn có thể đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ trực tiếp tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp cho bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, mẹ tôi 64 tuổi, đã từng bị viêm phổi do mắc cúm A và bị đái tháo đường thì có tiêm được vaccine RSV không, hiệu quả thế nào?
Phan Nhật, 32 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là virus phổ biến hàng đầu gây bệnh đường hô hấp như viêm phổi, viêm tiểu phế quản ở trẻ em và người cao tuổi. Virus lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Ở người cao tuổi, hệ miễn dịch suy yếu, mắc nhiều bệnh nền nhiễm RSV dễ dẫn đến viêm phổi hoặc suy hô hấp, đồng thời làm nặng thêm các bệnh mạn tính như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, tiểu đường, suy tim...

Tiêm vaccine giúp người cao tuổi chủ động phòng bệnh do RSV hiệu quả. Việt Nam hiện có các loại vaccine RSV Arexvy của GSK (Anh) và vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ), tiêm một mũi cho người từ 60 tuổi trở lên, người có bệnh mạn tính. Trong đó, vaccine Abrysvo của Pfizer còn có chỉ định tiêm cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể bảo vệ con trong 6 tháng đầu đời. Vaccine RSV của GSK có chất bổ trợ giúp tăng cường miễn dịch trên nhóm tuổi cao, có bệnh mạn tính.

Hai vaccine hiện đang triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC trên cả nước. Mẹ bạn hiện 64 tuổi từng bị viêm phổi do cúm A và đang mắc bệnh tiểu đường thì nên tiêm vaccine RSV để phòng bệnh càng sớm càng tốt. Bác có thể đến trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn, chỉ định loại vaccine phù hợp.

Bên cạnh phòng ngừa RSV, mẹ bạn cũng cần phòng các bệnh như cúm, phế cầu, thủy đậu, sởi... có thể gây biến chứng viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp và làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Các bệnh này Việt Nam có đầy đủ vaccine cho trẻ và người lớn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, tôi 19 tuổi, đã quan hệ tình dục rồi thì có tiêm được vaccine HPV và có loại vaccine HPV nào dành cho nam ạ?
Minh Nhân, 19 tuổi, Lâm Đồng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV là virus u nhú ở người, dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, từ mẹ sang con và ít hơn khi sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Có khoảng 200 type virus HPV khác nhau, trong đó hơn 40 type gây bệnh ở đường sinh dục, hậu môn, miệng, họng. Khoảng 15 type có nguy cơ cao gây ung thư, phổ biến nhất là type 16 và 18 cho cả nam và nữ. Đối với nam giới, virus HPV sẽ gây ra các bệnh như sùi mào gà, ung thư dương vật, ung thư vùng sinh dục, ung thư vùng hầu họng. Trong đó, tỷ lệ mắc ung thư hầu họng ở nam giới cao gấp 5 lần phụ nữ. Khả năng thải loại HPV ra khỏi cơ thể của nam giới thấp hơn 26% so với nữ giới. Tuy nhiên, người nhiễm virus thường không có triệu chứng rõ ràng ban đầu, bệnh tiến triển âm thầm và chỉ bộc phát ở giai đoạn muộn. Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus HPV hiệu quả.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine phòng HPV là Gardasil và Gardasil 9. Trong đó, Gardasil chỉ định cho nữ giới từ 9-26 tuổi. Còn Gardasil 9 giúp ngừa 9 type virus HPV nguy cơ cao gồm: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi, không phân biệt đã từng quan hệ tình dục hay chưa. Với những người đã nhiễm virus vẫn cần được vaccine HPV để phòng tái nhiễm type đang mắc và các type nguy cơ khác chưa mắc.

