Vì sao nhiều người mang vi khuẩn não mô cầu mà không phát bệnh?

Tôi nghe nói đến 20% dân số mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng, tại sao có người phát bệnh, có người thì lại không? (Tèo Em, 32 tuổi, Cà Mau)

Trả lời:

Vi khuẩn não mô cầu xâm nhập qua đường hô hấp, cư trú ở niêm mạc mũi họng. Nhờ enzyme và vỏ polysaccharide đặc biệt, chúng tránh được hệ miễn dịch, bám lâu trên niêm mạc, thậm chí ở người khỏe mạnh. Khoảng 10-20% người mang vi khuẩn mà không có triệu chứng, ở vùng dịch có thể tới 50%, thời gian mang trung bình 9 tháng, nhiều trường hợp trên 16 tháng. Đây là nguồn lây âm thầm trong cộng đồng.

Khi miễn dịch suy giảm, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, tỷ lệ tử vong tới 50% nếu không điều trị, tỷ lệ này còn tới 8-15% ngay cả khi phát hiện sớm và điều trị tích cực. Khoảng 20% người sống sót có di chứng nặng như cụt chi, liệt, điếc, co giật, rối loạn tâm thần. Ngoài ra, não mô cầu còn gây viêm khớp, viêm phổi, viêm kết mạc, viêm niệu đạo... với triệu chứng kéo dài, dễ nhầm lẫn.

Người dân phòng bệnh bằng cách đeo khẩu trang, giữ vệ sinh, rửa tay thường xuyên, ăn ngủ điều độ, tránh stress và đặc biệt là tiêm vaccine để bảo vệ chủ động.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine não mô cầu, bao gồm:

Ba loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm huyết thanh não mô cầu A, C, Y và W như hai loại của Sanofi sản xuất tại Mỹ và một loại của Pfizer sản xuất tại Bỉ. Trong đó, loại tiêm sớm nhất bắt đầu cho trẻ từ 6 tuần tuổi.

Vaccine phòng não mô cầu nhóm B của hãng GSK sản xuất tại Ý, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi; vaccine phòng hai nhóm B và C của Cu Ba tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi.

Lưu ý, các vaccine không có tác dụng phòng ngừa chéo giữa các nhóm huyết thanh, mỗi người cần tiêm kết hợp các vaccine để phòng đầy đủ cả 5 nhóm não mô cầu gây bệnh gồm A, B, C, Y và W. Bên cạnh đó, người dân cũng nên tiêm vaccine để phòng ngừa các bệnh khác, tránh nguy cơ đồng nhiễm, bội nhiễm khiến tình trạng bệnh nặng.

Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC