Tại Việt Nam, có ba bệnh truyền nhiễm lây qua muỗi đã có vaccine phòng ngừa là bệnh sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản và sốt vàng.

Trong đó, bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue, lây từ người sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái. Có 4 type huyết thanh virus gây bệnh là Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Với tốc độ đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu, bệnh sốt xuất huyết đang xuất hiện quanh năm và khắp các vùng miền chứ không chỉ tập trung vào mùa mưa và ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và ven biển miền Trung như trước. Bệnh có thể dẫn đến biến chứng nặng như sốc sốt xuất huyết, tổn thương gan, thận cấp, suy hô hấp, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết... Mỗi năm, nước ta ghi nhận khoảng 100.000 ca mắc sốt xuất huyết và hàng chục ca tử vong.

Vaccine sốt xuất huyết được sử dụng cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 3 tháng, riêng phụ nữ dự định mang thai cần hoàn thành phác đồ tiếu thiểu một tháng trước khi mang thai. Bệnh vẫn có thể tái nhiễm, nguy cơ lần sau nặng hơn lần đầu. Người đã mắc bệnh vẫn cần tiêm vaccine khi sức khỏe ổn định sau khoảng 6 tháng.

Với viêm não Nhật Bản, đây là bệnh do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây từ động vật sang người qua vết đốt của muỗi Culex, chủ yếu từ các loài gia súc như lợn, trâu bò, ngựa hoặc các loài chim hoang dã.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm não Nhật Bản có tỷ lệ tử vong lên tới 30%. 30-50% người sống sót bị di chứng thần kinh, nhận thức và hành vi vĩnh viễn.

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu của 260 bệnh nhi mắc viêm não Nhật Bản, điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2018-2022. Kết quả, nhóm 5-15 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (65%), phần lớn bệnh nhi sống ở nông thôn (92,7%).

Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng viêm não Nhật Bản cho trẻ em và người lớn, bao gồm: Jevax (Việt Nam) có trong chương trình Tiêm chủng Mở rộng và tiêm chủng dịch vụ, tiêm từ 12 tháng tuổi; Jeev (Ấn Độ) tiêm từ 12 tháng tuổi và Imojev (Thái Lan) tiêm từ 9 tháng tuổi chỉ có trong tiêm chủng dịch vụ. Tùy vào lịch sử tiêm chủng của mỗi người, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp.

Lưu ý, riêng vaccine Jevax cần tiêm ba mũi cơ bản, sau đó tiêm nhắc sau mỗi ba năm để bổ sung kháng thể bảo vệ. Vaccine Jeev cần tiêm hai mũi cơ bản, cách nhau tối thiếu một tháng, tiêm nhắc lại khi có dịch hoặc chuẩn bị đi vào vùng dịch. Vaccine Imojev không cần tiêm nhắc lại sau khi đã hoàn thành đủ phác đồ.

Còn bệnh sốt vàng gây xuất huyết niêm mạc, chảy máu cam, máu mũi, đi ngoài phân đen, tổn thương phủ tạng, suy gan thận, trụy tim mạch. Tỷ lệ tử vong ở thể nặng 20% tới 50%. Vaccine sốt vàng được khuyến cáo cho người đi đến các vùng lưu hành dịch như châu Mỹ và châu Phi. Vaccine có lịch tiêm 1 mũi dành cho người từ 9 tháng tuổi đến 60 tuổi.

Bạn nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa, tiêm bổ sung các mũi vaccine để kịp thời bảo vệ bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Ở người cao tuổi, cùng với tuổi tác, bệnh lý mạn tính như tiểu đường, huyết áp là những nguyên nhân khiến hệ miễn dịch suy giảm, tăng nguy cơ mắc và biến chứng khi bị các tác nhân virus, vi khuẩn bên ngoài tấn công, phổ biến hàng đầu là cúm, phế cầu.

Người bệnh tiểu đường mắc cúm có nguy cơ tử vong cao gấp 3 lần, nguy cơ nhập viện do các biến chứng liên quan đến cúm cao gấp 6 lần, tỷ lệ viêm phổi cao hơn 7,4 lần và tỷ lệ nhiễm trùng huyết cao hơn 5,7 lần so với người bình thường.

