Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Mẹ tôi đang mắc zona thần kinh và thường xuyên chăm cháu, liệu trẻ em có bị lây bệnh này không và làm sao để phòng ngừa ạ?
Nguyên Phương, 26 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Zona thần kinh là bệnh hậu thủy đậu, cùng do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Một người sau khi khỏi thủy đậu, virus VZV sẽ ẩn trong các hạch thần kinh cảm giác và gây bệnh zona khi có cơ hội như hơn 50 tuổi, hệ miễn dịch suy giảm, mắc bệnh mạn tính, ung thư...

Người mắc bệnh zona không làm lây trực tiếp bệnh zona, nhưng có thể làm lây lan bệnh thủy đậu từ mụn nước zona cho người khác. Các mụn nước này chứa virus thủy đậu, lây cho trẻ qua tiếp xúc trực tiếp dịch tiết hoặc hít phải các hạt virus phát ra từ mụn nước. Trong trường hợp bé chưa có miễn dịch với thủy đậu, nguy cơ lây bệnh lên đến 90%. Do đó, bạn không nên cho con tiếp xúc với bà để tránh lây nhiễm thủy đậu.

Hiện bệnh thủy đậu tại nước ta đang bước vào mùa. Ngoài lây thủy đậu từ bà, trẻ cũng có thể lây bệnh này từ người mắc thủy đậu trực tiếp qua các giọt bắn đường hô hấp, hoặc gián tiếp qua các vật dụng chứa virus.

Trẻ mắc thủy đậu nếu không được chăm sóc, điều trị đúng có thể dẫn đến biến chứng viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm não, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời. Cách phòng ngừa hiệu quả là tiêm vaccine. Nếu trẻ chưa tiêm thì nên tiêm càng sớm càng tốt.

Hiện Việt Nam có vaccine thủy đậu loại đơn của Mỹ, Bỉ, Hàn Quốc và loại phối hợp 4 trong 1 phòng sởi - quai bị - rubella - thủy đậu của Mỹ. Vaccine tiêm cho trẻ em từ 9 tháng hoặc từ 12 tháng tuổi và người lớn. Trẻ tiêm đầy đủ hai mũi vaccine thủy đậu giúp phòng bệnh lên đến 98%.

Ngoài ra, mẹ bạn đã mắc zona thần kinh vẫn có khả năng tái phát, tỷ lệ lên đến 30% ở những người mắc bệnh nền mạn tính. Hiện Việt Nam có vaccine zona thần kinh, do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất. Hiệu quả ngăn bệnh đến 97% ở người từ 50 tuổi, từ 70-87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý đồng thời giảm các biến chứng hơn 90%. Bạn cũng nên đưa mẹ đi tiêm vaccine khi khỏi zona để ngăn bệnh tái phát và giúp bà sống vui khỏe, tránh lây thủy đậu cho con cháu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi lỡ lây sùi mào gà từ người yêu cũ, hiện đang là sinh viên nên rất sợ bị lộ thông tin. Bác sĩ tư vấn giúp tôi nơi điều trị bệnh giúp thông tin bảo mật và làm cách nào để bệnh nhanh khỏi và không tái phát ạ?
Minh Thắng, 20 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sùi mào gà là bệnh lây truyền qua đường tình dục, do virus HPV (virus u nhú ở người) gây ra. Tại các bệnh viện hiện nay, thông tin của người bệnh đều được bảo mật. Bạn nên tìm đến cơ sở y tế uy tín, có bác sĩ đủ chuyên môn, kinh nghiệm để thăm khám, chẩn đoán đúng tình trạng bệnh và điều trị sớm. Bạn nên tuân thủ theo phương pháp điều trị của bác sĩ, không nên bỏ điều trị, sử dụng biện pháp dân gian, mẹo vặt nhằm tránh biến chứng, bệnh tái phát.