Bạn là nam, hiện 19 tuổi sẽ tiêm vaccine Gardasil 9, lịch tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Vaccine có hiệu quả bảo vệ hơn 90% nếu tiêm đủ ba mũi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em bị mèo cào nhưng không chảy máu, 14 ngày sau em có tiêm theo lộ trình 3 mũi, bạn mèo thì sau 8 ngày khỏe mạnh bỗng đêm yếu và ói hết rồi chết thì có ổn không bác sĩ, tới nay cũng được 2-3 tháng rồi?
Sơn ssss s, 20 tuổi
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Câu hỏi của bạn không thể hiện rõ thời gian con mèo chết sau 8 ngày cào bạn, hay sau 14 ngày bạn đã tiêm 3 mũi vaccine dại. Sự việc xảy ra đã 2-3 tháng, sức khỏe bạn vẫn bình thường và đã tuân thủ tiêm vaccine theo chỉ định của bác sĩ xem như không có nguy cơ nhiễm dại trong đợt bị mèo cào này.

Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus dại gây ra, tỷ lệ tử vong gần 100%. Virus dại có nhiều trong nước bọt của động vật có vú máu nóng như chó, mèo, thỏ, chuột, cáo, dơi... và lây truyền sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở... Thời gian ủ bệnh thường 1-3 tháng, có thể ngắn vài ngày hoặc kéo dài hơn một năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng virus xâm nhập. Vết cắn càng nặng và gần vùng đầu mặt cổ, thời gian ủ bệnh càng ngắn.

Khi xâm nhập vào cơ thể, virus dại nhân lên tại vị trí tổn thương, sau đó nhân lên rồi di chuyển dọc dọc dây thần kinh đến tủy sống và não, gây tử vong cho người bệnh.

Để phòng ngừa bệnh dại, mọi người cần xử lý đúng cách nếu không may bị chó mèo cắn, cào. Đầu tiên, rửa vết thương dưới vòi nước sạch và xà phòng trong ít nhất 15 phút, tiếp đó sát khuẩn bằng cồn, cồn iốt để làm giảm tải lượng virus tại vết cắn, sau đó đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá tình trạng vết thương và chỉ định tiêm vaccine ngừa dại, bên cạnh việc tiêm huyết thanh kháng dại và vaccine, huyết thanh uốn ván nếu cần.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Người bị động vật cắn, cào nhưng chưa từng tiêm vaccine hoặc lịch tiêm các mũi vaccine trước đây không xác định rõ ràng thì có thể cần tiêm 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Hà Nội chuẩn bị vào đợt giao mùa, thời tiết lạnh ẩm. Em đang quan tâm về tiêm vaccine phòng dịch cúm, khi tiêm thì cần lưu ý gì không ạ?
Bùi Thị Phương Linh, 20 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra, dễ lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc gián tiếp khi sử dụng chung các vật dụng chứa virus, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Người mắc thường có các triệu chứng như sốt, đau họng, sổ mũi, đau nhức mỏi người, tiêu chảy... Bệnh nếu không điều trị đúng có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, tử vong nhất là người có hệ miễn dịch yếu như trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính...

Tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính.

Hiện điều kiện thời tiết mùa Xuân lạnh ẩm tạo điều kiện cho virus cúm phát triển, trong khi nhu cầu đi lại, các lễ hội nhiều, tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh cúm trong cộng đồng. Do đó, bạn nên tiêm vaccine xin cúm càng sớm càng tốt. Bạn hiện 20 tuổi chỉ cần tiêm một mũi cúm và tiêm nhắc lại hằng năm một mũi để củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine được nghiên cứu mỗi năm để chống lại chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Trước khi tiêm vaccine, bạn sẽ được khám sàng lọc kỹ với bác sĩ. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tình trạng của bạn để đưa ra chỉ định tiêm phù hợp. Về phía bạn, cần cho bác sĩ biết về tiền sử dị ứng, các bệnh lý đang mắc, loại thuốc đang sử dụng, theo dõi tại chỗ sau tiêm 30 phút theo hướng dẫn và 24-48 tiếng sau tại nhà.

