Mẹ gào, con khóc vì bài tập về nhà mỗi tối
Nhiều phụ huynh có thể điềm tĩnh xử lý những vấn đề phức tạp ở công ty, nhưng không kiên nhẫn nổi vài phút khi dạy con học ở nhà.
Mỗi tối, ở rất nhiều gia đình Việt Nam, sau bữa cơm lại bắt đầu một "ca học" mới. Bố mẹ ngồi cạnh con, mở sách, kiểm tra bài tập. Đáng lẽ đó phải là khoảng thời gian cha mẹ đồng hành cùng con, nhưng trên thực tế, không ít gia đình lại bước vào một cuộc "đấu trí" đầy căng thẳng. Con làm sai, bố mẹ sốt ruột; con chậm hiểu, bố mẹ mất kiên nhẫn; con ngồi không tập trung, tiếng quát bắt đầu lớn dần. "Bài này dễ thế mà cũng không làm được à?", "mẹ đã giảng bao nhiêu lần rồi?", "con có chịu học không vậy?"... những câu nói tưởng như rất bình thường ấy có thể xuất hiện gần như mỗi ngày. Cuối cùng, đứa trẻ khóc, cha mẹ bực bội, còn bài tập vẫn chưa xong.
Tôi từng gặp và tiếp xúc với nhiều phụ huynh rất thành đạt trong công việc. Họ có thể xử lý những vấn đề phức tạp ở cơ quan, điều hành công việc, giải quyết các mối quan hệ xã hội một cách điềm tĩnh. Thế nhưng khi trở về nhà, ngồi trước một bài toán của con, sự kiên nhẫn đôi khi chỉ tồn tại được vài phút. Người lớn không chỉ nhìn vào bài toán trước mặt. Họ nhìn xa hơn rất nhiều. Một bài toán con làm sai có thể khiến cha mẹ nghĩ đến điểm số. Điểm số dẫn đến học lực. Học lực lại liên quan đến trường lớp, kỳ thi, cơ hội vào đại học, nghề nghiệp và tương lai. Càng nghĩ xa, nỗi lo càng lớn.
Vì vậy, thứ khiến cha mẹ nổi nóng đôi khi không phải là phép tính sai của con, mà là cảm giác bất lực trước tương lai mà mình không thể kiểm soát. Đứa trẻ chỉ đang loay hoay với một bài tập của ngày hôm nay, trong khi cha mẹ đã vô tình sống cùng những câu hỏi của mười năm sau. Đây chính là khoảng cách rất lớn giữa cách người lớn và trẻ em nhìn nhận việc học.
>> 'Tôi bắt con đi ngủ trước 22h dù chưa xong bài tập về nhà'
Một đứa trẻ lớp 3 có thể chưa hiểu một phép chia. Một học sinh lớp 6 có thể chưa biết cách trình bày một bài văn. Một học sinh trung học có thể có lúc mất tập trung, thiếu động lực hoặc học chưa tốt một môn nào đó. Những điều ấy về cơ bản đều là bình thường trong quá trình trưởng thành. Nhưng khi người lớn nhìn một lỗi sai nhỏ bằng tâm thế "nếu cứ thế này thì tương lai sẽ ra sao?", áp lực lập tức được đẩy lên rất cao.
Khi ấy, cha mẹ không còn đơn thuần hướng dẫn con làm bài. Họ đang cố gắng dùng sự thúc ép để bảo đảm cho tương lai của con. Và càng lo lắng, họ càng muốn con tiến bộ ngay lập tức. Càng muốn con tiến bộ, họ càng dễ mất kiên nhẫn khi kết quả không như mong muốn. Vòng tròn ấy cứ lặp đi lặp lại trong rất nhiều gia đình.