Cách điều trị sùi mào gà hiện nay tập trung vào việc loại bỏ các nốt sùi thông qua phương pháp đốt nốt sùi, phẫu thuật cắt bỏ và tăng cường miễn dịch, giảm triệu chứng, kết hợp sử dụng thuốc, vệ sinh sạch sẽ. Các phương pháp điều trị này chỉ giúp loại bỏ tổn thương nhìn thấy được lúc làm thủ thuật, không loại trừ hoàn toàn nhiễm virus HPV khi chưa có biểu hiện tổn thương. Virus có thể tồn tại âm thầm và khiến bệnh tái phát, nhất là trong 3-6 tháng đầu sau điều trị. Tỷ lệ tái phát sùi mào gà phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và miễn dịch của người bệnh, tiêm vaccine HPV, tải lượng virus HPV trong cơ thể và tuân thủ việc điều trị…

Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng lây nhiễm sùi mào gà cho cả nam và nữ lên đến 95% và có thể làm chậm quá trình tái phát hoặc giảm việc tổn thương khi tái phát sùi mào gà. Ngoài ra, vaccine HPV còn có thể giúp nam giới ngừa các bệnh như ung thư hậu môn, ung thư vùng sinh dục, ung thư vùng hầu họng… với các chủng virus có trong vaccine với tỷ lệ lên đến hơn 90%.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa HPV, gồm vaccine Gardasil phòng 4 type virus 6, 11, 16 và 18 và vaccine Gardasil 9 phòng 9 type virus gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Trong đó, vaccine Gardasil 9 tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi, trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15 đến 45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Bạn hiện 22 tuổi sẽ có lịch tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Ngoài ra, bạn nên ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tăng cường vitamin, uống đủ nước, tránh thức khuya để tăng cường miễn dịch và nâng cao thể trạng bằng thường xuyên tập thể dục để sớm đào thải virus HPV ra khỏi cơ thể.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi quan hệ tình dục, không dùng bao cao su với bạn gái mới quen, sau đó mới biết cô ấy đang mắc viêm gan B. Trường hợp này tôi có bị lây viêm gan B từ bạn gái không?
Tạ Ninh, 29 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh viêm gan B có ba đường lây chính gồm quan hệ tình dục, từ mẹ sang con và đường máu. Trường hợp của bạn không sử dụng bao cao su khi quan hệ, nguy cơ lây bệnh cao, do virus viêm gan B tồn tại trong tinh dịch, dịch âm đạo và máu.

Bệnh viêm gan B gây ảnh hưởng lớn đến chức năng gan, có thể dẫn tới suy gan, xơ gan, ung thư gan và tử vong. Theo thống kê, chiếm khoảng 80% người mắc ung thư gan tiến triển từ bệnh viêm gan B. Việt Nam nằm trong nhóm nước có tỷ lệ lưu hành viêm gan B cao, ước tính 10-20% dân số nhiễm bệnh. Tiêm vaccine là cách phòng viêm gan B hiệu quả. Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine viêm gan B dành cho người lớn gồm Heberbiovac HB (Cu Ba) và Gene Hbvax (Việt Nam), Twinrix (Bỉ) phòng viêm gan A và B trong một mũi tiêm. Người lớn cần chủng ngừa ba mũi trong vòng 6 tháng, xét nghiệm định lượng kháng thể viêm gan B trước tiêm.