Ngoài tiêm vaccine, bạn cũng nên phòng cúm bằng cách mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay với xà phòng, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và nâng cao thể trạng bằng thường xuyên vận động.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi năm nay 35 tuổi, kết hôn được gần hai năm nhưng vợ vẫn chưa có thai. Vợ tôi trước đây có phẫu thuật cắt bỏ một buồng trứng, còn tôi có thói quen hay dùng xà phòng tắm để rửa "cậu nhỏ". Không biết thói quen trên có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hay không?
Trần Quang Huy, 35 tuổi, Lâm Đồng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến việc hai vợ chồng chung sống nhưng vợ chưa có thai. Nguyên nhân có thể đến từ phía một trong hai người hoặc có thể là cả hai, thậm chí không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Việc vợ từng cắt một buồng trứng có thể ảnh hưởng đến dự trữ trứng, tuy nhiên nếu buồng trứng còn lại hoạt động tốt thì vẫn có khả năng mang thai tự nhiên. Do đó, vợ chồng bạn cần đi thăm khám chuyên khoa thay vì chỉ suy đoán.

Về phía nam giới, khả năng sinh sản phụ thuộc vào số lượng tinh trùng, chất lượng tinh trùng, khả năng di động của tinh trùng và chức năng sinh lý. Nam giới gặp các vấn đề như rối loạn cương dương, rối loạn xuất tinh, viêm quy đầu, viêm niệu đạo hoặc viêm tinh hoàn thì có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục và tác động đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến khả năng có con.

Liên quan đến thói quen dùng xà phòng tắm để rửa "cậu nhỏ" của bạn, cần hiểu rằng xà phòng thông thường có tính tẩy rửa mạnh và độ kiềm cao, trong khi da vùng sinh dục nam khá mỏng và nhạy cảm. Việc sử dụng xà phòng có thể gây khô da, kích ứng, ngứa hoặc viêm da tiếp xúc. Tuy nhiên, thói quen này không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh.

Bạn không nên dùng xà phòng tắm thông thường để vệ sinh vùng kín. Cách vệ sinh đúng là rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch hằng ngày, có thể sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên biệt dành cho nam giới với độ pH phù hợp và tính dịu nhẹ. Bạn không nên chà xát mạnh. Sau khi rửa cần lau khô nhẹ nhàng. Nếu chưa cắt bao quy đầu, cần lộn nhẹ bao quy đầu để làm sạch bên trong rồi kéo lại đúng vị trí. Vệ sinh tốt giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm nhưng không thể phòng ngừa tất cả các bệnh lý nam khoa.

Nam giới nên tự kiểm tra bộ phận sinh dục định kỳ để phát hiện sớm bất thường. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu khi đi tiểu hoặc xuất tinh, nóng rát khi đi tiểu, phát ban hoặc mụn cóc ở vùng sinh dục, dương vật cong đau khi cương, có dịch hôi hoặc chấn thương gây đau dữ dội…, bạn nên đi khám để có hướng điều trị phù hợp.

Hai vợ chồng nên đi khám cùng nhau và nên kiểm tra hiếm muộn. Bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm tinh dịch đồ đối với chồng và kiểm tra nội tiết, siêu âm, đánh giá dự trữ buồng trứng hoặc theo dõi rụng trứng đối với vợ. Phát hiện nguyên nhân sớm sẽ giúp có hướng điều trị phù hợp và giảm áp lực tâm lý cho cả hai.

Bên cạnh việc tìm nguyên nhân hiếm muộn, bạn cũng nên phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là virus HPV. HPV không chỉ gây mụn cóc sinh dục ở nam giới mà còn có thể gây ung thư dương vật, hậu môn, hầu họng. Nhiễm HPV kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của cả hai vợ chồng. Với nam giới, hiện Việt Nam đã có vaccine Gardasil 9 phòng 9 chủng HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 chỉ định tiêm phòng cho nam nữ từ 9 đến 45 tuổi. Các nghiên cứu đã cho thấy vaccine HPV có hiệu lực bảo vệ hơn 90% các chủng HPV có trong vaccine.

Bạn có thể đến gần 260 trung tâm của Hệ thống Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc để được bác sĩ khám sàng lọc và chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi 65 tuổi muốn tiêm vaccine RSV và phế cầu được không, có lưu ý gì khi tiêm?
Trần Quốc Trọng, 65 tuổi, Hà Tĩnh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus ác tính phổ biến gây viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản nặng, suy hô hấp cấp khiến trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi phải nhập viện, thậm chí tử vong. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... nếu mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.

