Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Được biết VNVC đang triển khai tiêm kháng thể đơn dòng tại các trung tâm tiêm chủng. Con tôi sinh non lúc 7 tháng, giờ bé được 4 tháng tuổi, nặng 5kg thì tiêm được không? Vì sao giá của kháng thể đơn dòng lại cao hơn vaccine?
Thiên Thanh, 35 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ 23/12, kháng thể đơn dòng phòng virus hợp bào hô hấp RSV cho trẻ được mở rộng triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC. Đây là loại kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV.

Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5 kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5 kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12 tháng đên 24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV, cũng có thể sử dụng. Phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày. Do đó, con bạn hoàn toàn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng, liều lượng sẽ được chỉ định sau khi thăm khám sàng lọc.

Vaccine chứa mầm bệnh đã bất hoạt hoặc làm yếu, giúp cơ thể tạo kháng thể sau 2-3 tuần. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, sinh non, nhẹ cân có miễn dịch chưa hoàn thiện nên đáp ứng chưa đủ mạnh trước RSV. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng Nirsevimab được các nhà nghiên cứu chọn lọc kháng thể từ người từng nhiễm RSV phục hồi tốt, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Quy trình phức tạp, chi phí cao khiến giá thành thường đắt hơn vaccine.

Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi là nữ, năm nay 32 tuổi, đã có quan hệ tình dục, dương tính với type virus HPV 52, giờ tiêm vaccine HPV thì có diệt được virus và vaccine còn hiệu quả bảo vệ cao không?
Diệu Hoa, 32 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus HPV (Human Papillomavirus) có hơn 200 chủng, trong đó khoảng 40 chủng có thể gây mụn cóc sinh dục hoặc ung thư. Không có khả năng một người có thể nhiễm hết tất cả các chủng này. Do vậy, nếu đã nhiễm một chủng HPV thì vẫn nên tiêm ngừa để phòng những chủng còn lại.

Bên cạnh đó, cơ thể vẫn có khả năng tự đào thải virus sau khi nhiễm. Tuy nhiên, kháng thể có được từ lần nhiễm các chủng HPV không tồn tại lâu dài. Do đó, việc nhiễm một chủng HPV không làm giảm nguy cơ nhiễm chủng khác hoặc tái nhiễm. Nếu có nhiều bạn tình, tỷ lệ mắc HPV sẽ cao hơn, các biện pháp dự phòng càng cần thiết.

Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi). Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%, kể cả với người đã quan hệ, sinh con.

Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Bạn 32 tuổi, cần tiêm ba mũi Gardasil 9 để được bảo vệ toàn diện.

Việc tiêm vaccine HPV không có nghĩa là loại bỏ 100% nguy cơ mắc các bệnh do HPV. Vì thế, bạn vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã tiêm vaccine RSV khi mang thai tuần 32, và sinh bé đủ tháng, nay thấy có kháng thể đơn dòng thì con tôi có cần tiêm nữa không?
Ánh Nguyệt Trần, 25 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện gần 260 trung tâm tiêm chủng của VNVC triển khai tiêm vaccine RSV Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) dành cho phụ nữ mang thai từ 24-36 tuần và người lớn từ 60 tuổi trở lên. Vaccine giúp mẹ tạo kháng thể và truyền miễn dịch thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời. Vaccine giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng cần chăm sóc y tế trong 90 ngày đầu đời, hiệu lực bảo vệ 69,4% đến 6 tháng tuổi.

Thông thường, nếu người mẹ đã tiêm vaccine đúng thời điểm khuyến cáo trong thai kỳ (từ tròn 24 tuần đến 36 tuần thai và trước thời điểm sinh từ 2 tuần), thì em bé khi sinh ra sẽ không cần tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Sanofi đưa về Việt Nam). Lượng kháng thể khi mẹ tiêm vaccine đủ để bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời và kéo dài trong khoảng 6 tháng.

Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ ngay cả khi mẹ đã tiêm Abrysvo, như:

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ người mẹ đã được tiêm vaccine RSV nhưng trước 24 tuần thai.

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ bà mẹ đã tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm vaccine dưới 2 tuần.