Bạn nên đi kiểm tra sức khỏe, xét nghiệm định lượng kháng thể viêm gan B, để biết bản thân đã mắc viêm gan B hay đã có kháng thể kháng lại virus viêm gan B hay chưa. Trường hợp đã mắc bệnh, tiêm vaccine sẽ không còn hiệu quả nữa. Bạn nên tuân thủ theo phương pháp điều trị bệnh của bác sĩ, uống thuốc kháng virus để kiểm soát bệnh, kết hợp ăn uống lành mạnh, tránh rượu bia, thức khuya và tình dục an toàn nhằm tránh làm lây lan mầm bệnh. Trường hợp không có kháng thể với viêm gan B hoặc mức kháng thể dưới mức bảo vệ, bạn cần tiêm vaccine càng sớm càng tốt.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi thấy lịch tiêm vaccine thủy đậu hai mũi cách nhau 3 tháng, mà tôi mới chỉ tiêm mũi một được một tháng đã tiếp xúc với người bệnh rồi. Bác sĩ cho tôi hỏi, người lớn mới tiêm một mũi vaccine thủy đậu thì hiệu quả bảo vệ thế nào ạ?
Như Nguyệt, 42 tuổi, Hà Nội
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra, dễ lây qua đường hô hấp từ các giọt bắn mũi, miệng của người bệnh. Virus cũng có thể bám vào đồ dùng như quần áo, chăn gối... khi các bóng nước vỡ ra và lây sang người lành.

Với vaccine thủy đậu, hiện Việt Nam đang sử dụng loại đơn và loại phối hợp phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubelle. Vaccine thủy đậu tiêm đầy đủ hai mũi giúp phòng bệnh lên đến 98% và gần 100% phòng ngừa biến chứng thủy đậu nặng như viêm phổi, viêm não. Tiêm một liều vaccine thủy đậu loại đơn hiệu quả phòng bệnh là 80%. Vaccine có lịch tiêm 2 mũi, cách nhau 3 tháng ở trẻ dưới 13 tuổi, trẻ từ 13 tuổi đến người lớn mũi thứ nhất cách mũi thứ hai 1 tháng. Bạn đã tiêm mũi thủy đậu thứ nhất hiện hơn một tháng thì có thể tiêm mũi thứ hai.

Thủy đậu có thời gian ủ bệnh sau khi phơi nhiễm từ 10-21 ngày. Bạn nên theo dõi sức khỏe và cần đi khám ngay khi có triệu chứng sốt cao, chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ và các mụn nước mọc ở khắp cơ thể, gây ngứa, rát, khó chịu. Trường hợp bị bệnh, bạn cần tuân thủ theo phương pháp điều trị của bác sĩ, kết hợp uống nhiều nước, ăn đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya. Tiêm vaccine đủ hai mũi sẽ giúp bạn ngăn các biến chứng nặng của bệnh.

Trường hợp không bị bệnh, tiêm vaccine sẽ giúp bạn phòng bệnh thủy đậu hiệu quả ở những lần tiếp xúc với mầm bệnh sau.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, tại sao trẻ bị thay đổi nhiệt độ đột ngột dễ bị sốt, đau họng, sổ mũi, ho? Còn hơn một tuần nữa gia đình tôi sẽ di chuyển từ TP HCM về quê Nghệ An đón Tết bằng xe ô tô thì tiêm vaccine cúm có kịp phòng bệnh không?
Phương Trinh, 35 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việc thay đổi nhiệt độ, môi trường đột ngột có thể làm giảm phản ứng miễn dịch của cơ thể, nhất là ở trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Đặc biệt là thời tiết lạnh sẽ dễ khiến niêm mạc đường hô hấp của trẻ trở nên nhạy cảm, dị ứng, các tế bào hoạt động để bài tiết chất thải ra khỏi cơ thể giảm nên dễ làm các vi khuẩn, virus tấn công gây bệnh đường hô hấp gặp triệu chứng sốt, đau họng, sổ mũi, ho... trong đó có cúm.

Tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm là cách phòng cúm cho trẻ hiệu quả. Hiện Việt Nam đang sử dụng 4 loại vaccine phòng cúm của Pháp, Hàn Quốc, Hà Lan và của Việt Nam giúp phòng các chủng cúm như A/H1N1, A/H3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine cúm tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi và người lớn tiêm 1 mũi. Vaccine cần tiêm nhắc lại một mũi hàng năm để duy trì miễn dịch theo khuyến cáo của WHO. Vaccine giúp giảm 60% nguy cơ mắc, 90% nguy cơ nhập viện và 70-80% nguy cơ tử vong do cúm.