Còn vi khuẩn phế cầu thường trú trong hầu họng của mỗi người, lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với người bệnh hoặc người lành mang trùng không có triệu chứng. Vi khuẩn này gây ra nhiều bệnh phế cầu xâm lấn cho cả trẻ em và người lớn như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng máu và bệnh phế cầu không xâm lấn như viêm tai giữa và viêm xoang…

Bác hiện 65 tuổi, có thể phòng cả hai bệnh bằng vaccine. Với RSV, Việt Nam có vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) và vaccine Arexvy của GSK (Anh). Abrysvo chỉ định tiêm mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ và người từ 60 tuổi trở lên. Với người cao tuổi, vaccine này được chứng minh giúp giảm tới 88,9% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản do RSV trong năm đầu tiên, duy trì bảo vệ kéo dài. Còn vaccine của GSK có chất bổ trợ chuyên biệt, giúp nhận diện virus sớm và chính xác, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.

Với phế cầu, Việt Nam hiện có 5 loại vaccine, gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Tùy độ tuổi, mỗi loại có số mũi tiêm khác nhau.

Trường hợp bác 65 tuổi, chưa từng chủng ngừa phế cầu, bác sĩ có thể chỉ định tiêm các loại vaccine phế cầu 13, 15, 20 và 23.

Khi đến trung tâm tiêm chủng, bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Bác cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp. Bác có thể tiêm đồng thời vaccine phế cầu và vaccine RSV, vẫn đạt được đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây nên những phản ứng bất lợi, nghiêm trọng.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Mùng 3 Tết tôi về quê chơi, bị chó cắn ở bắp đùi trái nhưng chỉ rướm máu, hiện tại đã lành. Tôi có cần tiêm vaccine nữa không và tiêm bây giờ còn hiệu quả không? Cảm ơn bác sĩ.
Ngọc Hân, 36 tuổi, Cần Thơ
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Dại là bệnh nhiễm virus cấp tính ở hệ thống thần kinh trung ương, do động vật mang virus dại lây sang người qua vết cắn, cào, liếm lên vết thương hở. Virus dại có thể xâm nhập vào vết thương hở dù là nhỏ hay lớn. Trường hợp bạn bị chó cắn rướm máu, hiện đã lành vẫn có thể lây truyền virus dại. Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, tùy thuộc vào tình trạng nặng, nhẹ và vị trí của vết cắn.

Bệnh dại hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị, khi đã khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật tử vong. Do tính chất đặc biệt nguy hiểm của bệnh, bạn nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng gần nhất càng sớm càng tốt để được bác sĩ tư vấn và chỉ định các mũi tiêm phòng dại.

Hiện Việt Nam có hai loại ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Người bị động vật cắn, cào tiêm với phác đồ 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào các ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ chỉ định tiêm ngừa phù hợp. Trong thời gian tiêm, bạn nên theo dõi con vật, nếu chúng còn sống 10 ngày sau khi cắn, cào, bác sĩ có thể căn cứ vào tình trạng vết thương để chỉ định dừng tiêm. Vaccine lúc này vẫn có hiệu quả phòng bệnh. Ở những lần bị động vật cắn, cào sau, bạn chỉ cần tiêm thêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Khi bị động vật cắn, cào, liếm, trước hết bạn cần rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng dưới vòi nước trong ít nhất 15 phút. Sau đó, tiếp tục sát trùng bằng cồn 45-70% hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu lượng virus dại tại vị trí vết cắn. Ngoài ra, bạn không nên khâu hoặc băng kín vết thương vì điều này có thể làm virus dại thâm nhập vào cơ thể nhanh hơn, gây nhiễm trùng nặng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, Tết này ba mẹ em tiếp khách nhiều nên hình như bị lây cúm, cứ ho, sốt và lờ đờ cả ngày. Làm sao để biết có phải mắc cúm không? Hết bệnh có tiêm vaccine được không bác sĩ?
Đăng Khoa, 23 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Điều kiện thời tiết chuyển lạnh, ô nhiễm môi trường, khói bụi, sự giao lưu đi lại vào dịp Tết là cơ hội để virus cúm phát triển và lây lan. Các triệu chứng mắc cúm thường gặp là sốt cao, ho nhiều, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi... Thông thường, bệnh thường khỏi sau khoảng 5-7 ngày. Tuy nhiên, ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch yếu khiến nguy cơ mắc và biến chứng do cúm cao. Người bệnh có nguy cơ bị viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não... phải nhập viện điều trị, thở oxy, thở máy. Phụ nữ mang thai nhiễm cúm còn có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật thai nhi.

Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng và nghi ngờ mắc cúm, bạn và gia đình nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị phù hợp. Gia đình không nên uống kháng sinh, trị bệnh theo mẹo dân gian, tránh để bệnh nặng hơn.

Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là biện pháp phòng bệnh cúm chủ động, hiệu quả. Sau khi khỏi bệnh, ba mẹ bạn vẫn có thể tiêm vaccine, phòng cho những đợt cúm trong tương lai. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm lên đến 90%.

Hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi để truyền kháng thể cho con.

Tuy nhiên, miễn dịch sau tiêm vaccine cúm có thể giảm sau 6-12 tháng, do đó cần tiêm nhắc hằng năm nhằm củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine phòng chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Ngoài vaccine, gia đình nên phòng cúm bằng mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay, súc họng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi trễ lịch tiêm nhắc mũi 6 trong 1 của con đã 10 ngày, tiêm muộn thì hiệu quả vaccine có giảm không, có lưu ý gì khi tiêm không bác sĩ?
Gia Điền, 34 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine 6 trong 1 gồm Hexaxim (Pháp) và Infanrix Hexa (Bỉ), ngừa 6 bệnh truyền nhiễm là bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh do vi khuẩn Haemophilus influenzae type B (Hib) gây ra chỉ trong một mũi tiêm.

Cả hai loại vaccine này đều được chứng minh an toàn, tạo miễn dịch cho trẻ, giúp giảm số mũi tiêm, hạn chế số lần tiêm, giảm số lần theo dõi sau tiêm chủng nhưng vẫn đảm bảo khả năng phòng bệnh cho trẻ. Ngoài ra, vaccine 6 trong 1 chứa thành phần ho gà vô bào tinh chế, chỉ chứa thành phần kháng nguyên đặc hiệu sau khi đã loại bỏ những thành phần không cần thiết khác của vi khuẩn. Vì vậy, vaccine ít gây phản ứng phụ hơn loại vaccine khác chứa thành phần ho gà toàn tế bào.

Vaccine phối hợp 6 trong 1 tiêm theo phác đồ gồm 3 mũi đầu vào các tháng tuổi thứ 2, 3 và 4 (sớm nhất từ 6 tuần tuổi), mũi nhắc thứ 4 khi trẻ 16-18 tháng tuổi và hoàn thành 4 mũi trước 24 tháng tuổi.

Vaccine có hiệu quả phòng bệnh lên đến 99% nếu tiêm đầy đủ. Nếu tiêm một mũi duy nhất hoặc không hoàn thành phác đồ, vaccine sẽ không đủ để tạo ra kháng thể tối ưu để phòng bệnh. Ví dụ chỉ tiêm một mũi, hiệu quả bảo vệ đối với bệnh bại liệt chỉ đạt khoảng 40%, bạch hầu và ho gà chỉ đạt 30%.

Trường hợp con bạn tiêm muộn 10 ngày, bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn, tiêm nhắc càng sớm càng tốt. Mũi tiêm nhắc lại sẽ gợi lại trí nhớ miễn dịch của trẻ để tái sản xuất lượng kháng thể mà cơ thể đã tạo ra sau đợt chủng ngừa đầu tiên, giúp trẻ được bảo vệ liên tục.