Điều đáng lo hơn điểm số thấp chính là cảm giác thất bại mà trẻ phải trải qua khi liên tục bị trách mắng. Một đứa trẻ làm sai một bài toán không có nghĩa là em kém. Nhưng nếu sau mỗi lần làm sai, em đều nghe những câu như "sao con chậm thế", "bạn làm được mà con không làm được", "học hành như thế này thì sau này làm được gì", em rất dễ bắt đầu tin rằng mình thực sự không đủ tốt. Khi đó, vấn đề không còn nằm ở bài tập nữa. Nó đã chuyển thành vấn đề về lòng tự tin và cách đứa trẻ nhìn nhận chính mình.
Trong quá trình tiếp xúc, tôi nhận thấy có những em không hề ghét học, nhưng lại rất sợ những giờ học cùng bố mẹ. Các em sợ làm sai, sợ bị hỏi, sợ bố mẹ thất vọng, sợ một điểm số thấp sẽ kéo theo một buổi tối nặng nề. Khi tâm lý đã như vậy, việc học khó có thể đạt hiệu quả như cha mẹ mong muốn. Cha mẹ càng quát để con tập trung, con lại càng khó tập trung; cha mẹ càng ép phải nhớ, con lại càng dễ quên; cha mẹ càng yêu cầu phải làm thật nhanh, con lại càng hoảng và mắc thêm lỗi. Khi ấy, cả cha mẹ và con đều rơi vào trạng thái thất vọng. Cha mẹ nghĩ con không chịu cố gắng, còn con nghĩ mình cố thế nào cũng không thể làm bố mẹ hài lòng.
Có một câu tôi nghe rất nhiều từ các bậc phụ huynh: "Tất cả những gì bố mẹ làm đều là vì con". Tôi tin điều đó. Phần lớn cha mẹ đều không cố tình gây áp lực cho con. Họ đi làm vất vả, dành tiền cho con học thêm, tìm trường tốt, mua sách, mua máy tính, thậm chí hy sinh thời gian nghỉ ngơi để ngồi học cùng con. Nhưng trong giáo dục, điều quan trọng không chỉ là cha mẹ muốn làm gì mà còn là đứa trẻ cảm nhận được điều gì?
Người mẹ nghĩ mình đang quan tâm nhưng con có thể cảm thấy mình đang bị kiểm soát. Người cha nghĩ mình đang thúc đẩy con tiến lên nhưng con có thể cảm thấy mình luôn bị đánh giá. Cha mẹ nghĩ rằng một lời mắng sẽ giúp con nhớ lâu hơn, nhưng đứa trẻ có thể chỉ nhớ rằng "mỗi khi mình làm sai, bố mẹ sẽ tức giận". Khoảng cách giữa ý định tốt của người lớn và cảm nhận thực tế của trẻ chính là nơi nhiều mâu thuẫn gia đình bắt đầu.
Có thể cha mẹ sẽ mất thêm 10 phút để cùng con tìm ra nguyên nhân của một bài toán sai. Nhưng 10 phút ấy có thể đáng giá hơn rất nhiều so với việc quát mắng để con làm xong bài trong 5 phút. Bởi mục tiêu của chúng ta không phải chỉ là hoàn thành bài tập tối nay, mà là giúp đứa trẻ hình thành một thái độ lành mạnh với việc học và với chính bản thân mình.
Tôi không cho rằng cha mẹ phải trở thành những người luôn nhẹ nhàng, không bao giờ nổi nóng. Điều đó không thực tế. Cha mẹ cũng là con người, cũng có những ngày mệt mỏi, áp lực và mất kiểm soát. Điều quan trọng là sau cơn nóng giận, người lớn có dám nhìn lại mình hay không?
- Vợ tôi lo âu vì con học trường tư quá ít bài tập về nhà
- Tôi không cho con học mầm non làm bài tập về nhà
- Sợ con 'học dốt' nếu không có bài tập về nhà
- Học sinh 'còng lưng' vì bài tập về nhà
- 'Giao bài tập về nhà là đẩy trách nhiệm cho học sinh, phụ huynh'
- 'Giao bài tập về nhà cần thiết cho học sinh'
Thêm VnExpress trên Google