- Trẻ sinh ra từ người mẹ được tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm trên 2 tuần nhưng người mẹ có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, mắc phải hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng.

Trường hợp của bạn tiêm vaccine RSV ở tuần 32, bé sinh đủ tháng nếu ở tuần 39 đến 42 thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng trong năm đầu tiên. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh nặng do RSV từ trên 12 tháng đến 24 tháng tuổi vẫn có thể tiêm kháng thể đơn dòng. Bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và phòng khám Nutrihome gần nhất để được tư vấn thêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đọc tin tức thấy số ca mắc bệnh do não mô cầu có vẻ tăng tại nhiều địa phương, hiện đã có 95 ca. Con tôi sinh viên, đang ở ký túc xá, 24 tuổi lúc nhỏ chưa tiêm thì nên tiêm loại nào?
Trần Hoàng, 45 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 95 ca mắc não mô cầu, tăng gấp nhiều lần so với cùng kỳ năm 2024. Riêng phía Nam ghi nhận 27 ca mắc, trong đó có những bệnh nhi rơi vào sốc nhiễm khuẩn ngay khi nhập viện. Tại Thái Bình, một ổ dịch cũng khiến 74 người phải giám sát y tế sau khi có ca bệnh nặng.

Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp, gồm hít phải các giọt bắn dịch tiết mũi họng chứa vi khuẩn, tiếp xúc gần như hôn. Đặc biệt, thanh thiếu niên 14-24 tuổi vừa là nguồn mang trùng chủ yếu, vừa dễ mắc bệnh do sinh hoạt tập thể trong trường học, ký túc xá, dùng chung đồ uống, hút thuốc.

Khi xâm nhập, vi khuẩn tồn tại ở vùng hầu họng, có thể nhân lên khi sức đề kháng suy giảm, gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Bệnh diễn tiến qua ba giai đoạn trong vòng 24 giờ: triệu chứng mơ hồ như đau đầu và sốt. Những giờ tiếp theo, bệnh nhân tiêu chảy, cứng cổ, lạnh tay chân, xuất hiện tử ban và sau đó rơi vào hôn mê, lú lẫn, tử vong. Ở trẻ sơ sinh, các dấu hiệu có thể không điển hình, bao gồm li bì, bỏ bú, quấy khóc hoặc thóp phồng căng. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, khoảng 10-19% bệnh nhân vẫn tử vong. Trong số người sống sót, 20-50% phải chịu di chứng nặng nề suốt đời.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix (Bỉ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Con bạn 24 tuổi, tiền sử chưa tiêm vaccine có thể tiêm cả 5 loại vaccine não mô cầu nói trên. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được thăm khám và tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi và cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng ngừa đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W-135.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi khuyên mẹ đi tiêm phòng cúm nhưng mẹ bảo ở nơi sống chưa có dịch nên không cần tiêm sớm, đợi khi nhiều ca mắc mới cần tiêm. Điều này có đúng không?
Trần Đình Quang Huy, 25 tuổi, Bình Dương
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm là Vaxigrip Tetra của Pháp, Influvac Tetra của Hà Lan, GC Flu Quadrivalent của Hàn Quốc và Ivacflu-S của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ tháng thứ 4 trở đi, giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời.

Tiêm ngừa cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính. Vaccine phòng cúm cần tiêm nhắc một mũi hằng năm. Lý do, virus cúm liên tục biến đổi, thay đổi cấu trúc kháng nguyên, vaccine cúm được cập nhật mỗi năm phù hợp với chủng cúm đang lưu hành theo khuyến cáo của WHO.

