Đội mưa chạy bộ từ 4 giờ sáng để giữ chuỗi 50 km một tuần

Trời mưa tầm tã, sấm chớp liên hồ, người bạn trong nhóm chạy bộ vẫn nhắn tin rủ tôi chạy vài vòng vì sợ mất chuỗi.

Tối qua, trời Huế mưa tầm tã, sấm chớp liên hồi. Một người bạn trong nhóm chạy bộ vẫn nhắn tin rủ tôi ra quảng trường gần nhà chạy vài vòng. Cậu ấy có thói quen chạy gần như mỗi tối, bất kể nắng mưa. Tôi thực sự khâm phục tinh thần thể thao và sự kiên trì ấy. Nhưng nhìn cơn mưa tối qua, tôi cũng tự hỏi: Liệu có nhất thiết phải chạy bằng mọi giá? Nếu hôm nay nghỉ một buổi, có phải chúng ta đã thất bại với mục tiêu rèn luyện sức khỏe?

Tham gia chạy bộ một thời gian, tôi nhận ra một hiện tượng khá thú vị: Có những người xem việc dậy từ 4 giờ sáng, chạy hàng chục kilomet mỗi tuần, sở hữu Pace (tốc độ chạy) ấn tượng và thường xuyên đăng thành tích trên Strava như biểu hiện cao nhất của một lối sống kỷ luật, tích cực.

Điều đó không sai. Nhưng đôi khi, từ niềm tự hào về thành tích cá nhân, một số người bắt đầu nhìn những người tập môn thể thao khác hoặc ít vận động hơn bằng ánh mắt thiếu thiện cảm. Dường như chạy bộ đang trở thành thước đo cho cả ý chí và giá trị con người. Tôi tạm gọi hiện tượng này là "nghiện mileage" – ám ảnh với số kilomet tích lũy.

Trong chạy bộ, "mileage" là tổng quãng đường một người tích lũy trong tuần hoặc tháng. Đây là chỉ số hữu ích để theo dõi quá trình tập luyện. Tuy nhiên, vấn đề xuất hiện khi người chạy bị ám ảnh bởi những con số ấy. Hãy tưởng tượng một người đặt mục tiêu 50 km mỗi tuần. Cuối tuần, vì bận việc gia đình, họ chỉ hoàn thành 48 km. Thay vì vui vì đã duy trì được thói quen vận động, họ lại cảm thấy bứt rứt, coi cả tuần tập luyện là thất bại.

Có người bị đau đầu gối nhưng vẫn cố chạy vì không muốn phá vỡ chuỗi ngày vận động. Có người nghỉ một buổi vì công việc, hôm sau cố chạy gấp đôi để bù số kilomet còn thiếu. Thậm chí, một ngày không có hoạt động mới trên Strava cũng khiến họ cảm thấy thiếu hụt.

>> 'Đi bộ 10.000 bước mỗi ngày nhưng đùi nhão, hông chảy xệ'

Đây là lúc cần phân biệt giữa kỷ luật và sự ám ảnh. Kỷ luật giúp chúng ta duy trì thói quen tốt. Ám ảnh khiến chúng ta không còn khả năng linh hoạt, ngay cả khi cơ thể đang cần nghỉ ngơi. Một biểu hiện khác là quá chú trọng số kilomet mà xem nhẹ chất lượng tập luyện. Người chạy chỉ quan tâm hôm nay đã chạy bao nhiêu, nhưng ít để ý đến các buổi chạy phục hồi, tập sức mạnh hay những bài tập bổ trợ cần thiết.

Chạy bộ mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch, thể chất và tinh thần. Nhưng tăng khối lượng tập luyện quá nhanh, không dành đủ thời gian phục hồi hoặc cố tập khi cơ thể đang chấn thương có thể gây ra những hệ quả đáng tiếc. Phổ biến là các chấn thương do quá tải như đau gối, viêm cân gan chân, tổn thương gân và thậm chí gãy xương do mỏi. Tập luyện vượt quá khả năng phục hồi trong thời gian dài còn có thể gây mệt mỏi dai dẳng, rối loạn giấc ngủ và suy giảm thành tích.