Trước khi tiêm, trẻ sẽ được khám sàng lọc kỹ trước tiêm để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe. Bạn cần chia sẻ đầy đủ về sức khỏe, tiền sử dị ứng với thuốc của con, hoặc trẻ có đang sử dụng loại thuộc nào không để bác sĩ đánh giá.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em đọc trên báo thấy VNVC hiện đang có chương trình tiêm miễn phí 30.000 mũi vaccine cúm. Những ai sẽ được tiêm và làm sao để đăng ký ạ? Em cảm ơn.
Đặng Nguyên Khôi, 28 tuổi, Thanh Hóa
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Xuất phát từ tinh thần sẻ chia và trách nhiệm xã hội, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm miễn phí 30.000 liều vaccine cúm mùa, trị giá gần 11 tỷ đồng. Chương trình nhằm hỗ trợ người dân và các lực lượng trực tiếp tham gia công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, giúp cộng đồng chủ động phòng bệnh, giảm nguy cơ biến chứng, sớm ổn định sức khỏe. Địa phương sẽ lập danh sách, việc tiêm chủng được thực hiện linh hoạt tại trung tâm VNVC hoặc tổ chức tiêm lưu động khi đủ điều kiện.

Chương trình tiêm vaccine cúm miễn phí được triển khai trên khắp cả nước, ưu tiên cho cán bộ, chiến sĩ công an, bộ đội địa phương, Ban Chỉ huy Quân sự, lực lượng cứu hộ cứu nạn, nhân viên y tế, cùng trẻ em, người cao tuổi từ 60 tuổi, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình neo đơn và các nhóm dễ bị tổn thương. Chương trình được thực hiện từ ngày 5/2 đến hết 4/4.

Chương trình sử dụng vaccine cúm tứ giá, giúp phòng ngừa bốn chủng virus cúm phổ biến đang lưu hành gồm A/H1N1, A/H3N2, B/Yamagata và B/Victoria. Đây là các chủng virus cúm phổ biến thường gặp, có khả năng lây lan nhanh, thường gây dịch vào mùa đông - xuân, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh, ẩm và sinh hoạt tập trung đông người.

Đây đều là các hoạt động ý nghĩa giúp VNVC ưu tiên nguồn lực hỗ trợ những khu vực và nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận vaccine cho cộng đồng trên toàn quốc, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chị tôi sinh con gái đầu, đi tiêm vaccine mở rộng 5 trong 1 về bé sốt cao và đau vết tiêm. Con tôi được 1 tháng tuổi, chuẩn bị cho tiêm vaccine 6 trong 1 dịch vụ thì loại này có những tác dụng phụ gì, cần theo dõi ra sao?
Lê Hạnh, 30 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine 5 trong 1 có trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi, giúp phòng 5 bệnh gồm: bạch hầu, ho gà, uốn ván, các bệnh viêm phổi, viêm màng não mủ do vi khuẩn H.Influenzae týp B (Hib), viêm gan B. Vaccine chứa thành phần vi khuẩn ho gà bất hoạt (ho gà toàn tế bào) để kích thích cơ thể sinh kháng thể nên có thể gây ra các phản ứng toàn thân như sốt, trẻ bứt rứt, quấy khóc, hay phản ứng tại chỗ như sưng, đau, đỏ tại vết tiêm.

Trẻ đã tiêm 5 trong 1 lúc 2, 3, 4 tháng tuổi sẽ cần uống đồng thời vaccine bại liệt và sau đó tiêm thêm 2 liều vaccine bại liệt để phòng ngừa đủ 3 type virus bại liệt gây bệnh lúc 5 và 9 tháng tuổi. Còn vaccine 6 trong 1 trong tiêm chủng dịch vụ giúp phòng đầy đủ 6 bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, Hib. Trẻ có thể tiêm sớm từ 6 tuần tuổi. Vaccine được sản xuất theo công nghệ mới, chứa thành phần tinh chế từ vi khuẩn ho gà (ho gà vô bào), không chứa toàn bộ vi khuẩn nên ít gây phản ứng sốt, đau tại vết tiêm. Vaccine 6 trong 1 có lịch tiêm gồm 4 mũi, hiệu quả phòng bệnh lên đến 99% nếu trẻ được tiêm đầy đủ.