Vaccine cúm cần khoảng 2-3 tuần sau tiêm mới sinh kháng thể phòng bệnh. Dù gia đình còn hơn một tuần nữa sẽ về quê đón Tết Nguyên đán, nhưng bạn cũng nên cho con tiêm vaccine cúm ngay từ bây giờ để giúp trẻ được bảo vệ sức khỏe trong suốt những ngày ở quê và chuyến đi trở lại TP HCM. Ngoài ra, tiêm vaccine cúm cũng sẽ giúp trẻ nếu không may mắc bệnh triệu chứng cũng nhẹ hơn và giảm tỷ lệ biến chứng của bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã từng mắc sốt xuất huyết cách đây 6 năm, nhức mỏi và đau đầu dữ dội, phải nằm viện cả tuần. Nghe nói bệnh có thể tái nhiễm và nặng hơn, tiêm vaccine thì hiệu quả thế nào?
Khánh Hoàng Lê, 36 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Một người có thể mắc bệnh 4 lần với 4 type khác nhau. Ở lần mắc thứ hai, bệnh có thể nặng hơn, tỷ lệ tử vong cao hơn nhiều lần so với lần nhiễm đầu tiên.

Điều này do hiện tượng "tăng cường phụ thuộc kháng thể" (ADE). Sau khi mắc sốt xuất huyết lần đầu, cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu dài hạn chống lại type virus Dengue vừa mắc phải. Kháng thể này tồn tại không dài hạn, sau thời gian này người bệnh có nguy cơ nhiễm sốt xuất huyết lần hai với một type virus Dengue khác. Lúc này, kháng thể cũ liên kết với type virus sốt xuất huyết mới, khiến virus dễ dàng xâm nhập vào các tế bào miễn dịch, gây ra phản ứng viêm mạnh hơn, dẫn đến các biến chứng nặng nề như xuất huyết nghiêm trọng và sốc.

Một số yếu tố khác cũng có thể khiến sốt xuất huyết lần hai nặng hơn, gồm: độ tuổi, tình trạng sức khỏe, type virus... Theo đó, trẻ em và người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh nặng hơn. Những người có bệnh nền như tiểu đường, bệnh tim mạch, bệnh gan, thận... cũng dễ gặp biến chứng nguy hiểm hơn. Một số chủng virus Dengue có độc lực mạnh sẽ gây bệnh nặng hơn ngay lần nhiễm đầu tiên.

Vaccine Qdenga (Takeda) giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh của virus Dengue, hiệu quả bảo vệ lên đến hơn 80% và ngăn ngừa nhập viện đến 90%. Mũi tiêm chỉ định tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, dành cho người từng mắc lẫn chưa mắc bệnh, không cần sàng lọc tình trạng nhiễm Dengue trước đó. Lịch tiêm hai liều, mỗi liều cách nhau ba tháng.

Do đó, dù đã mắc bệnh, bạn vẫn nên chủng ngừa vaccine để tạo kháng thể bảo vệ cho cơ thể, tránh tái nhiễm và mắc bệnh nặng hơn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mùa Tết này tôi định cho cả nhà ra Hà Nội thăm ông bà, nhưng lo chênh lệch nhiệt độ, rét, lạnh và ô nhiễm không khí khiến các con dễ mắc bệnh. Nhờ bác sĩ tư vấn một số vaccine hô hấp để tôi chuẩn bị tiêm cho con. Tiêm gộp thì được không?
Trân Bùi, 32 tuổi, Cần Thơ
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Điều kiện thời tiết chuyển lạnh, ô nhiễm môi trường, khói bụi, sự giao lưu đi lại những ngày đầu năm mới là cơ hội cho các loại virus, vi khuẩn phát triển và lây lan. Đặc biệt, nhiều bệnh hô hấp có thể tiến triển nhanh, để lại biến chứng viêm phổi, viêm màng não, suy hô hấp và tử vong. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động, hiệu quả.

