Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Tôi đọc thông tin Bộ Y tế có cảnh báo bệnh não mô cầu và không hiểu bệnh này là bệnh gì, nhờ bác sĩ tư vấn kỹ hơn. VNVC có vaccine não mô cầu nào tiêm cho người lớn từ 60 tuổi trở lên? Mẹ tôi 60 tuổi, chưa tiêm não mô cầu thì lịch tiêm ra sao?
Minh An, 27 tuổi, Lâm Đồng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn não mô cầu có trong dịch tiết mũi, họng của người bệnh. Người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện sẽ nhiễm vi khuẩn. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát, lây nhiễm khi sử dụng chung.

Nguồn bệnh não mô cầu còn có thể đến từ người lành mang trùng (người mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng). Ở những người này, vi khuẩn cư trú tại vùng mũi, họng và chờ cơ hội gây bệnh khi sức đề kháng giảm hoặc khi gặp điều kiện thuận lợi như mắc các bệnh gây suy giảm miễn dịch, hút thuốc lá... Trong cộng đồng, tỷ lệ người lành mang trùng chiếm tỷ lệ 5-25%. Tỷ lệ này cao hơn khi có các vụ dịch, đồng thời là nguồn lây khó kiểm soát.

Vi khuẩn não mô cầu gây ra các thể bệnh như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... Trong đó, hai thể bệnh nặng gồm viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai. Các bệnh này có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, vẫn có đến 15% bệnh nhân tử vong và 20% gặp các biến chứng như cắt cụt chân tay, liệt, điếc, mù lòa, thiểu năng trí tuệ...

Vi khuẩn não mô cầu có khoảng 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W-135. Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Mẹ bạn năm nay 60 tuổi nằm trong độ tuổi tiêm của hai vaccine não mô cầu MenQuafi và Nimenrix. Tùy theo lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine và lịch tiêm phù hợp để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Ngoài vaccine, bác nên phòng não mô cầu bằng giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng và không dùng chung vật dụng cá nhân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Còn khoảng hơn một tháng nữa tôi đưa con về quê nghỉ Tết Nguyên đán, nếu giờ tôi cho con 3 tuổi và 5 tuổi tiêm vaccine cúm, thì có kịp bảo vệ cho con không?
Hoa Mai, 31 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus cúm gây ra triệu chứng sốt, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau nhức mỏi người, nôn, tiêu chảy... Trẻ nhỏ mắc cúm nếu không điều trị đúng dễ gây biến chứng viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, suy hô hấp, suy đa tạng, tử vong... Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là cách giúp trẻ phòng cúm hiệu quả.

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi.

Hai con bạn 3 và 5 tuổi, nếu trước đó chưa tiêm vaccine cúm cần tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, sau đó tiêm một mũi nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của WHO. Lý do là virus cúm liên tục biến đổi, thay đổi cấu trúc kháng nguyên, vaccine cúm được cập nhật mỗi năm phù hợp với chủng cúm đang lưu hành.

Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính. Sau tiêm vaccine cúm không phát huy tác dụng ngay tức thì, mà cần 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Do đó, ngay bây giờ bạn nên đưa con đi tiêm vaccine cúm để con kịp tạo kháng thể bảo vệ trong dịp Tết Nguyên đán.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng cúm cho con bằng cách dạy trẻ rửa tay với xà phòng, mang khẩu trang khi ra đường, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và nâng cao thể trạng bằng thường xuyên vận động.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mẹ tôi làm nghề mua đồng nát (ve chai) và thường xuyên phải tiếp xúc với các vật dụng nguy cơ gây ra vết thương. Mặc dù mẹ làm việc cẩn thận, chưa bị thương nhưng tôi muốn cho mẹ đi tiêm uốn ván thì có được không? Mẹ tôi nên tiêm vaccine uốn ván nào? Lịch tiêm ra sao?