Bạn không nên đợi dịch cúm xảy ra hoặc xung quanh có nhiều người mắc bệnh mới đi tiêm phòng. Vaccine không phát huy tác dụng ngay tức thì mà cần 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Trước thời điểm này bạn vẫn có nguy cơ nhiễm cúm. Ngoài ra, khi dịch bùng phát, nhu cầu tiêm chủng tăng vọt cũng dễ gây thiếu hụt vaccine và quá tải các cơ sở y tế.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, virus bại liệt có lây bệnh cho trẻ lớn không và lây qua đường nào. Con em 3 tuổi, bị quên tiêm mũi nhắc lại 6 trong 1 thứ tư thì giờ tiêm loại vaccine nào để phòng lây bại liệt?
Liên Lê, 31 tuổi, Quảng Trị
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus bại liệt tồn tại trong nước, trong phân, thực phẩm ô nhiễm xâm nhập vào cơ thể theo đường ăn uống, bàn tay bẩn. Đặc biệt, virus bại liệt có thể tồn tại trong nước, trong phân vài tuần hoặc ba tháng ở 0-4 độ C, chỉ bị tiêu diệt ở 56 độ C trong 30 phút. Virus cũng có khả năng thích nghi tốt khi thay đổi môi trường, dễ đột biến, có thể gây dịch khi miễn dịch cộng đồng suy giảm.

Dù Việt Nam đã thanh toán bại liệt từ năm 2000, tuy nhiên nguy cơ mầm bệnh có thể xâm nhập. Như mới đây, Lào ghi nhận một ca dương tính với virus bại liệt. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo Lào có thể là nguồn lây của khu vực, đánh giá nguy cơ bại liệt xâm nhập Việt Nam. Do đó, kể cả trẻ nhỏ, trẻ lớn hay người lớn đều có nguy cơ lây nhiễm bại liệt nếu chưa tiêm đầy đủ vaccine, hoặc chưa có miễn dịch với bệnh.

Tiêm vaccine là cách phòng bệnh bại liệt hiệu quả. Việt Nam đang dùng vaccine bại liệt loại đơn (uống và tiêm) và vaccine phòng bại liệt phối hợp 6 trong 1 phòng thêm bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, các bệnh do Hib. Vaccine cần tiêm ba mũi cơ bản lúc 2, 3, 4 tháng tuổi và mũi nhắc lại lúc 16-18 tháng, hiệu quả tới 99%. Sau các mũi tiêm trước 2 tuổi, trẻ có thể tiêm một liều vaccine có thành phần bại liệt vào lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch. Con bạn hiện 3 tuổi, nếu đã quên mũi nhắc lại phòng bại liệt 6 trong 1 thì có thể cho trẻ tiêm vaccine 4 trong 1 có thành phần bại liệt và phòng thêm bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván để củng cố miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mẹ tôi 62 tuổi bị khớp, cườm mắt (cườm khô), tiêm loại vaccine ngừa viêm phổi do RSV vừa ra mắt được không, hiệu quả và lịch tiêm ra sao?
Hoa Phan, 25 tuổi, Bắc Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và nhập viện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.

Vaccine RSV có chất bổ trợ chuyên biệt do Tập đoàn Dược phẩm GSK (Anh) sản xuất, giúp nhận diện virus sớm và chính xác hơn, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Vaccine được đưa về Việt Nam, chỉ định tiêm cho người từ 60 tuổi trở lên và mắc bệnh mạn tính từ ngày 14/12. Mỗi người chỉ cần tiêm một mũi duy nhất. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.

Mẹ bạn hiện 62 tuổi, có bệnh nền thuộc nhóm tuổi được tiêm vaccine RSV. Bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Còn mẹ bạn khi đi tiêm cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Chào bác sĩ, nơi tôi ở hiện có người mắc sốt xuất huyết, có gia đình 2-3 người mắc thì tiêm vaccine thế nào, sau tiêm bao lâu là được bảo vệ?
Phạm Trường, 41 tuổi, Long Trường, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái Aedes aegypti. Hiện nước ta đang cao điểm mùa sốt xuất huyết, với hàng chục ngàn ca mắc ở cả trẻ em và người lớn. Bệnh dễ đột ngột trở nặng, người bệnh có thể gặp biện chứng sốc sốt xuất huyết, suy gan, suy thận, suy tim cấp, rối loạn điện giải, nhiễm trùng, suy đa tạng, cô đặc máu và tử vong, song bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tiêm vaccine sốt xuất huyết là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam đang sử dụng vaccine sốt xuất huyết Qdenga, giúp phòng cả 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn. Tiêm đầy đủ hai mũi vaccine giúp ngăn nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và nguy cơ nhập viện hơn 90%.