Với bệnh cúm, hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, AH3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi để truyền kháng thể cho con. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm lên đến 90%.

Đối với phế cầu khuẩn, hiện Việt Nam đang lưu hành 5 loại vaccine, bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Lịch tiêm phụ thuộc độ tuổi và lịch sử chủng ngừa. Với virus hợp bào hô hấp (RSV), hiện Việt Nam có 2 loại vaccine, gồm: Arexvy của GSK dành cho người từ 60 tuổi trở lên và Abrysvo của Pfizer dành cho người từ 60 tuổi trở lên và mẹ bầu từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ trong 6 tháng đầu đời. Các loại vaccine có lịch tiêm chỉ một mũi. Trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi có thể tiêm kháng thể đơn dòng của Sanofi đưa về Việt Nam.

Ngoài ra, bạn có thể chủng ngừa thêm một số vaccine gây bệnh đường hô hấp khác như não mô cầu, sởi, thủy đậu, phế cầu, não mô cầu... Mọi người nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đọc thông tin thấy Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận một bệnh nhân bị viêm màng não do não mô cầu. Vi khuẩn này còn gây ra bệnh gì nữa không bác sĩ? Tôi muốn tiêm vaccine cho bé vừa tròn 2 tháng tuổi thì có được không và nên tiêm loại nào ạ?
Thanh Nhân, 26 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn não mô cầu có trong dịch tiết mũi, họng của người bệnh. Người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện sẽ nhiễm vi khuẩn. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát, lây nhiễm khi sử dụng chung.

Vi khuẩn não mô cầu gây ra các thể bệnh như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... Trong đó, hai thể bệnh nặng gồm viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai. Các bệnh này có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, vẫn có đến 15% bệnh nhân tử vong và 20% gặp các biến chứng như cắt cụt chân tay, liệt, điếc, mù lòa, thiểu năng trí tuệ...

Vi khuẩn não mô cầu có khoảng 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến gồm B, A, C, Y, W-135. Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Bé nhà bạn tròn 2 tháng tuổi, đã có thể tiêm được cả 5 loại vaccine não mô cầu nói trên. Tùy theo lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine và lịch tiêm phù hợp để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Vaccine phế cầu có thể phòng bệnh gì ngoài viêm phổi vậy bác sĩ? Ông tôi 80 tuổi thì còn tiêm được không và tiêm loại nào, nhờ bác sĩ tư vấn giúp!
Thành Công, 31 tuổi, An Giang
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế khẳng định tiêm vaccine phế cầu là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp hạn chế lây lan trong cộng đồng và giảm nguy cơ diễn tiến nặng. Việt Nam có 5 loại vaccine phế cầu, gồm phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Ngoài viêm phổi, vaccine phế cầu còn giúp phòng các chủng phế cầu gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm xoang, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Viêm phổi do phế cầu có tỷ lệ tử vong lên tới 50% còn viêm màng não để lại nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ ở 30-50% trẻ sống sót. Ngoài ra, viêm tai giữa do phế cầu ảnh hưởng tới 80% trẻ trước 10 tuổi, có thể gây thủng màng nhĩ và mất thính lực vĩnh viễn. Do đó, bạn nên sắp xếp để gia đình chủng ngừa càng sớm càng tốt.