Phan Hữu, 36 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn uốn ván có nhiều ngoài môi trường đất cát, bùn đất, xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở dù rất nhỏ. Công việc thu mua ve chai thường xuyên tiếp xúc với các vật dụng phế thải như đinh, sắt vụn, đồ phế thải, sắt thép, đồ dùng đã cũ và hư hỏng... dễ khiến mẹ bạn có vết thương chảy máu, rách da, xước da. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván xâm nhập vào cơ thể, nhất là các vết thương hoại tử, nhiễm bẩn, yếm khí.

Khi xâm nhập vào cơ thể, nha bào uốn ván phóng thích độc tố đến hệ thần kinh, nguy cơ tử vong 10-90% hoặc để lại nhiều di chứng như rối loạn thần kinh thực vật, nhiễm trùng cơ hội, viêm phổi, teo cơ, cứng khớp...

Vaccine uốn ván có hiệu quả phòng bệnh lên đến 95% khi tiêm đủ liều, đúng lịch. Do đó, mẹ bạn nên phòng ngừa uốn ván bằng vaccine trước khi có vết thương, nhằm giúp đảm bảo sức khỏe và phòng nguy cơ mắc bệnh, chịu di chứng do uốn ván trong tương lai.

Hiện Việt Nam có các loại vaccine phòng uốn ván gồm vaccine uốn ván đơn và phối hợp như 5 trong 1; 6 trong 1; 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt; 3 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván; 2 trong 1 phòng bạch hầu, uốn ván. Vaccine có thể tiêm chủ động hoặc tiêm khi có vết thương để chống phơi nhiễm.

Mẹ bạn có thể tiêm vaccine uốn ván đơn hoặc phối hợp như 3 trong 1, 2 trong 1. Lịch tiêm gồm ba mũi, trong đó mũi 2 cách mũi 1 một tháng và mũi 3 cách mũi thứ 2 sáu tháng. Khi hoàn thành các mũi vaccine uốn ván dự phòng, khi vết thương mẹ bạn chỉ cần tiêm nhắc một liều vaccine, không cần dùng Globulin miễn dịch (TIG) hoặc huyết thanh uốn ván (SAT).

Ngoài ra, mẹ bạn cần phòng ngừa uốn ván bằng cách mang đồ bảo hộ như găng tay, ủng, quần áo dài, nón bảo hộ... đầy đủ khi đi làm việc.

Khi không may xảy ra vết thương, bác cần xử trí theo 4 bước gồm: Rửa dưới vòi nước sạch để loại bỏ các chất bẩn, dị vật; Rửa lại với xà phòng; Không băng kín vết thương, không đắp các loại lá, bài thuốc dân gian không rõ nguồn gốc; đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ chỉ định tiêm vaccine và huyết thanh kháng uốn ván càng sớm càng tốt kể từ khi bị thương.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Cục phòng bệnh (Bộ Y tế) cho phép tiêm kháng thể đơn dòng RSV cho trẻ nhỏ, giúp trẻ phòng bệnh viêm tiểu phế quản, viêm phổi do virus hợp bào hô hấp gây ra cho trẻ. Tôi thấy có lưu ý, liều tiêm theo tuổi và cân nặng của trẻ? Con tôi 16 tháng tuổi, nặng 10 kg thì liều tiêm ra sao, lịch ...
Như Lê, 26 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ ngày 23/12/2025, theo hướng dẫn của Bộ Y tế, kháng thể đơn dòng RSV được gần 260 trung tâm VNVC triển khai trên toàn quốc cho trẻ đến 24 tháng tuổi.

Kháng thể đơn dòng RSV chứa kháng thể đã được sản xuất sẵn trong phòng thí nghiệm, trẻ tiêm vào cơ thể sẽ cung cấp ngay khả năng bảo vệ mà không cần chờ cơ thể tự tạo ra.

Kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV. Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12-24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày.

