* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Mầm bệnh uốn ván có ở mọi nơi trong môi trường tự nhiên và có thể tồn tại nhiều năm trong đất cát. Nha bào uốn ván có thể xâm nhập vào cơ thể qua những vết thương rất nhỏ.
Mèo, bao gồm nhà nuôi và mèo hoang, là loài vật có bản năng cào đất cát để giấu phân, nước tiểu, hoặc đôi khi là để chơi đùa và dùng lưỡi để liếm lông, liếm chân. Vì vậy, có mèo khả năng tiếp xúc với mầm bệnh rồi vô tình truyền sang cho người khi cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở.
Không chỉ vết thương do mèo, bất cứ vết thương ngoài da nào không được xử trí đúng cách đều có thể phơi nhiễm mầm bệnh uốn ván. Tại vị trí vết thương, đặc biệt trong môi trường yếm khí, nha bào nhanh chóng nhân lên, tiết ra độc tố thần kinh tetanospasmin. Độc tố này chạy dọc theo các dây thần kinh tấn công lên hệ thần kinh trung ương.
Biểu hiện ban đầu của bệnh uốn ván là cứng hàm, khó nhai nuốt, nói đớt, song, dễ bị nhầm lẫn với bệnh răng miệng. Trường hợp không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị co cứng cơ toàn thân, bao gồm cơ hô hấp dẫn đến suy hô hấp, gồng giật liên tục hoặc theo cơn. Bệnh uốn ván nặng có thể tử vong do suy hô hấp; rối loạn thần kinh thực vật như nhịp tim, huyết áp; suy đa tạng…
Vì vậy, nếu bạn chưa từng tiêm ngừa uốn ván trong vòng 10 năm trở lại đây, cần tuân thủ tiêm đầy đủ phác đồ theo chỉ định của bác sĩ. Nếu đã tiêm ngừa đủ ba mũi cơ bản trong vòng 10 năm, bạn chỉ cần tiêm nhắc lại một mũi vaccine có thành phần uốn ván để bảo vệ sức khỏe.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, trường hợp đã tiêm ngừa dại nhưng tiếp tục bị con vật lạ, nghi ngờ mắc bệnh dại cắn cào hoặc liếm vào vết thương hở trong thời gian ngắn có thể tiêm thêm hai mũi vaccine vào các ngày 0 và 3 để đảm bảo an toàn. Vì vậy, bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm phù hợp.
Bệnh dại do virus dại gây ra, có trong dịch tiết của động vật có vú máu nóng mắc bệnh như nước dãi, não tủy, mô thần kinh. Virus dại thường lây từ động vật sang người thông qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc miệng, mắt, mũi. Chưa kể, chó mắc bệnh dại thường tăng tiết nước dãi, có thể làm vương vãi ra sàn nhà, đồ vật quanh nơi con vật ở. Nếu vô tình tiếp xúc và đưa lên niêm mạc cũng có nguy cơ lây nhiễm, song, mầm bệnh dại không thể tồn tại lâu ở môi trường bên ngoài. Để yên tâm, những người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo và các động vật có vú máu nóng khác có thể tiêm dự phòng trước phơi nhiễm với phác đồ ba mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28 để được bảo vệ sớm. Nếu không may bị động vật có vú máu nóng cắn cào sau này chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine vào ngày 0 và 3 mà không cần tiêm huyết thanh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ lây nhiễm qua đường hô hấp, hoặc tiếp xúc với các vật dụng chứa mầm bệnh, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Thai phụ thuộc nhóm dễ mắc và gặp các biến chứng do virus cúm gây ra như viêm phổi, suy hô hấp, sảy thai, sinh non, thai chết lưu… nhất là khi mắc bệnh ở ba tháng giữa và cuối thai kỳ.
Tiêm vaccine cúm là cách giúp thai thụ phòng bệnh hiệu quả và chủ động. Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn.
Vaccine cúm là vaccine bất hoạt, có thể tiêm bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, trong đó tốt nhất là ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ để bảo vệ sức khỏe, truyền kháng thể thụ động bảo vệ thai nhi.