Giống như các vaccine khác, vaccine sốt xuất cần hai tuần sau tiêm để tạo kháng thể bảo vệ. Do đó, mọi người nên tiêm vaccine càng sớm càng tốt, không nên chờ khi cao điểm sốt xuất huyết mới chủng ngừa. Trường hợp của bạn hoàn toàn có thể tiêm vaccine sốt xuất huyết và không cần xét nghiệm trước tiêm. Lịch tiêm của bạn gồm 2 mũi cách nhau ba tháng. Việc tiêm vaccine sẽ giúp bảo vệ bạn không chỉ trong cao điểm dịch sốt xuất lần này, còn giúp bảo vệ ở các mùa dịch sốt xuất huyết sau.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng sốt xuất bằng cách giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, loại bỏ nơi ở của muỗi qua việc đậy kín các lu đựng nước, loại bỏ các dụng cụ chứa nước xung quanh nhà, mặc quần áo dài tay, ngủ màn ngay cả ban ngày để tránh muỗi chích. Trong trường hợp mắc bệnh cần đi khám sớm, uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không nên tự mua thuốc uống và cần theo dõi các dấu hiệu chuyển nặng ở ngày bệnh thứ 3-7 như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ra máu, chảy máu cam, chảy máu chân răng, chân tay lạnh, vật vã, mệt mỏi, li bì…

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, vaccine não mô cầu nào có thể tiêm cho người lớn? Tôi năm nay 50 tuổi chưa từng tiêm vaccine não mô cầu, giờ muốn tiêm thì tiêm thế nào?
Hòa, 50 tuổi, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng ngoài tim… do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm)

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm)

Bạn hiện 50 tuổi có thể tiêm vaccine não mô cầu Bexsero, Menactra, MenQuadfi, hoặc Nimenrix. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được thăm khám và tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi và cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng ngừa đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến, trong đó có Việt Nam gồm A, B, C, Y, W-135.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng bệnh do não mô cầu bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng và không dùng chung vật dụng cá nhân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi tiêm mũi vaccine cúm đến nay được 10 tháng, chưa đủ 1 năm mà ở văn phòng đang nhiều người mắc cúm, muốn tiêm sớm hơn được không?
Nhung, 28 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Điều kiện thời tiết chuyển lạnh, ô nhiễm môi trường, khói bụi, sự giao lưu đi lại vào những tháng cuối năm là cơ hội cho virus cúm cúm phát triển và lây lan, đặc biệt với sự xuất hiện biến thể K của chủng cúm A/H3N2 đang gây ra nhiều ca mắc ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Như thời gian qua, các bệnh viện nước ta ghi nhận nhiều ca mắc cúm ở cả trẻ em và người lớn biến chứng viêm phổi, viêm màng não, suy hô hấp và đã có ca tử vong. Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là biện pháp phòng bệnh cúm chủ động, hiệu quả.

Hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, AH3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi để truyền kháng thể cho con. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm lên đến 90%.

Tuy nhiên, miễn dịch vaccine cúm có thể giảm sau 6-12 tháng, do đó cần tiêm nhắc hằng năm nhằm củng cố miễn dịch và cập nhật loại vaccine phòng chủng cúm lưu hành theo khuyến cáo của WHO. Bạn đã tiêm vaccine cúm lần trước được 10 tháng, hoàn toàn có thể tiêm mũi nhắc lại.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng cúm bằng mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay, súc họng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi tiêm vaccine cúm hồi tháng 8, nghe nói có biến thể mới hơn, vậy vaccine có hiệu quả không, thưa bác sĩ?
Hồng Vân, 50 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, do virus cúm gây ra, chủ yếu là hai chủng cúm A (A/H3N2 và A/H1N1) và hai chủng cúm B (Yamagata và Victoria). Trong đó, cúm A/H3N2 với thể K đang gây làn sóng bệnh nặng tại Anh và các nước châu Âu, đã được phát hiện ở tất cả các châu lục. Chủng cúm này có cấu trúc gen cho phép virus nhân lên nhanh, chỉ số lây truyền cao, dẫn đến nhiều người nhập viện, gây áp lực lớn lên hệ thống y tế.