Phụ huynh lưu ý, sau khi tiêm, cần cho trẻ ở lại trung tâm tiêm chủng tối thiểu 30 phút để theo dõi các phản ứng sau tiêm, sau đó, tiếp tục theo dõi tại nhà trong vòng 24-48 giờ. Thông thường, các phản ứng sau tiêm vaccine thường là sưng, đỏ, đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi. Lúc này, cha mẹ nên cho trẻ mặc thoáng mát, ăn nhiều cữ sữa hoặc chia nhỏ bữa ăn, uống nhiều nước, cho trẻ nghỉ ngơi ở nơi thoáng khí, lau mát giúp trẻ hạ sốt. Dùng thuốc hạ sốt cho trẻ đúng liều lượng khi sốt từ 38,5 độ C trở lên. Trường hợp hiếm gặp sau tiêm, trẻ có phản ứng nặng như phát ban toàn thân, khó thở, tím tái, sốt cao không hạ... cần báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.

Ngoài ra, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ nhiễm mầm bệnh từ người lớn khi ôm, chăm sóc. Vì vậy, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ đến nơi đông người để tránh tiếp xúc, lây nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi muốn đi tiêm ngừa zona thần kinh vào ngày 28 Tết, lúc này VNVC có mở cửa không và vaccine có tác dụng phụ gì không?
Thanh Thái, 59 tuổi, Ninh Bình
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Ngày Tết, mọi người thường bận rộn mua sắm, trang trí nhà cửa, nấu bánh chưng, chuẩn bị cỗ để đãi người thân, hàng xóm, bạn bè. Nhiều gia đình cũng tổ chức những chuyến du xuân. Sự thay đổi bất thường về giờ giấc ăn, ngủ khiến cơ thể mệt mỏi, rất dễ bị nhiễm các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài như cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu, não mô cầu... Bên cạnh đó, bệnh zona thần kinh xảy ra do virus từng gây bệnh thủy đậu tái hoạt động, thường xuất hiện trên nền suy giảm miễn dịch do yếu tố tuổi tác cao, bệnh lý mạn tính, dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc stress, mệt mỏi kéo dài.

Nhằm đảm bảo cho mọi gia đình kịp thời tiêm ngừa đầy đủ để phòng bệnh, Hệ thống Tiêm chủng VNVC với gần 260 trung tâm trên khắp cả nước vẫn hoạt động đến hết ngày 28 Tết, tức ngày 15/02/2026, và mở cửa trở lại từ mùng 4 Tết, tức ngày 20/02/2026.

Vì vậy, bác và các thành viên trong gia đình hoàn toàn có thể tranh thủ đi tiêm vào ngày 28 Tết (15/02/2026) để kịp thời được bảo vệ trước các tác nhân gây bệnh.

Hiện nay, Việt Nam chỉ có một loại vaccine phòng zona thần kinh, tiêm hai mũi cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc sử dụng thuốc ức chế hệ miễn dịch. Khoảng cách giữa hai mũi tiêm từ 1-2 tháng tùy độ tuổi, thể trạng.

Khi tiêm đầy đủ, vaccine có hiệu quả ngăn nguy cơ mắc bệnh lên đến 97% ở người từ 50 tuổi và khoảng 87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch. Đồng thời, vaccine giúp giảm nguy cơ biến chứng đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác tới hơn 90%.

Vaccine zona thần kinh cũng tương tự như các vaccine phòng bệnh khác, sau khi tiêm ngừa có thể gặp các phản ứng như sốt nhẹ, sưng, đỏ, ngứa, đau tại chỗ tiêm, thường kéo dài 2-3 ngày. Các phản ứng như phát ban toàn thân, khó thở, tím tái là những tình huống nặng rất hiếm gặp, cần cấp cứu. Vì vậy, mọi người nên tuân thủ về việc theo dõi sau chủng ngừa để đảm bảo an toàn.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi ở Quảng Ngãi, tháng 3/2026 tôi sẽ sinh con gái, tìm hiểu thấy có vaccine phế cầu cho tiêm miễn phí, loại này có khác với loại ở tiêm chủng dịch vụ không, tiêm loại nào tốt hơn?
Linh Thùy, 24 tuổi, Quảng Ngãi
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Phế cầu là vi khuẩn phổ biến hàng đầu trong cộng đồng, gây bệnh từ nhẹ đến nặng như: viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết... có thể gây tử vong, hoặc di chứng nặng nề.