Ông bạn 80 tuổi vẫn có thể tiêm được cả 5 loại vaccine phế cầu này. Mỗi loại có phạm vi phòng bệnh với các chủng vi khuẩn phế cầu gây bệnh khác nhau. Trường hợp ông chưa từng chủng ngừa phế cầu, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm các loại vaccine phế cầu phù hợp khi đến thăm khám. Bạn nên cung cấp đầy đủ tình hình sức khỏe và thuốc đang dùng của ông để bác sĩ đánh giá.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em là nữ, 30 tuổi, mới xét nghiệm dương tính với type HPV 16 và theo dõi, bác sĩ khuyên em tiêm vaccine HPV. Trường hợp của em tiêm vaccine có giúp đào thải type HPV 16 không và phòng bệnh còn hiệu quả không vì em đã có quan hệ tình dục rồi ạ?
LN, 30 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV (Human Papillomavirus) là virus gây u nhú ở người, có thể tự đào thải khỏi cơ thể sau 2 năm. Virus khó đào thải hơn ở những người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, ví dụ bệnh nhân HIV/AIDS, người ghép tạng... Một số người nhiễm virus HPV nguy cơ thấp nhưng không tự biến mất, có thể xuất hiện các nốt mụn cóc trên da hoặc các nốt sùi ở bộ phận sinh dục. Người nhiễm các virus nguy cơ cao, virus cũng không tự đào thải khỏi cơ thể và có khả năng cao tiến triển thành ung thư, ví dụ type 16, 18.

Bạn đã nhiễm type 16, vẫn cần tiêm vaccine phòng HPV. Lý do, HPV có khoảng 200 type khác nhau. Không có khả năng một người nhiễm hết tất cả các chủng này. Việc quan hệ tình dục cũng sẽ diễn ra rất nhiều lần sau đó nên bạn cần tiêm để phòng lây nhiễm HPV. Cần lưu ý, việc tiêm phòng vaccine không có tác dụng bảo vệ cơ thể hoặc điều trị HPV khi đã nhiễm, song có tác dụng phòng nhiễm HPV cho những lần sau.

Hiệu quả bảo vệ của vaccine lên tới hơn 90% khi tiêm đủ, đúng phác đồ. Vaccine không phân biệt đã từng quan hệ tình dục, sinh con hay chưa. Do đó, bạn 30 tuổi vẫn có thể tiêm được và nên tiêm càng sớm càng tốt khi còn trong độ tuổi chỉ định.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa HPV, giúp phòng sùi mào gà và các bệnh như ung thư cổ tử cung, âm hộ,âm đạo, hầu họng, hậu môn do các type HPV gây ra.Trong đó, vaccine Gardasil phòng 4 type virus phổ biến gồm 6, 11, 16 và 18, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi. Nữ giới từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, từ 14 đến 26 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng. Còn vaccine Gardasil 9 là vaccine thế hệ mới, phòng 9 type virus gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, tiêm cho cả nam và nữ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đọc thông tin Bộ Y tế có cảnh báo bệnh não mô cầu và không hiểu bệnh này là bệnh gì, nhờ bác sĩ tư vấn kỹ hơn. VNVC có vaccine não mô cầu nào tiêm cho người lớn từ 60 tuổi trở lên? Mẹ tôi 60 tuổi, chưa tiêm não mô cầu thì lịch tiêm ra sao?
Minh An, 27 tuổi, Lâm Đồng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn não mô cầu có trong dịch tiết mũi, họng của người bệnh. Người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện sẽ nhiễm vi khuẩn. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát, lây nhiễm khi sử dụng chung.

Nguồn bệnh não mô cầu còn có thể đến từ người lành mang trùng (người mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng). Ở những người này, vi khuẩn cư trú tại vùng mũi, họng và chờ cơ hội gây bệnh khi sức đề kháng giảm hoặc khi gặp điều kiện thuận lợi như mắc các bệnh gây suy giảm miễn dịch, hút thuốc lá... Trong cộng đồng, tỷ lệ người lành mang trùng chiếm tỷ lệ 5-25%. Tỷ lệ này cao hơn khi có các vụ dịch, đồng thời là nguồn lây khó kiểm soát.

Vi khuẩn não mô cầu gây ra các thể bệnh như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài tim... Trong đó, hai thể bệnh nặng gồm viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai. Các bệnh này có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, vẫn có đến 15% bệnh nhân tử vong và 20% gặp các biến chứng như cắt cụt chân tay, liệt, điếc, mù lòa, thiểu năng trí tuệ...