Các triệu chứng mắc cúm thường gặp như sốt cao, ho nhiều, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi... Ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch yếu khiến nguy cơ mắc và biến chứng do cúm cao. Người bệnh có nguy cơ bị viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não... phải nhập viện điều trị, thở oxy, thở máy. Phụ nữ mang thai nhiễm cúm còn có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật thai nhi.

Hiện Việt Nam có các loại vaccine cúm giúp phòng các chủng cúm phổ biến A/H1N1, A/H3N2 và hai chủng cúm B, tiêm từ 6 tháng tuổi, nhắc lại hằng năm. Thai phụ nên tiêm cúm từ tháng thứ tư trở đi, giúp truyền kháng thể bảo vệ bé trong giai đoạn đầu đời. Hằng năm các nhà khoa học dự báo những chủng cúm có khả năng lưu hành cao để cập nhật thành phần vaccine phù hợp cho mùa dịch tiếp theo. Do đó, vaccine cúm cần tiêm nhắc hằng năm.

Riêng với biến thể K của siêu cúm A/H3N2, dữ liệu mới nhất từ Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh (UKHSA) cho thấy vaccine cúm mùa 2025-2026 vẫn đạt hiệu quả 70-75% trong việc ngăn ngừa nhập viện ở trẻ em và 30-40% ở người lớn. Bên cạnh đó, vaccine vẫn có hiệu quả phòng, bệnh, nhập viện và tử vong lên đến 90% đối với chủng cúm A/H1N1 và cúm B. Do đó, khi đã tiêm vaccine cúm vào tháng 8 năm nay, bạn vẫn có thể tạo được kháng thể phòng cúm.

Ngoài ra, thời tiết cuối năm thường lạnh và khô, cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu, vi khuẩn phế cầu, vi khuẩn não mô cầu... Mọi người nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.

Bên cạnh vaccine, bạn nên đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, giữ ấm cơ thể, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc để tăng sức đề kháng và hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi thấy VNVC vừa có vaccine RSV mới cho người cao tuổi, vaccine phòng bệnh gì và có ưu điểm gì? Bố tôi 85 tuổi, đang mắc tiểu đường type 2 thì có tiêm được không?
Quang Đông, 28 tuổi, Đà Nẵng
BS.CKI Bạch Thị Chính

Giám đốc Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là virus phổ biến hàng đầu gây bệnh đường hô hấp như viêm phổi, viêm tiểu phế quản ở trẻ em và người cao tuổi.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), RSV gây 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi mỗi năm. Người cao tuổi nhiễm RSV cũng có nguy cơ viêm phổi, biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, suy tim và tử vong. Tại Việt Nam, trong vòng 5 năm, khoảng 4,6 triệu người trên 60 tuổi nhiễm RSV, khoảng 200.000 ca nhập viện và 18.000 trường hợp tử vong.

Vaccine RSV Arexvy do Tập đoàn Dược phẩm GSK (Anh) nghiên cứu sản xuất vừa được Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm từ ngày 14/12, tại hơn 250 trung tâm trên cả nước. Đây là vaccine được phát triển chuyên biệt cho người từ 60 tuổi trở lên và người mắc các bệnh mạn tính khi sử dụng công nghệ cao để bổ sung thêm chất bổ trợ đặc biệt giúp nâng cao tối đa hiệu quả bảo vệ và tính an toàn, phù hợp với đặc điểm lão hóa miễn dịch ở người cao tuổi. Vaccine đạt hiệu quả bảo vệ lên đến gần 95% ở người cao tuổi, có bệnh nền, giúp tạo "siêu lá chắn" bảo vệ trước virus hợp bào hô hấp đặc biệt nguy hiểm. Vaccine chỉ cần tiêm 1 mũi.

Hiện vaccine được phê duyệt tại gần 70 quốc gia với hơn 10 triệu liều sử dụng trên toàn thế giới. Vắc xin đã được nhiều tổ chức y khoa trên thế giới khuyến cáo tiêm phòng cho người từ 60 tuổi trở lên hoặc người từ 50-59 tuổi có nguy cơ cao.