Vaccine phế cầu mới được thí điểm triển khai trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng từ năm 2025 ở 5 tỉnh, bao gồm: Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Nam, Đắk Nông và Sóc Trăng. Năm 2026, Bộ Y tế dự kiến tiếp tục mở rộng triển khai thêm 5 tỉnh, trong đó có Quảng Ngãi.

Vaccine được sử dụng là phế cầu 13, với lịch tiêm hai mũi nhằm tối ưu nguồn lực ngân sách để mở rộng độ bao phủ. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi, lịch tiêm này chưa tối ưu. Ví dụ, theo khuyến cáo của nhà sản xuất và các chuyên gia y học dự phòng, trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) đến dưới 7 tháng tuổi cần tiêm 4 mũi, trẻ từ 7 tháng tuổi đến dưới 12 tháng tuổi chưa từng tiêm ngừa phế cầu trước đó cần tiêm ba mũi.

Với tiêm chủng dịch vụ, ngoài vaccine phế cầu 13, người dân có nhiều lựa chọn với các loại vaccine phế cầu mới như phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Người dân có thể lựa chọn tùy theo nhu cầu, giúp mở rộng phạm vi bảo vệ trước những type huyết thanh nguy hiểm mà vaccine trong tiêm chủng mở rộng chưa bao phủ. Đặc biệt, vaccine phế cầu 20 có khả năng bao phủ gần 90% các chủng phế cầu gây bệnh nặng.

Vaccine trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng sẽ ưu tiên các vùng khó khăn và số lượng có hạn. Vì vậy, tùy thuộc vào khả năng của gia đình, bạn có thể xem xét cho bé được tiêm ngừa đầy đủ số mũi và lựa chọn các loại vaccine mở rộng chủng bảo vệ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đang tiêm vaccine dại theo phác đồ 5 mũi tại VNVC sau khi bị chó cắn, đã tiêm ngừa huyết thanh. Tuy nhiên, lịch tiêm mũi 3 của tôi trùng là ngày 27 Tết, trong thời gian đang đi về quê ở Quảng Bình. Xin hỏi tôi có thể tiêm muộn hơn được không?
Cẩm Loan, 41 tuổi, Quảng Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây truyền sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus sẽ nhân lên tại chỗ, sau đó tấn công theo tủy sống vào hệ thần kinh trung ương, khiến người bệnh tử vong với tỷ lệ gần 100%.

Sử dụng vaccine và huyết thanh kháng dại sau khi bị động vật có vú máu nóng cắn, cào là biện pháp duy nhất có thể chống lại bệnh dại. Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine dại của Pháp và của Ấn Độ. Với trường hợp bị cắn cào nếu chưa tiêm vaccine cần tiêm bắp 5 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28; hoặc 8 mũi trong da vào các ngày 0, 3, 7 và 28.

Vaccine cần tiêm đủ mũi, đúng liều, đúng lịch nhằm đảm bảo cơ thể sản xuất đủ lượng kháng thể chống lại virus dại. Trường hợp bạn đã tiêm huyết thanh và hai mũi vaccine đầu tiên, nên sắp xếp tiêm đúng lịch mũi tiêm thứ ba để đảm bảo hiệu quả bảo vệ của vaccine.

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC có gần 260 trung tâm trên toàn quốc, hoạt động đến hết ngày 28 Tết, tức ngày 15/02/2026 và mở cửa trở lại từ mùng 4 Tết, tức ngày 20/02/2026. Nếu lịch tiêm mũi 3 của bạn vào ngày 27 Tết, bạn có thể sắp xếp tiêm ở VNVC gần nhất, ngay trong hành trình di chuyển về quê.

Vaccine dại thế hệ mới được sản xuất từ tế bào vero với quy trình khép kín, được kiểm soát chặt chẽ giúp tăng độ tinh khiết, đảm bảo tiêu chuẩn do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra. Hầu hết vaccine sau tiêm đều có thể gây nóng, sốt nhẹ, đau cơ, đau tại vị trí tiêm... Đây là phản ứng thông thường, có thể tự khỏi sau 1-2 ngày, không cần can thiệp y tế.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!