Bạn đã tiêm vaccine cúm trước mang thai một tháng hoàn toàn yên tâm với sức khỏe. Ngoài ra, bạn cũng nên mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay với xà phòng, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tăng cường vitamin, ngủ đi giấc, khám thai định kỳ... để tránh mắc cúm và có một thai kỳ khỏe mạnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vi khuẩn phế cầu thường trú ở vùng hầu họng của con người và là nguyên nhân gây bệnh viêm xoang cấp tính, viêm màng ngoài tim, viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… cho cả trẻ em và người lớn. Vi khuẩn phế cầu cũng có thể bội nhiễm các virus như cúm, RSV... làm tăng nặng thêm biến chứng của bệnh. Tiêm vaccine là cách phòng ngừa bệnh do vi khuẩn phế cầu gây ra hiệu quả.
Hiện Việt Nam đang sử dụng phế cầu 13, 15, 20, 23 tiêm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm tùy theo tình hình sức khỏe, độ tuổi, lịch sử chủng ngừa của mỗi người.
Trong đó, vaccine phế cầu 20 giúp phòng 20 chủng phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và 33F gây các bệnh xâm lấn như viêm phổi kèm nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, nhiễm trùng huyết và các bệnh không xâm lấn như viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi... Vaccine tiêm cho trẻ sớm nhất từ 6 tuần tuổi đến người lớn. Đặc biệt, vaccine đáp ứng miễn dịch mức độ cao và hiệu lực bảo vệ lâu dài cho người sử dụng, giảm tỷ lệ người lành mang trùng, từ đó giảm lây lan bệnh trong cộng đồng.
Mẹ bạn đã tiêm vaccine phế cầu 13 và 23 có thể tiêm tiếp vaccine phế cầu 20 để được bảo vệ trước các chủng phế cầu chưa có trong vaccine trước. Trong đó, vaccine phế cầu 23 có công nghệ và cơ chế đáp ứng miễn dịch khác với vaccine phế cầu 20, việc tiêm tiếp phế cầu 20 sẽ giúp củng cố miễn dịch bền vững hơn.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, hơn 90% trường hợp mắc bệnh dại ở nước này có nguồn lây từ động vật hoang dã, đứng đầu là loài dơi. Khoảng 7 trong số 10 người Mỹ tử vong do dại nhiễm bệnh từ loài động vật này. Tại Việt Nam, virus dại lưu hành ở cả động vật hoang dã như dơi và các vật nuôi quen thuộc như chó, mèo.
Vết thương do dơi cắn, dù chỉ rướm máu nhẹ ở gót chân, vẫn được xếp vào Phơi nhiễm với vết thương độ III theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế. Bạn tuyệt đối không được chủ quan. Đối với trường hợp phơi nhiễm độ III do dơi cắn, bác sĩ thường chỉ định điều trị phối hợp cả vaccine phòng dại và huyết thanh kháng dại. Hiện đây là biện pháp dự phòng duy nhất có hiệu quả để ngăn ngừa bệnh dại sau phơi nhiễm.
Người chưa tiêm dự phòng trước phơi nhiễm hoặc chưa từng tiêm đủ ít nhất 3 mũi vaccine dại công nghệ tế bào trước đó, khi bị động vật tấn công và không theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ tiêm bắp gồm 5 liều vào các ngày 0-3-7-14-28; trong một số trường hợp đặc biệt có thể áp dụng lịch tiêm 4 liều theo phác đồ 2-1-1, gồm 2 mũi trong ngày 0 tiêm ở hai bên chi, sau đó tiêm tiếp vào các ngày 7 và 21. Phác đồ này thường được áp dụng khi cơ sở tiêm chưa có sẵn huyết thanh kháng dại và người bị phơi nhiễm chưa thể tiếp cận ngay nơi có huyết thanh. Với đường tiêm trong da, người bệnh được tiêm 2 mũi mỗi lần, thực hiện vào các ngày 0-3-7-28.
Đối với người đã tiêm dự phòng đầy đủ trước phơi nhiễm hoặc đã tiêm ít nhất 3 mũi vaccine dại công nghệ tế bào trước đó, khi bị động vật tấn công chỉ cần tiêm nhắc lại 2 mũi vào các ngày 0 và 3, không cần tiêm thêm huyết thanh kháng dại.
Huyết thanh kháng dại là biện pháp dự phòng trong các trường hợp phơi nhiễm nguy cơ cao, đặc biệt với các vết cắn sâu, nhiều vết cắn hoặc nghi ngờ do động vật mắc bệnh dại gây ra. Tiêm huyết thanh kháng dại cần được thực hiện càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vòng 24 giờ sau khi bị cắn. Đây là biện pháp giúp tăng hiệu quả bảo vệ trong giai đoạn cơ thể chưa kịp tạo miễn dịch chủ động từ vaccine.