Con bạn 16 tháng tuổi, nặng 10kg sẽ tiêm hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai chi khác nhau. Trước khi tiêm kháng thể đơn dòng RSV, trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ để đánh giá sức khỏe. Bạn cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình sức khỏe của con, trẻ có đang mắc bệnh gì, sử dụng loại thuốc nào không... để bác sĩ đánh giá kỹ, quyết định mũi tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 5 tuổi, chưa từng tiêm vaccine phế cầu, giờ muốn tiêm thì nên tiêm loại nào?
Nguyên Khôi, 38 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam có 5 loại vaccine phế cầu, gồm phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23, giúp phòng các chủng phế cầu gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Con bạn 5 tuổi nằm trong độ tuổi có thể tiêm 5 vaccine phế cầu này. Mỗi loại có phạm vi phòng bệnh với các chủng vi khuẩn phế cầu gây bệnh khác nhau. Trường hợp trẻ tiêm phế cầu 10, hoặc phế cầu 13, hoặc phế cầu 15 thì sau khi hoàn thành lịch tiêm có thể tiếp tục tiêm bổ sung vaccine phế cầu 20 hoặc phế cầu 23 nhằm mở rộng khả năng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu trước, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ khám sàng lọc kỹ, đánh giá tình hình sức khỏe trước tiêm. Bạn nên cung cấp đầy đủ tình hình sức khỏe của con, như: có đang sử dụng thuốc gì không để bác sĩ đánh giá kỹ, quyết định mũi tiêm cho trẻ phù hợp.

Phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 9 tuổi, chưa từng tiêm ngừa não mô cầu thì nên tiêm vaccine nào để phòng bệnh tối ưu nhất, thưa bác sĩ?

Đại Phúc, 39 tuổi, TP Huế
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đối với vaccine phòng bệnh do não mô cầu, hiện Việt Nam có 5 loại, bao gồm:

3 loại vaccine tứ giá phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y và W:

NimenrixMenquadfi tiêm sớm nhất cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi.

Menactra tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.

Vaccine VA-Mengoc-BC phòng nhóm B và C, dành cho trẻ từ 6 tháng trở lên và người lớn đến 45 tuổi;

Vaccine Bexsero là vaccine thế hệ mới phòng nhóm B, dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên đến 50 tuổi.

Các vaccine này không có tác dụng phòng ngừa chéo, mỗi người cần tiêm kết hợp các vaccine để được bảo vệ toàn diện và hiệu quả trước các nhóm huyết thanh. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại vaccine phù hợp.

Vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng hầu họng, lây lan qua đường hô hấp do hít phải dịch mũi họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng bệnh, còn gọi là người lành mang trùng. Mầm bệnh cũng có thể lây lan khi vô tình chạm tay vào bề mặt cứng có chứa khuẩn như mặt bàn, tay nắm cửa, hoặc sử dụng chung đồ cá nhân như điện thoại, ly uống nước, son môi; thực hiện hành vi ôm hôn thân mật.

Trong cộng đồng, tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu có thể lên đến 20%, cao hơn trong vùng có dịch. Đây là nguồn lây nhiễm âm thầm, gây nguy hiểm cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền.

Những biểu hiện ban đầu của bệnh thường không điển hình như sốt, ho, đau họng, đau đầu, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, gây chậm trễ điều trị dẫn đến hậu quả nặng nề.

Vi khuẩn não mô cầu gây hai thể bệnh chính là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, hoặc có thể kết hợp cả hai. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời và 15% ngay cả khi được phát hiện và điều trị tích cực. Riêng thể bệnh nhiễm trùng huyết tối cấp, người bệnh có thể tử vong trong chưa đầy 24 giờ kể từ khởi phát triệu chứng. Trường hợp sống sót sau nhiễm não mô cầu, người bệnh cũng có nguy cơ bị di chứng suốt đời như cụt chi, liệt, điếc, mù.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi nghe nói Nhà nước sẽ cho tiêm ngừa HPV miễn phí cho bé gái từ năm nay, con gái tôi đúng 11 tuổi, có nên đợi để được tiêm miễn phí không?
Cẩm Loan, 39 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo thông tin từ chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, từ năm 2026-2028, vaccine HPV được ưu tiên thí điểm triển khai 4 tỉnh Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Gia đình bạn ở Nghệ An, không thuộc 4 địa phương trên, bạn có thể tiêm ngừa vaccine HPV trong tiêm chủng dịch vụ cho bé.