Điều nghịch lý là càng muốn chạy nhiều để khỏe hơn, người tập đôi khi lại càng làm giảm khả năng vận động của chính mình. Cuộc sống cũng có thể mất cân bằng khi mọi kế hoạch cuối tuần đều phải xoay quanh lịch chạy, những cuộc gặp gỡ gia đình bị trì hoãn, thời gian dành cho con cái bị thu hẹp và công việc liên tục phải nhường chỗ cho mục tiêu tích lũy kilomet.

Tất nhiên, không thể đánh đồng người chạy nhiều với người nghiện chạy bộ. Có những vận động viên cần khối lượng tập luyện lớn để đạt mục tiêu chuyên môn. Vấn đề không nằm ở con số 30, 50 hay 100 km mỗi tuần, mà ở việc chúng ta có kiểm soát được hành vi và biết lắng nghe cơ thể hay không?

Theo tôi, để không rơi vào cái bẫy "mileage", trước hết mỗi người cần xác định lại mục đích ban đầu khi đến với chạy bộ. Nếu chạy để khỏe hơn, hãy lấy sức khỏe làm tiêu chí đánh giá, thay vì chỉ nhìn vào số kilomet. Một tuần chạy 20 km, cơ thể khỏe khoắn, tinh thần vui vẻ, vẫn có thời gian cho gia đình có thể giá trị hơn một tuần chạy 70 km nhưng luôn trong trạng thái đau nhức và kiệt sức.

Thứ hai, hãy học cách lắng nghe cơ thể. Khi đau bất thường, mệt mỏi kéo dài hoặc có dấu hiệu bệnh, cần xem xét giảm cường độ hay nghỉ tập. Đừng coi nghỉ ngơi là biểu hiện của sự yếu đuối. Phục hồi cũng là một phần của tập luyện.

Thứ ba, nên đa dạng hóa hoạt động thể chất. Bơi lội, đạp xe, đi bộ, tập gym, yoga hay chơi thể thao đồng đội đều có giá trị riêng. Không có lý do gì để xem chạy bộ là con đường duy nhất dẫn đến sức khỏe.

Cuối cùng, hãy sử dụng đồng hồ thông minh như công cụ hỗ trợ, không phải người giám sát cuộc sống. Những con số có thể giúp chúng ta nhìn thấy tiến bộ, nhưng không nên quyết định tâm trạng hay giá trị của một ngày.

Tôi vẫn rất khâm phục người bạn có thể chạy đều đặn mỗi tối, kể cả những ngày thời tiết không thuận lợi. Nhưng nếu tối qua cậu ấy quyết định nghỉ vì mưa bão, tôi cũng hoàn toàn ủng hộ. Bởi kỷ luật không có nghĩa là bất chấp mọi hoàn cảnh. Kỷ luật còn là biết khi nào cần cố gắng và khi nào cần dừng lại?

Một người chạy 10 km không mặc nhiên tốt hơn người đi bộ 3 km. Người dậy lúc 4 giờ sáng cũng không mặc nhiên sống kỷ luật hơn người tập luyện vào buổi chiều. Mỗi người có thể trạng, hoàn cảnh và mục tiêu khác nhau.

Sau cùng, điều đáng tự hào không phải là chúng ta đã tích lũy được bao nhiêu kilomet trên Strava, mà là sau nhiều năm vận động, chúng ta vẫn còn đủ sức khỏe để chạy, đủ niềm vui để tập luyện và đủ thời gian tận hưởng cuộc sống bên những người thân yêu. Đừng chạy để chứng minh mình hơn người khác. Hãy chạy để ngày mai mình khỏe hơn chính mình của hôm qua.

Lê Quý Hoàng

• Gây tai nạn vì chạy bộ thể dục dưới lòng đường
• Chạy bộ hùng hục mấy vòng hồ rồi ngồi nhậu đến khuya
• Mua gói gym 30 triệu đồng một năm nhưng tập được vài bữa đã bỏ
• Tôi giảm 15 kg sau một năm tập gym
• Tôi 'bỏ của chạy lấy người' sau hai buổi tập gym bị PT đeo bám
• PT dọa tôi phải vào bệnh viện nếu không mua gói tập gym 18 tháng