Theo nghiên cứu, người có 2 bệnh lý mạn tính khi nhiễm phế cầu khuẩn có nguy cơ bị viêm phổi cao gấp 6,2 lần so với người bình thường.

Chính vì vậy, bố của bạn thuộc nhóm nguy cơ cao mắc và biến chứng nặng do cúm, phế cầu, nên chủ động tiêm ngừa để dự phòng bệnh. Bạn nên đưa ông đến trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ thăm khám, khi đi nên mang theo những giấy tờ khám bệnh, đơn thuốc đang uống nếu có và cung cấp trung thực để được bác sĩ khám, đánh giá tình trạng sức khỏe, nếu ổn định có thể tiêm ngừa.

Hai loại vaccine này cũng có thể tiêm chủng trong một buổi, giúp thuận tiện cho người dân, hiệu quả sinh miễn dịch bảo vệ sớm, tiết kiệm thời gian, công sức.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine cúm và phế cầu.

Trong đó, vaccine cúm tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. Vaccine cúm hiện nay là vaccine bất hoạt, an toàn cho cả trẻ em, người cao tuổi, có bệnh nền và phụ nữ mang thai. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vaccine cần tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, trẻ từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi, sau đó tiêm nhắc định kỳ hàng năm.

Vaccine phế cầu có 5 loại, bao gồm phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Lịch tiêm cụ thể tùy theo độ tuổi, loại vaccine và lịch sử chủng ngừa.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bác!

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis thường trú ở vùng hầu họng gây ra, có thể dẫn đến các thể lâm sàng nguy hiểm như: viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... Trong đó, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là hai thể bệnh phổ biến nhất. Bệnh có biểu hiện ban đầu tương tự cúm như sốt, đau đầu, đau họng, song diễn tiến nặng nhanh, có thể gây tử vong chỉ trong chưa đầy 24 giờ từ khi khởi phát triệu chứng. Trường hợp sống sót, người bệnh có nguy cơ gặp di chứng suốt đời như liệt, điếc, mù lòa, cụt chi…

Vi khuẩn não mô cầu dễ lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp qua bề mặt tiếp xúc. Đặc biệt, đối với não mô cầu, tỷ lệ người lành mang trùng trong cộng đồng từ 5-25%, cao hơn ở vùng có dịch, là nguồn lây âm thầm và nguy hiểm cho trẻ em, người cao tuổi, có bệnh nền.

Hiện các nhà khoa học đã tìm thấy ít nhất 13 nhóm huyết thanh não mô cầu, trong đó, 5 nhóm A, B, C, W-135, X và Y gây bệnh phổ biến đã có vaccine phòng ngừa tại Việt Nam gồm:

Bexsero (Italy): Phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên đến người lớn 50 tuổi.

VA-Mengoc-BC (Cuba): Phòng nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên đến người lớn 45 tuổi.

3 loại vaccine tứ giá phòng 4 nhóm ACYW-135:

Menactra (Mỹ): Cộng hợp tứ giá, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

MenQuadfi (Mỹ): Thế hệ mới, dùng cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn không giới hạn độ tuổi.

Nimenrix (Bỉ): Tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn độ tuổi.

Bác năm nay 62 tuổi, có 2 loại vaccine có thể tiêm ngừa để phòng bệnh gồm MenQuadfi và Nimenrix. Bác nên sắp xếp thời gian đến trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ thăm khám và chỉ định tiêm ngừa.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Vi khuẩn phế cầu là tác nhân phổ biến lây qua đường hô hấp trong cộng đồng gây nhiều thể bệnh từ nhẹ đến nặng như: viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm màng não... Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu khuẩn, chủ yếu là viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng máu. Hơn 90% số ca tử vong xảy ra ở các nước đang phát triển do có tỷ lệ tiêm chủng vắc xin thấp, điều kiện y học chưa cao về chẩn đoán sớm, chính xác và điều trị bệnh kịp thời.

Ngoài ra, trong các trường hợp nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, trẻ còn có nguy cơ gặp di chứng nặng nề như: tàn tật, tổn thương thận có thể dẫn đến suy thận mạn, mù, điếc, động kinh, liệt, chậm phát triển, suy giảm trí nhớ, đau đầu kéo dài...

Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 100 chủng phế cầu. Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine phòng bệnh, bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23, tương ứng số lượng chủng vi khuẩn phổ biến có thể phòng ngừa.