Vi khuẩn não mô cầu có khoảng 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W-135. Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).

Mẹ bạn năm nay 60 tuổi nằm trong độ tuổi tiêm của hai vaccine não mô cầu MenQuafi và Nimenrix. Tùy theo lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine và lịch tiêm phù hợp để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Ngoài vaccine, bác nên phòng não mô cầu bằng giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng và không dùng chung vật dụng cá nhân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Còn khoảng hơn một tháng nữa tôi đưa con về quê nghỉ Tết Nguyên đán, nếu giờ tôi cho con 3 tuổi và 5 tuổi tiêm vaccine cúm, thì có kịp bảo vệ cho con không?
Hoa Mai, 31 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus cúm gây ra triệu chứng sốt, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau nhức mỏi người, nôn, tiêu chảy... Trẻ nhỏ mắc cúm nếu không điều trị đúng dễ gây biến chứng viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, suy hô hấp, suy đa tạng, tử vong... Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là cách giúp trẻ phòng cúm hiệu quả.

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/H3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi.

Hai con bạn 3 và 5 tuổi, nếu trước đó chưa tiêm vaccine cúm cần tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, sau đó tiêm một mũi nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của WHO. Lý do là virus cúm liên tục biến đổi, thay đổi cấu trúc kháng nguyên, vaccine cúm được cập nhật mỗi năm phù hợp với chủng cúm đang lưu hành.

Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine cúm giúp giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt ở những người có miễn dịch kém, bệnh lý mạn tính. Sau tiêm vaccine cúm không phát huy tác dụng ngay tức thì, mà cần 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Do đó, ngay bây giờ bạn nên đưa con đi tiêm vaccine cúm để con kịp tạo kháng thể bảo vệ trong dịp Tết Nguyên đán.

Ngoài vaccine, bạn cũng nên phòng cúm cho con bằng cách dạy trẻ rửa tay với xà phòng, mang khẩu trang khi ra đường, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và nâng cao thể trạng bằng thường xuyên vận động.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mẹ tôi làm nghề mua đồng nát (ve chai) và thường xuyên phải tiếp xúc với các vật dụng nguy cơ gây ra vết thương. Mặc dù mẹ làm việc cẩn thận, chưa bị thương nhưng tôi muốn cho mẹ đi tiêm uốn ván thì có được không? Mẹ tôi nên tiêm vaccine uốn ván nào? Lịch tiêm ra sao?

Phan Hữu, 36 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn uốn ván có nhiều ngoài môi trường đất cát, bùn đất, xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở dù rất nhỏ. Công việc thu mua ve chai thường xuyên tiếp xúc với các vật dụng phế thải như đinh, sắt vụn, đồ phế thải, sắt thép, đồ dùng đã cũ và hư hỏng... dễ khiến mẹ bạn có vết thương chảy máu, rách da, xước da. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván xâm nhập vào cơ thể, nhất là các vết thương hoại tử, nhiễm bẩn, yếm khí.

Khi xâm nhập vào cơ thể, nha bào uốn ván phóng thích độc tố đến hệ thần kinh, nguy cơ tử vong 10-90% hoặc để lại nhiều di chứng như rối loạn thần kinh thực vật, nhiễm trùng cơ hội, viêm phổi, teo cơ, cứng khớp...

Vaccine uốn ván có hiệu quả phòng bệnh lên đến 95% khi tiêm đủ liều, đúng lịch. Do đó, mẹ bạn nên phòng ngừa uốn ván bằng vaccine trước khi có vết thương, nhằm giúp đảm bảo sức khỏe và phòng nguy cơ mắc bệnh, chịu di chứng do uốn ván trong tương lai.

Hiện Việt Nam có các loại vaccine phòng uốn ván gồm vaccine uốn ván đơn và phối hợp như 5 trong 1; 6 trong 1; 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt; 3 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván; 2 trong 1 phòng bạch hầu, uốn ván. Vaccine có thể tiêm chủ động hoặc tiêm khi có vết thương để chống phơi nhiễm.