Hiện tiêm chủng dịch vụ đang sử dụng hai loại vaccine phòng HPV. Trong đó, vaccine Gardasil phòng 4 type virus phổ biến gồm: 6, 11, 16 và 18, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 14 tuổi đến 26 tuổi cần tiêm ba mũi trong 6 tháng. Vaccine Gardasil 9 giúp phòng thêm 5 chủng nguy cơ cao so với Gardasil như: 31, 33, 45, 52 và 58. Đây là vaccine thế hệ mới, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Trẻ em từ 9-14 tuổi được đánh giá là độ tuổi vàng để tiêm ngừa phòng HPV, bởi hệ miễn dịch của trẻ đáp ứng tốt nhất, có khả năng phòng bệnh từ trước khi có nguy cơ tiếp xúc với virus HPV, giảm thiểu rủi ro mắc. Vì vậy, phụ huynh nên chủ động đưa con đi tiêm ngừa sớm để được bảo vệ hiệu quả, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí.

Khi được tiêm đủ liều, đúng lịch, vaccine có hiệu quả bảo vệ hơn 90% trước các bệnh ung thư và sùi mào gà do HPV.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 27 tháng, đã tiêm ngừa đủ 4 mũi phế cầu 13, tại sao mới đây bác sĩ vẫn khuyên cho con tôi tiêm thêm vaccine phế cầu khác?

Bùi Hạnh, 29 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Phế cầu là vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng. Trong nhiều trường hợp, chúng nằm im không gây bệnh, còn được gọi là người lành mang trùng, song vẫn có thể lây nhiễm cho những người xung quanh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm hệ miễn dịch hoặc viêm đường hô hấp, vi khuẩn sẽ nhân cơ hội tấn công gây các bệnh từ nhẹ đến nặng như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết...

Phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 100 type huyết thanh phế cầu khuẩn. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép 5 loại vaccine phòng bệnh. Bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23.

Bé nhà bạn đã hoàn thành lịch tiêm vaccine phế cầu 13, có thể tiếp tục tiêm bổ sung vaccine phế cầu 20 hoặc phế cầu 23 nhằm mở rộng khả năng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu 13, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Mỗi loại vaccine có ưu điểm riêng, bạn có thể đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ trực tiếp tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp cho bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Chỗ tôi nước đọng muỗi nhiều nên muốn tiêm vaccine sốt xuất huyết và đến cả lịch tiêm cúm. Tôi đang bị đái tháo đường type 2, có thể tiêm vaccine sốt xuất huyết cùng vaccine cúm được không?
Quang Đại, 64 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái. Bệnh thường có biểu hiện là sốt cao đột ngột, đau đầu, đặc biệt là đau sau hốc mắt, đau họng, đau cơ khớp, mệt mỏi. Ở giai đoạn hạ sốt hoặc hết sốt, người bệnh có nguy cơ bị biến chứng và nguy kịch nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Những biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết bao gồm: xuất huyết, sốc sốt xuất huyết, tổn thương gan, thận, suy đa cơ quan, tràn dịch màng phổi, suy hô hấp...

Năm 2025, số ca mắc sốt xuất huyết tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái, với 181.237 trường hợp mắc; số ca tử vong cũng cao hơn 17 người, với 43 ca.

Bất cứ ai cũng có nguy cơ mắc và diễn tiến nặng do sốt xuất huyết. Song, với người bệnh mắc đái tháo đường khi mắc sốt xuất huyết còn dễ biến chứng nặng do tiểu cầu hạ sâu, sức đề kháng kém cùng nguy cơ bội nhiễm các bệnh khác trong quá trình điều trị.