Con bạn đã tiêm đủ phác đồ 13, phòng các chủng 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F; bạn có thể lựa chọn tiêm thêm loại vaccine khác để mở rộng độ bao phủ chủng vi khuẩn để bảo vệ trẻ. Như:

Phế cầu 15: bảo vệ thêm 2 chủng 22F và 33F so với phế cầu 13.

Phế cầu 20: bảo vệ thêm 7 chủng 8, 10A, 11A, 12F, 15B, 22F, 33F so với phế cầu 13.

Phế cầu 23: bảo vệ 23 chủng 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F và 33F.

Mỗi loại vaccine có công nghệ, phạm vi và hiệu quả bảo vệ khác nhau. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn cụ thể và chỉ định tiêm ngừa loại vaccine phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Vi khuẩn phế cầu có hơn 100 type huyết thanh gây bệnh khác nhau, từ nhẹ đến nặng như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết... Ở người bình thường, vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng và sẽ gây bệnh khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, nhỏ và lớn tuổi, mắc bệnh hô hấp như cúm, virus hợp bào hô hấp RSV...

Trẻ nhỏ thuộc nhóm tuổi dễ mắc viêm phổi do phế cầu gây ra. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh phế cầu gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Bé nhà bạn đã tiêm vaccine phế cầu 13, có thể tiếp tục tiêm bổ sung các loại vaccine phế cầu 15, phế cầu 20 (công nghệ cộng hợp giúp tình trạng người lành mang trùng) và phế cầu 23 nhằm mở rộng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu 13, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Mỗi loại vaccine có ưu điểm riêng, bạn có thể đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ trực tiếp tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp cho bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là virus phổ biến hàng đầu gây bệnh đường hô hấp như viêm phổi, viêm tiểu phế quản ở trẻ em và người cao tuổi. Virus lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Ở người cao tuổi, hệ miễn dịch suy yếu, mắc nhiều bệnh nền nhiễm RSV dễ dẫn đến viêm phổi hoặc suy hô hấp, đồng thời làm nặng thêm các bệnh mạn tính như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, tiểu đường, suy tim...

Tiêm vaccine giúp người cao tuổi chủ động phòng bệnh do RSV hiệu quả. Việt Nam hiện có các loại vaccine RSV Arexvy của GSK (Anh) và vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ), tiêm một mũi cho người từ 60 tuổi trở lên, người có bệnh mạn tính. Trong đó, vaccine Abrysvo của Pfizer còn có chỉ định tiêm cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể bảo vệ con trong 6 tháng đầu đời. Vaccine RSV của GSK có chất bổ trợ giúp tăng cường miễn dịch trên nhóm tuổi cao, có bệnh mạn tính.

Hai vaccine hiện đang triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC trên cả nước. Mẹ bạn hiện 64 tuổi từng bị viêm phổi do cúm A và đang mắc bệnh tiểu đường thì nên tiêm vaccine RSV để phòng bệnh càng sớm càng tốt. Bác có thể đến trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn, chỉ định loại vaccine phù hợp.

Bên cạnh phòng ngừa RSV, mẹ bạn cũng cần phòng các bệnh như cúm, phế cầu, thủy đậu, sởi... có thể gây biến chứng viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp và làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Các bệnh này Việt Nam có đầy đủ vaccine cho trẻ và người lớn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

HPV là virus u nhú ở người, dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, từ mẹ sang con và ít hơn khi sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Có khoảng 200 type virus HPV khác nhau, trong đó hơn 40 type gây bệnh ở đường sinh dục, hậu môn, miệng, họng. Khoảng 15 type có nguy cơ cao gây ung thư, phổ biến nhất là type 16 và 18 cho cả nam và nữ. Đối với nam giới, virus HPV sẽ gây ra các bệnh như sùi mào gà, ung thư dương vật, ung thư vùng sinh dục, ung thư vùng hầu họng. Trong đó, tỷ lệ mắc ung thư hầu họng ở nam giới cao gấp 5 lần phụ nữ. Khả năng thải loại HPV ra khỏi cơ thể của nam giới thấp hơn 26% so với nữ giới. Tuy nhiên, người nhiễm virus thường không có triệu chứng rõ ràng ban đầu, bệnh tiến triển âm thầm và chỉ bộc phát ở giai đoạn muộn. Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus HPV hiệu quả.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine phòng HPV là Gardasil và Gardasil 9. Trong đó, Gardasil chỉ định cho nữ giới từ 9-26 tuổi. Còn Gardasil 9 giúp ngừa 9 type virus HPV nguy cơ cao gồm: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi, không phân biệt đã từng quan hệ tình dục hay chưa. Với những người đã nhiễm virus vẫn cần được vaccine HPV để phòng tái nhiễm type đang mắc và các type nguy cơ khác chưa mắc.