Ngoài ra, các vết thương hở do động vật gây ra còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm uốn ván. Do đó, bạn có thể được chỉ định tiêm thêm vaccine và huyết thanh kháng uốn ván. Đối với người chưa từng tiêm phòng uốn ván trước đây, lịch tiêm cơ bản gồm 3 mũi. Sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản, cần tiêm nhắc lại mỗi 5-10 năm để duy trì hiệu quả bảo vệ. Trong trường hợp đang có vết thương nguy cơ phơi nhiễm uốn ván, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử tiêm chủng trước đó để chỉ định phác đồ phù hợp. Nếu người bệnh đã tiêm từ 3 mũi vaccine uốn ván trở lên trong vòng 10 năm gần đây, thường chỉ cần tiêm nhắc thêm vaccine uốn ván hấp phụ (TT) và không cần tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT). Ngược lại, nếu trước đây tiêm chưa đủ 3 mũi, người bệnh sẽ được chỉ định tiếp tục tiêm vaccine theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời phối hợp tiêm huyết thanh kháng uốn ván để tăng hiệu quả bảo vệ.
Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng càng sớm càng tốt để được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm, xử trí vết thương và chỉ định đầy đủ vaccine, huyết thanh cần thiết. Sau này, khi bị động vật cắn hoặc cào, bạn cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong ít nhất 15 phút để giảm lượng virus tại chỗ. Sau đó có thể sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp như povidone-iodine hoặc cồn, không nên tự ý đắp lá, bôi dầu, nghệ hoặc băng kín vết thương.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vi khuẩn phế cầu là tác nhân gây ra viêm tai giữa, viêm xoang, viêm màng não, viêm phổi, viêm phổi kèm nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng huyết, viêm tủy xương, viêm khớp... Trong đó, viêm phổi do phế cầu có tỷ lệ tử vong 10-20%, lên đến 50% ở trẻ nhỏ và người già. Viêm màng não có tỷ lệ tử vong lên đến 50%, có thể để lại các di chứng nặng nề như điếc, mù, liệt, động kinh, chậm phát triển trí tuệ...
Người trên 50 tuổi, hoặc có bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, phổi tắc nghẽn (COPD), hen, gan, thận... đặc biệt là người hút thuốc hoặc uống rượu thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh do phế cầu khuẩn cao gấp 3-7 lần người khỏe mạnh. Các nghiên cứu cũng chỉ ra hút thuốc lá làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng gấp đôi nguy cơ mắc các bệnh do phế cầu, đặc biệt là viêm phổi ngoài cộng đồng. Hút thuốc còn làm suy yếu hệ thống miễn dịch tại chỗ, giảm khả năng sản xuất kháng thể, giảm tế bào miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh.
Do đó, cha bạn nên tiêm vaccine phế cầu sớm để phòng bệnh. Hiện Việt Nam đang sử dụng phế cầu 13, 15, 20 và 23, tiêm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm tùy theo tình hình sức khỏe, độ tuổi, lịch sử chủng ngừa của mỗi người. Cụ thể:
- Phế cầu 13: Vaccine cộng hợp giúp phòng 13 chủng vi khuẩn phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F, chỉ định dùng cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên (sớm nhất là từ 6 tuần tuổi) và người lớn.
- Phế cầu 15: Vaccine cộng hợp phòng ngừa 15 chủng gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và 33F, hiệu quả cao từ 90-99% tùy theo từng type huyết thanh có trong vaccine. Vaccine được chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi (có thể tiêm sớm từ 6 tuần tuổi) và người lớn.
- Phế cầu 20: Giúp phòng 20 chủng phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và 33F, tiêm cho trẻ sớm nhất từ 6 tuần tuổi đến người lớn. Vaccine đáp ứng miễn dịch mức độ cao và hiệu lực bảo vệ lâu dài cho người sử dụng, giảm tỷ lệ người lành mang trùng, từ đó giảm lây lan bệnh trong cộng đồng.
- Phế cầu 23: Vaccine polysaccharide giúp ngăn ngừa được 23 chủng phế cầu gồm 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19A, 19F, 20, 22F, 23F và 33F, được chỉ định cho trẻ từ đúng 2 tuổi, thanh thiếu niên và người lớn.