Hiện nay, vaccine sốt xuất huyết Qdenga của Hãng Takeda (Nhật Bản) sản xuất tại Đức có thể phòng cả 4 type huyết thanh virus gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, hiệu quả phòng bệnh lên đến 80% và giảm nguy cơ nhập viện lên đến 90%.

Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng, dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước khi có thai tối thiểu một tháng.

Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất và theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có thể tiêm đồng thời vaccine Qdenga với các vaccine khác như vaccine bất hoạt, vaccine tiểu đơn vị hay vaccine công nghệ mRNA. Vì vậy, bác hoàn toàn có thể tiêm chung vaccine sốt xuất huyết và cúm mùa trong một lần đi tiêm.

Bên cạnh tiêm ngừa, bác cũng nên dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, thoáng đãng, quét dọn, đổ bỏ nước thừa đọng trong chai lọ, vũng nước xung quanh nhà; giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đeo khẩu trang khi tới nơi đông người để phòng bệnh lây qua đường hô hấp.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 7 tuổi đi học có bạn bị mắc bệnh thủy đậu, nghe nói bệnh lây lan nhanh dễ để lại sẹo, giờ tiêm thì còn kịp không?
Linh Anh, 34 tuổi, Đắk Nông
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu do virus Varicella zoster gây ra, dễ lây qua đường hô hấp, khi người chưa có kháng thể với thủy đậu hít phải dịch tiết mũi họng có chứa virus từ người bệnh hoặc chạm phải dịch từ nốt phỏng thủy đậu. Mẹ bầu mắc thủy đậu trong thai kỳ, trẻ sinh ra có nguy cơ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Đặc biệt, virus còn có thể tồn tại tới vài ngày trong vẩy thủy đậu sau khi bong ra khỏi cơ thể.

Bệnh thủy đậu thường lây từ 1-2 ngày trước khi phát ban và trong vòng 5 ngày sau khi xuất hiện nốt bọng nước đầu tiên, song, những triệu chứng ban đầu của bệnh thường không điển hình như: mệt mỏi, nhức đầu, sốt nhẹ, chảy nước mũi, đau họng có thể nhầm lẫn với cảm cúm khiến phụ huynh chủ quan.

Học sinh là nhóm tuổi còn vô tư, đặc biệt là các cấp nhỏ như mầm non, tiểu học, nhiều bé chưa có ý thức tự giữ gìn vệ sinh cá nhân để phòng bệnh. Trẻ cũng thường tụ tập để chơi đùa, học bài nhóm, tranh luận… dễ khiến virus lây lan trong không gian kín. Trên thực tế, năm 2025, nước ta cũng đã ghi nhận các ổ dịch thủy đậu trong trường học.

Trường học của con bạn đã có ca thủy đậu, nếu bé chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm chủng, bạn nên sớm cho con tiêm vaccine thủy đậu để phòng bệnh. Nếu con bạn đã tiếp xúc với bạn học mắc thủy đậu, tiêm vaccine trong vòng 72 giờ đầu sẽ giúp sinh kháng thể kịp thời giảm biến chứng nặng.

Việt Nam hiện có 2 loại vaccine thủy đậu mũi đơn và vaccine 4 trong 1 phòng thêm các bệnh sởi, quai bị, rubella. Lịch tiêm gồm hai mũi, khoảng cách tùy theo loại vaccine. Tiêm đủ 2 mũi vaccine, hiệu quả phòng bệnh lên đến 98%.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên hướng dẫn cho trẻ cách giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ bằng cách rửa tay thường xuyên với nước và xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, tránh tiếp xúc với người có dấu hiệu ho, sốt, phát ban; bổ sung dinh dưỡng phù hợp độ tuổi và thể trạng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Được biết VNVC đang triển khai tiêm kháng thể đơn dòng tại các trung tâm tiêm chủng. Con tôi sinh non lúc 7 tháng, giờ bé được 4 tháng tuổi, nặng 5kg thì tiêm được không? Vì sao giá của kháng thể đơn dòng lại cao hơn vaccine?
Thiên Thanh, 35 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ 23/12, kháng thể đơn dòng phòng virus hợp bào hô hấp RSV cho trẻ được mở rộng triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC. Đây là loại kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV.

Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5 kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5 kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12 tháng đên 24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV, cũng có thể sử dụng. Phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày. Do đó, con bạn hoàn toàn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng, liều lượng sẽ được chỉ định sau khi thăm khám sàng lọc.

Vaccine chứa mầm bệnh đã bất hoạt hoặc làm yếu, giúp cơ thể tạo kháng thể sau 2-3 tuần. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, sinh non, nhẹ cân có miễn dịch chưa hoàn thiện nên đáp ứng chưa đủ mạnh trước RSV. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng Nirsevimab được các nhà nghiên cứu chọn lọc kháng thể từ người từng nhiễm RSV phục hồi tốt, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Quy trình phức tạp, chi phí cao khiến giá thành thường đắt hơn vaccine.

Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi là nữ, năm nay 32 tuổi, đã có quan hệ tình dục, dương tính với type virus HPV 52, giờ tiêm vaccine HPV thì có diệt được virus và vaccine còn hiệu quả bảo vệ cao không?
Diệu Hoa, 32 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus HPV (Human Papillomavirus) có hơn 200 chủng, trong đó khoảng 40 chủng có thể gây mụn cóc sinh dục hoặc ung thư. Không có khả năng một người có thể nhiễm hết tất cả các chủng này. Do vậy, nếu đã nhiễm một chủng HPV thì vẫn nên tiêm ngừa để phòng những chủng còn lại.

Bên cạnh đó, cơ thể vẫn có khả năng tự đào thải virus sau khi nhiễm. Tuy nhiên, kháng thể có được từ lần nhiễm các chủng HPV không tồn tại lâu dài. Do đó, việc nhiễm một chủng HPV không làm giảm nguy cơ nhiễm chủng khác hoặc tái nhiễm. Nếu có nhiều bạn tình, tỷ lệ mắc HPV sẽ cao hơn, các biện pháp dự phòng càng cần thiết.

Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi). Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%, kể cả với người đã quan hệ, sinh con.

Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Bạn 32 tuổi, cần tiêm ba mũi Gardasil 9 để được bảo vệ toàn diện.

Việc tiêm vaccine HPV không có nghĩa là loại bỏ 100% nguy cơ mắc các bệnh do HPV. Vì thế, bạn vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã tiêm vaccine RSV khi mang thai tuần 32, và sinh bé đủ tháng, nay thấy có kháng thể đơn dòng thì con tôi có cần tiêm nữa không?
Ánh Nguyệt Trần, 25 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện gần 260 trung tâm tiêm chủng của VNVC triển khai tiêm vaccine RSV Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) dành cho phụ nữ mang thai từ 24-36 tuần và người lớn từ 60 tuổi trở lên. Vaccine giúp mẹ tạo kháng thể và truyền miễn dịch thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời. Vaccine giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng cần chăm sóc y tế trong 90 ngày đầu đời, hiệu lực bảo vệ 69,4% đến 6 tháng tuổi.

Thông thường, nếu người mẹ đã tiêm vaccine đúng thời điểm khuyến cáo trong thai kỳ (từ tròn 24 tuần đến 36 tuần thai và trước thời điểm sinh từ 2 tuần), thì em bé khi sinh ra sẽ không cần tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Sanofi đưa về Việt Nam). Lượng kháng thể khi mẹ tiêm vaccine đủ để bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời và kéo dài trong khoảng 6 tháng.

Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ ngay cả khi mẹ đã tiêm Abrysvo, như:

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ người mẹ đã được tiêm vaccine RSV nhưng trước 24 tuần thai.

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ bà mẹ đã tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm vaccine dưới 2 tuần.