Bạn là nam, hiện 19 tuổi sẽ tiêm vaccine Gardasil 9, lịch tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Vaccine có hiệu quả bảo vệ hơn 90% nếu tiêm đủ ba mũi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Câu hỏi của bạn không thể hiện rõ thời gian con mèo chết sau 8 ngày cào bạn, hay sau 14 ngày bạn đã tiêm 3 mũi vaccine dại. Sự việc xảy ra đã 2-3 tháng, sức khỏe bạn vẫn bình thường và đã tuân thủ tiêm vaccine theo chỉ định của bác sĩ xem như không có nguy cơ nhiễm dại trong đợt bị mèo cào này.

Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus dại gây ra, tỷ lệ tử vong gần 100%. Virus dại có nhiều trong nước bọt của động vật có vú máu nóng như chó, mèo, thỏ, chuột, cáo, dơi... và lây truyền sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở... Thời gian ủ bệnh thường 1-3 tháng, có thể ngắn vài ngày hoặc kéo dài hơn một năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng virus xâm nhập. Vết cắn càng nặng và gần vùng đầu mặt cổ, thời gian ủ bệnh càng ngắn.

Khi xâm nhập vào cơ thể, virus dại nhân lên tại vị trí tổn thương, sau đó nhân lên rồi di chuyển dọc dọc dây thần kinh đến tủy sống và não, gây tử vong cho người bệnh.

Để phòng ngừa bệnh dại, mọi người cần xử lý đúng cách nếu không may bị chó mèo cắn, cào. Đầu tiên, rửa vết thương dưới vòi nước sạch và xà phòng trong ít nhất 15 phút, tiếp đó sát khuẩn bằng cồn, cồn iốt để làm giảm tải lượng virus tại vết cắn, sau đó đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá tình trạng vết thương và chỉ định tiêm vaccine ngừa dại, bên cạnh việc tiêm huyết thanh kháng dại và vaccine, huyết thanh uốn ván nếu cần.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Người bị động vật cắn, cào nhưng chưa từng tiêm vaccine hoặc lịch tiêm các mũi vaccine trước đây không xác định rõ ràng thì có thể cần tiêm 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra, dễ lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc gián tiếp khi sử dụng chung các vật dụng chứa virus, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Người mắc thường có các triệu chứng như sốt, đau họng, sổ mũi, đau nhức mỏi người, tiêu chảy... Bệnh nếu không điều trị đúng có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, tử vong nhất là người có hệ miễn dịch yếu như trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính...

Tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính.

Hiện điều kiện thời tiết mùa Xuân lạnh ẩm tạo điều kiện cho virus cúm phát triển, trong khi nhu cầu đi lại, các lễ hội nhiều, tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh cúm trong cộng đồng. Do đó, bạn nên tiêm vaccine xin cúm càng sớm càng tốt. Bạn hiện 20 tuổi chỉ cần tiêm một mũi cúm và tiêm nhắc lại hằng năm một mũi để củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine được nghiên cứu mỗi năm để chống lại chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Trước khi tiêm vaccine, bạn sẽ được khám sàng lọc kỹ với bác sĩ. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tình trạng của bạn để đưa ra chỉ định tiêm phù hợp. Về phía bạn, cần cho bác sĩ biết về tiền sử dị ứng, các bệnh lý đang mắc, loại thuốc đang sử dụng, theo dõi tại chỗ sau tiêm 30 phút theo hướng dẫn và 24-48 tiếng sau tại nhà.