Bố bạn 85 tuổi, mắc tiểu đường type 2 hoàn toàn có thể tiêm vaccine để phòng viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nguy hiểm khác do RSV. Gia đình có thể đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn và chỉ định tiêm ngừa.

Bên cạnh đó, đối với RSV, VNVC cũng đã triển khai vaccine Abrysvo của Pfizer, tiêm một mũi cho người lớn từ 60 tuổi trở lên và mẹ bầu từ 24-36 tuần của thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời. Kháng thể đơn dòng Nirsevimab của Sanofi tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi, giúp bảo vệ trẻ qua mùa bệnh RSV.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi tiêm mũi 1 vaccine zona thần kinh ở bệnh viện, mới đây đi tiêm mũi 2 thì hết vaccine, xin hỏi tôi chuyển qua VNVC tiêm mũi 2 được không?
Thanh Đức, 69 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Hệ thống Tiêm chủng VNVC với hơn 250 trung tâm tiêm chủng phân bố rộng khắp cả nước, có hệ thống hàng trăm kho lạnh trung tâm, kho lạnh di động, tủ lạnh chuyên dụng, giúp bảo quản hàng triệu liều vaccine. VNVC là đối tác chiến lược của nhiều tập đoàn, hãng dược phẩm, vaccine hàng đầu thế giới như GSK, Sanofi, Pfizer, Takeda... đảm bảo luôn cung cấp đầy đủ các vaccine phòng bệnh tới người dân.

Hiện nay, tại Việt Nam mới chỉ lưu hành một loại vaccine duy nhất phòng zona thần kinh của Tập đoàn Dược phẩm GSK. Vaccine dành cho người từ 50 tuổi trở lên với lịch tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng; người từ 18 tuổi có hệ miễn dịch suy giảm hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch tiêm 2 mũi, cách nhau 1 tháng.

Bác đã tiêm mũi thứ 1 vaccine và đến lịch hẹn tiêm mũi thứ 2, hoàn toàn có thể tới VNVC để tiêm ngừa. Vaccine zona thần kinh có hiệu quả phòng bệnh đến 97% ở người trên 50 tuổi, giảm biến chứng hơn 90%.

Bệnh zona thần kinh do virus Varicella zoster gây ra. Sau khi tác nhân này gây bệnh thủy đậu thì nằm yên trong các hạch thần kinh chờ thời. Virus tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu, thường do yếu tố tuổi tác, bệnh lý, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, stress kéo dài...

Bệnh zona thần kinh không chỉ gây đau rát như bị điện giật, bỏng nước sôi tại thời điểm bị phát bệnh, mà còn để lại nhiều biến chứng, phổ biến nhất là đau thần kinh sau zona, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống lâu dài của người bệnh. Việc phòng bệnh chủ động giúp người cao tuổi sống thọ và sống khỏe hơn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Thưa bác sĩ, mùa này tôi thấy miền Bắc có nhiều trẻ em và người lớn bị viêm đường hô hấp, xin bác sĩ cho biết những vaccine quan trọng giúp phòng bệnh ạ?
Phương Hoa, 33 tuổi, Tuyên Quang
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện nay, miền Bắc đang là mùa Đông. Thời tiết lạnh khô cùng với nền nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường khiến hệ miễn dịch của người dân suy giảm, đường hô hấp dễ bị tổn thương. Nền nhiệt giảm cũng tạo điều kiện cho các tác nhân như vi khuẩn, virus như cúm, RSV, phế cầu, não mô cầu, sởi... phát triển và dễ lây lan hơn.

Tại nhiều bệnh viện ở các tỉnh thành phía Bắc ghi nhận nhiều ca bệnh đi khám và nhập viện do viêm đường hô hấp với các triệu chứng như sốt cao, khó thở, suy hô hấp, viêm phổi.

Hiện nay, Việt Nam đã lưu hành nhiều loại vaccine quan trọng phòng các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phổ biến như cúm, phế cầu RSV.

Đối với cúm, có 4 loại vaccine gồm Vaxigrip Tetra của Pháp, Influvac Tetra của Hà Lan, GC Flu Quadrivalent của Hàn Quốc và Ivacflu-S của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ tháng thứ 4 trở đi, giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời. Tiêm nhắc đều đặn một mũi vaccine cúm hằng năm để kịp thời bổ sung kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành.