Mẹ bạn có thể tiêm vaccine uốn ván đơn hoặc phối hợp như 3 trong 1, 2 trong 1. Lịch tiêm gồm ba mũi, trong đó mũi 2 cách mũi 1 một tháng và mũi 3 cách mũi thứ 2 sáu tháng. Khi hoàn thành các mũi vaccine uốn ván dự phòng, khi vết thương mẹ bạn chỉ cần tiêm nhắc một liều vaccine, không cần dùng Globulin miễn dịch (TIG) hoặc huyết thanh uốn ván (SAT).

Ngoài ra, mẹ bạn cần phòng ngừa uốn ván bằng cách mang đồ bảo hộ như găng tay, ủng, quần áo dài, nón bảo hộ... đầy đủ khi đi làm việc.

Khi không may xảy ra vết thương, bác cần xử trí theo 4 bước gồm: Rửa dưới vòi nước sạch để loại bỏ các chất bẩn, dị vật; Rửa lại với xà phòng; Không băng kín vết thương, không đắp các loại lá, bài thuốc dân gian không rõ nguồn gốc; đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ chỉ định tiêm vaccine và huyết thanh kháng uốn ván càng sớm càng tốt kể từ khi bị thương.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Cục phòng bệnh (Bộ Y tế) cho phép tiêm kháng thể đơn dòng RSV cho trẻ nhỏ, giúp trẻ phòng bệnh viêm tiểu phế quản, viêm phổi do virus hợp bào hô hấp gây ra cho trẻ. Tôi thấy có lưu ý, liều tiêm theo tuổi và cân nặng của trẻ? Con tôi 16 tháng tuổi, nặng 10 kg thì liều tiêm ra sao, lịch ...
Như Lê, 26 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ ngày 23/12/2025, theo hướng dẫn của Bộ Y tế, kháng thể đơn dòng RSV được gần 260 trung tâm VNVC triển khai trên toàn quốc cho trẻ đến 24 tháng tuổi.

Kháng thể đơn dòng RSV chứa kháng thể đã được sản xuất sẵn trong phòng thí nghiệm, trẻ tiêm vào cơ thể sẽ cung cấp ngay khả năng bảo vệ mà không cần chờ cơ thể tự tạo ra.

Kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV. Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12-24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày.

Con bạn 16 tháng tuổi, nặng 10kg sẽ tiêm hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai chi khác nhau. Trước khi tiêm kháng thể đơn dòng RSV, trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ để đánh giá sức khỏe. Bạn cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình sức khỏe của con, trẻ có đang mắc bệnh gì, sử dụng loại thuốc nào không... để bác sĩ đánh giá kỹ, quyết định mũi tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 5 tuổi, chưa từng tiêm vaccine phế cầu, giờ muốn tiêm thì nên tiêm loại nào?
Nguyên Khôi, 38 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam có 5 loại vaccine phế cầu, gồm phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23, giúp phòng các chủng phế cầu gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Con bạn 5 tuổi nằm trong độ tuổi có thể tiêm 5 vaccine phế cầu này. Mỗi loại có phạm vi phòng bệnh với các chủng vi khuẩn phế cầu gây bệnh khác nhau. Trường hợp trẻ tiêm phế cầu 10, hoặc phế cầu 13, hoặc phế cầu 15 thì sau khi hoàn thành lịch tiêm có thể tiếp tục tiêm bổ sung vaccine phế cầu 20 hoặc phế cầu 23 nhằm mở rộng khả năng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu trước, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ khám sàng lọc kỹ, đánh giá tình hình sức khỏe trước tiêm. Bạn nên cung cấp đầy đủ tình hình sức khỏe của con, như: có đang sử dụng thuốc gì không để bác sĩ đánh giá kỹ, quyết định mũi tiêm cho trẻ phù hợp.

Phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!