Ngoài tiêm vaccine, bạn cũng nên phòng cúm bằng cách mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay với xà phòng, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và nâng cao thể trạng bằng thường xuyên vận động.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến việc hai vợ chồng chung sống nhưng vợ chưa có thai. Nguyên nhân có thể đến từ phía một trong hai người hoặc có thể là cả hai, thậm chí không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Việc vợ từng cắt một buồng trứng có thể ảnh hưởng đến dự trữ trứng, tuy nhiên nếu buồng trứng còn lại hoạt động tốt thì vẫn có khả năng mang thai tự nhiên. Do đó, vợ chồng bạn cần đi thăm khám chuyên khoa thay vì chỉ suy đoán.

Về phía nam giới, khả năng sinh sản phụ thuộc vào số lượng tinh trùng, chất lượng tinh trùng, khả năng di động của tinh trùng và chức năng sinh lý. Nam giới gặp các vấn đề như rối loạn cương dương, rối loạn xuất tinh, viêm quy đầu, viêm niệu đạo hoặc viêm tinh hoàn thì có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục và tác động đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến khả năng có con.

Liên quan đến thói quen dùng xà phòng tắm để rửa "cậu nhỏ" của bạn, cần hiểu rằng xà phòng thông thường có tính tẩy rửa mạnh và độ kiềm cao, trong khi da vùng sinh dục nam khá mỏng và nhạy cảm. Việc sử dụng xà phòng có thể gây khô da, kích ứng, ngứa hoặc viêm da tiếp xúc. Tuy nhiên, thói quen này không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh.

Bạn không nên dùng xà phòng tắm thông thường để vệ sinh vùng kín. Cách vệ sinh đúng là rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch hằng ngày, có thể sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên biệt dành cho nam giới với độ pH phù hợp và tính dịu nhẹ. Bạn không nên chà xát mạnh. Sau khi rửa cần lau khô nhẹ nhàng. Nếu chưa cắt bao quy đầu, cần lộn nhẹ bao quy đầu để làm sạch bên trong rồi kéo lại đúng vị trí. Vệ sinh tốt giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm nhưng không thể phòng ngừa tất cả các bệnh lý nam khoa.

Nam giới nên tự kiểm tra bộ phận sinh dục định kỳ để phát hiện sớm bất thường. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu khi đi tiểu hoặc xuất tinh, nóng rát khi đi tiểu, phát ban hoặc mụn cóc ở vùng sinh dục, dương vật cong đau khi cương, có dịch hôi hoặc chấn thương gây đau dữ dội…, bạn nên đi khám để có hướng điều trị phù hợp.

Hai vợ chồng nên đi khám cùng nhau và nên kiểm tra hiếm muộn. Bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm tinh dịch đồ đối với chồng và kiểm tra nội tiết, siêu âm, đánh giá dự trữ buồng trứng hoặc theo dõi rụng trứng đối với vợ. Phát hiện nguyên nhân sớm sẽ giúp có hướng điều trị phù hợp và giảm áp lực tâm lý cho cả hai.

Bên cạnh việc tìm nguyên nhân hiếm muộn, bạn cũng nên phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là virus HPV. HPV không chỉ gây mụn cóc sinh dục ở nam giới mà còn có thể gây ung thư dương vật, hậu môn, hầu họng. Nhiễm HPV kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của cả hai vợ chồng. Với nam giới, hiện Việt Nam đã có vaccine Gardasil 9 phòng 9 chủng HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 chỉ định tiêm phòng cho nam nữ từ 9 đến 45 tuổi. Các nghiên cứu đã cho thấy vaccine HPV có hiệu lực bảo vệ hơn 90% các chủng HPV có trong vaccine.

Bạn có thể đến gần 260 trung tâm của Hệ thống Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc để được bác sĩ khám sàng lọc và chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác!

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus ác tính phổ biến gây viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản nặng, suy hô hấp cấp khiến trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi phải nhập viện, thậm chí tử vong. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... nếu mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.

Còn vi khuẩn phế cầu thường trú trong hầu họng của mỗi người, lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với người bệnh hoặc người lành mang trùng không có triệu chứng. Vi khuẩn này gây ra nhiều bệnh phế cầu xâm lấn cho cả trẻ em và người lớn như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng máu và bệnh phế cầu không xâm lấn như viêm tai giữa và viêm xoang…

Bác hiện 65 tuổi, có thể phòng cả hai bệnh bằng vaccine. Với RSV, Việt Nam có vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) và vaccine Arexvy của GSK (Anh). Abrysvo chỉ định tiêm mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ và người từ 60 tuổi trở lên. Với người cao tuổi, vaccine này được chứng minh giúp giảm tới 88,9% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản do RSV trong năm đầu tiên, duy trì bảo vệ kéo dài. Còn vaccine của GSK có chất bổ trợ chuyên biệt, giúp nhận diện virus sớm và chính xác, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.