Đối với phế cầu khuẩn, hiện Việt Nam đang lưu hành 5 loại vaccine, bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Lịch tiêm phụ thuộc độ tuổi và lịch sử chủng ngừa.

Đối với RSV, hiện Việt Nam có 2 loại vaccine, gồm: Arexvy của GSK dành cho người từ 60 tuổi trở lên; Abrysvo của Pfizer dành cho người từ 60 tuổi trở lên và mẹ bầu từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ trong 6 tháng đầu đời. Lịch tiêm chỉ một mũi. Trường hợp mẹ bầu không kịp tiêm vaccine trong thai kỳ, trẻ sinh ra có thể tiêm kháng thể đơn dòng của Sanofi. Sinh phẩm này tiêm cho trẻ từ sơ sinh đến 24 tháng tuổi, liều tùy cân nặng và nguy cơ.

Ngoài ra, nhiều bệnh nguy hiểm, dễ lây lan như sởi, não mô cầu, thủy đậu... cũng đã có vaccine phòng ngừa. Bạn nên sắp xếp đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đọc báo thấy ở Lào có dịch bại liệt, gia đình tôi ở Quảng Trị nên lo lắng. Con tôi nay 4 tuổi đã tiêm vaccine lúc nhỏ thì có cần phòng ngừa nữa không?
Quang Thái, 55 tuổi, Quảng Trị
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh bại liệt (Poliomyelitis) là một bệnh nhiễm virus cấp tính lây truyền theo đường tiêu hóa do virus Polio gây nên, thường từ phân - miệng, có thể lây lan thành dịch. Bệnh được nhận biết qua biểu hiện của hội chứng liệt mềm cấp. Từ sốt, buồn nôn, táo bón... bệnh có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, mất nước, viêm phổi, teo cơ, tê liệt, cơ thể trở nên mệt mỏi và kiệt sức, khó thở... liệt cơ hô hấp rồi tử vong.

Việt Nam đã thanh toán được bệnh bại liệt từ năm 2000. Song, mới đây, Lào công bố nhiều ca bệnh bại liệt, đồng thời tìm thấy virus bại liệt biến đổi tới 31 gen. Bộ Y tế đã họp khẩn vào ngày 12/12 yêu cầu các địa phương rà soát lịch sử tiêm chủng, tiêm bù cho trẻ.

Nhiều quốc gia có đường biên giới với Lào được xếp vào khu vực nguy cơ cao như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Sơn La, Điện Biên, Quảng Trị, Quảng Ngãi và Đắk Lắk.

Bệnh bại liệt chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Để phòng bệnh, mọi người cần giữ vệ sinh nhà cửa, ăn chín, uống chín, dạy trẻ rửa tay thường xuyên. Cùng với đó, bệnh có thể phòng hiệu quả bằng vaccine.

Việt Nam dùng hai loại vaccine là OPV (uống) phòng type virus 1, 3 và IPV (tiêm) phòng ba type virus 1, 2, 3. Trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, phác đồ tiêm phòng bại liệt gồm: 3 liều OPV lúc trẻ 2-3-4 tháng tuổi và hai liều tiêm IPV lúc 5 và 9 tháng.

Ngoài ra, tiêm chủng dịch vụ có vaccine 6 trong 1 phòng cả bại liệt và bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, các bệnh do Hib. Vaccine cần tiêm ba liều cơ bản lúc 2, 3, 4 tháng tuổi và liều nhắc lại lúc 16-18 tháng, hiệu quả tới 99%. Sau các mũi tiêm trước 2 tuổi, trẻ có thể tiêm một liều vaccine có thành phần bại liệt vào lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch. Những bé chưa tiêm đầy đủ vaccine hoặc gia đình không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, có thể đến cơ sở tiêm chủng để bác sĩ chỉ định lịch tiêm phù hợp. Con bạn 4 tuổi có thể tiêm bổ sung một mũi vaccine 4 trong 1 phòng bại liệt và bạch hầu, ho gà, uốn ván để củng cố miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!