- Trẻ sinh ra từ người mẹ được tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm trên 2 tuần nhưng người mẹ có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, mắc phải hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng.

Trường hợp của bạn tiêm vaccine RSV ở tuần 32, bé sinh đủ tháng nếu ở tuần 39 đến 42 thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng trong năm đầu tiên. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh nặng do RSV từ trên 12 tháng đến 24 tháng tuổi vẫn có thể tiêm kháng thể đơn dòng. Bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và phòng khám Nutrihome gần nhất để được tư vấn thêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đọc tin tức thấy số ca mắc bệnh do não mô cầu có vẻ tăng tại nhiều địa phương, hiện đã có 95 ca. Con tôi sinh viên, đang ở ký túc xá, 24 tuổi lúc nhỏ chưa tiêm thì nên tiêm loại nào?
Trần Hoàng, 45 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 95 ca mắc não mô cầu, tăng gấp nhiều lần so với cùng kỳ năm 2024. Riêng phía Nam ghi nhận 27 ca mắc, trong đó có những bệnh nhi rơi vào sốc nhiễm khuẩn ngay khi nhập viện. Tại Thái Bình, một ổ dịch cũng khiến 74 người phải giám sát y tế sau khi có ca bệnh nặng.

Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp, gồm hít phải các giọt bắn dịch tiết mũi họng chứa vi khuẩn, tiếp xúc gần như hôn. Đặc biệt, thanh thiếu niên 14-24 tuổi vừa là nguồn mang trùng chủ yếu, vừa dễ mắc bệnh do sinh hoạt tập thể trong trường học, ký túc xá, dùng chung đồ uống, hút thuốc.

Khi xâm nhập, vi khuẩn tồn tại ở vùng hầu họng, có thể nhân lên khi sức đề kháng suy giảm, gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Bệnh diễn tiến qua ba giai đoạn trong vòng 24 giờ: triệu chứng mơ hồ như đau đầu và sốt. Những giờ tiếp theo, bệnh nhân tiêu chảy, cứng cổ, lạnh tay chân, xuất hiện tử ban và sau đó rơi vào hôn mê, lú lẫn, tử vong. Ở trẻ sơ sinh, các dấu hiệu có thể không điển hình, bao gồm li bì, bỏ bú, quấy khóc hoặc thóp phồng căng. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, khoảng 10-19% bệnh nhân vẫn tử vong. Trong số người sống sót, 20-50% phải chịu di chứng nặng nề suốt đời.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix (Bỉ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Con bạn 24 tuổi, tiền sử chưa tiêm vaccine có thể tiêm cả 5 loại vaccine não mô cầu nói trên. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được thăm khám và tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi và cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng ngừa đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W-135.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi khuyên mẹ đi tiêm phòng cúm nhưng mẹ bảo ở nơi sống chưa có dịch nên không cần tiêm sớm, đợi khi nhiều ca mắc mới cần tiêm. Điều này có đúng không?
Trần Đình Quang Huy, 25 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm là Vaxigrip Tetra của Pháp, Influvac Tetra của Hà Lan, GC Flu Quadrivalent của Hàn Quốc và Ivacflu-S của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ tháng thứ 4 trở đi, giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời.

Tiêm ngừa cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính. Vaccine phòng cúm cần tiêm nhắc một mũi hằng năm. Lý do, virus cúm liên tục biến đổi, thay đổi cấu trúc kháng nguyên, vaccine cúm được cập nhật mỗi năm phù hợp với chủng cúm đang lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Bạn không nên đợi dịch cúm xảy ra hoặc xung quanh có nhiều người mắc bệnh mới đi tiêm phòng. Vaccine không phát huy tác dụng ngay tức thì mà cần 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Trước thời điểm này bạn vẫn có nguy cơ nhiễm cúm. Ngoài ra, khi dịch bùng phát, nhu cầu tiêm chủng tăng vọt cũng dễ gây thiếu hụt vaccine và quá tải các cơ sở y tế.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!