Với phế cầu, Việt Nam hiện có 5 loại vaccine, gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Tùy độ tuổi, mỗi loại có số mũi tiêm khác nhau.

Trường hợp bác 65 tuổi, chưa từng chủng ngừa phế cầu, bác sĩ có thể chỉ định tiêm các loại vaccine phế cầu 13, 15, 20 và 23.

Khi đến trung tâm tiêm chủng, bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Bác cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp. Bác có thể tiêm đồng thời vaccine phế cầu và vaccine RSV, vẫn đạt được đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây nên những phản ứng bất lợi, nghiêm trọng.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Dại là bệnh nhiễm virus cấp tính ở hệ thống thần kinh trung ương, do động vật mang virus dại lây sang người qua vết cắn, cào, liếm lên vết thương hở. Virus dại có thể xâm nhập vào vết thương hở dù là nhỏ hay lớn. Trường hợp bạn bị chó cắn rướm máu, hiện đã lành vẫn có thể lây truyền virus dại. Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, tùy thuộc vào tình trạng nặng, nhẹ và vị trí của vết cắn.

Bệnh dại hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị, khi đã khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật tử vong. Do tính chất đặc biệt nguy hiểm của bệnh, bạn nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng gần nhất càng sớm càng tốt để được bác sĩ tư vấn và chỉ định các mũi tiêm phòng dại.

Hiện Việt Nam có hai loại ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Người bị động vật cắn, cào tiêm với phác đồ 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào các ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ chỉ định tiêm ngừa phù hợp. Trong thời gian tiêm, bạn nên theo dõi con vật, nếu chúng còn sống 10 ngày sau khi cắn, cào, bác sĩ có thể căn cứ vào tình trạng vết thương để chỉ định dừng tiêm. Vaccine lúc này vẫn có hiệu quả phòng bệnh. Ở những lần bị động vật cắn, cào sau, bạn chỉ cần tiêm thêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Khi bị động vật cắn, cào, liếm, trước hết bạn cần rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng dưới vòi nước trong ít nhất 15 phút. Sau đó, tiếp tục sát trùng bằng cồn 45-70% hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu lượng virus dại tại vị trí vết cắn. Ngoài ra, bạn không nên khâu hoặc băng kín vết thương vì điều này có thể làm virus dại thâm nhập vào cơ thể nhanh hơn, gây nhiễm trùng nặng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bạn!

Điều kiện thời tiết chuyển lạnh, ô nhiễm môi trường, khói bụi, sự giao lưu đi lại vào dịp Tết là cơ hội để virus cúm phát triển và lây lan. Các triệu chứng mắc cúm thường gặp là sốt cao, ho nhiều, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi... Thông thường, bệnh thường khỏi sau khoảng 5-7 ngày. Tuy nhiên, ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch yếu khiến nguy cơ mắc và biến chứng do cúm cao. Người bệnh có nguy cơ bị viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não... phải nhập viện điều trị, thở oxy, thở máy. Phụ nữ mang thai nhiễm cúm còn có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật thai nhi.

Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng và nghi ngờ mắc cúm, bạn và gia đình nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị phù hợp. Gia đình không nên uống kháng sinh, trị bệnh theo mẹo dân gian, tránh để bệnh nặng hơn.

Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là biện pháp phòng bệnh cúm chủ động, hiệu quả. Sau khi khỏi bệnh, ba mẹ bạn vẫn có thể tiêm vaccine, phòng cho những đợt cúm trong tương lai. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm lên đến 90%.

Hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi để truyền kháng thể cho con.

Tuy nhiên, miễn dịch sau tiêm vaccine cúm có thể giảm sau 6-12 tháng, do đó cần tiêm nhắc hằng năm nhằm củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine phòng chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Ngoài vaccine, gia đình nên phòng cúm bằng mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay, súc họng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!