Để chọn được vaccine phù hợp, tốt nhất bạn nên đưa bác đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe, bệnh nền, tiền sử tiêm chủng cũng như các yếu tố nguy cơ để chỉ định loại vaccine và lịch tiêm phù hợp nhất.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Dại là bệnh truyền nhiễm lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, dơi, chuột, khỉ... sang người qua vết cào, cắn, liếm lên vết thương hở. Khi bệnh xuất hiện triệu chứng, gần 100% người bệnh tử vong. Tiêm vaccine dại vừa giúp điều trị vừa là biện pháp phòng bệnh hiệu quả duy nhất hiện nay.
Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), đường tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, cả hai vaccine đều tiêm trước phơi nhiễm (trước khi bị cắn, cào liếm) hoặc tiêm sau phơi nhiễm (tiêm sau khi bị cắn, cào, liếm). Đối với lịch tiêm trước phơi nhiễm phác đồ gồm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28.
Điều kiện thời tiết mùa hè nắng nóng dễ làm chó mèo mất nước, suy giảm miễn dịch và dễ bị virus dại xâm nhập gây bệnh cho con vật. Điều kiện thời tiết này cũng dễ làm chó mèo kích động tấn công người. Công việc thường xuyên đi ngoài đường như bạn cũng dễ bị chó mèo cắn, cào. Bạn có thể tiêm vaccine dại trước phơi nhiễm để yên tâm với sức khỏe, tránh nguy cơ phơi nhiễm dại. Khi đã tiêm đủ mũi trước phơi nhiễm, nếu bị cắn, cào sau bạn chỉ cần tiêm hai mũi, không cần tiêm huyết thanh.
Trường hợp chưa tiêm vaccine dại, khi bạn bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, liếm cần tiêm 5 mũi vaccine dại, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra do 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Sau khi mắc bệnh, cơ thể sẽ sinh ra kháng thể miễn dịch với type virus đã mắc nhưng không có tác dụng phòng ngừa chéo đối với các type virus còn lại. Do đó, người bệnh vẫn có thể bị tái nhiễm bệnh nhiều lần trong suốt cuộc đời. Đáng chú ý, bệnh thường diễn tiến nặng hơn ở những lần mắc bệnh sau.
Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, đặc biệt là vùng hốc mắt, đau nhức cơ, khớp, mệt mỏi… Thông thường, từ ngày thứ 4, người bệnh có thể hạ sốt hoặc hết sốt, sau đó hồi phục dần. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, đây có thể là giai đoạn nguy hiểm, có thể biến chứng nặng với các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều ở hạ sườn phải, buồn nôn, nôn, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, tay chân lạnh... Nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ bị xuất huyết nặng, sốc, suy gan, thận, tổn thương đa cơ quan, suy hô hấp và tử vong.
Như tại TP HCM, dù chưa vào mùa cao điểm mùa mưa, số ca mắc sốt xuất huyết đã tăng đáng kể. Trong 5 tháng đầu năm nay, thành phố ghi nhận hơn 17.700 ca mắc và 4 trường hợp tử vong.
Virus Dengue lây từ người sang người thông qua vết đốt của muỗi vằn cái. Trước đây, bệnh chủ yếu xảy ra vào mùa mưa, song với tốc độ phát triển giao thông hạ tầng, đô thị hóa diễn ra nhanh, biến đổi khí hậu với các đợt nắng nóng xen kẽ mưa bất thường tạo điều kiện cho muỗi sinh trưởng, phát triển và di chuyển xa hơn. Điều này dẫn đến xu hướng bệnh có sự mở rộng về không gian và thời gian, xuất hiện cả trong mùa đông lạnh ở miền Bắc và cả những vùng núi, vùng sâu, xa.
Để phòng bệnh, Bộ Y tế và các cơ quan chức năng khuyến cáo các gia đình chủ động loại bỏ nơi sinh sản của muỗi bằng cách vệ sinh môi trường sống, đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng, tránh muỗi đốt bằng cách ngủ trong màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài khi đi ra ngoài...
Bên cạnh đó, Việt Nam đã có vaccine phòng sốt xuất huyết Qdenga (Takeda - Nhật Bản) sản xuất tại Đức, chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm đầy đủ gồm hai mũi, cách nhau ba tháng. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng.
Vaccine có hiệu quả giảm nguy cơ mắc và tái mắc đối với 4 type huyết thanh gây bệnh lên đến hơn 80%, giảm tỷ lệ nhập viện lên đến hơn 90%.
Vì vậy, dù đã từng mắc sốt xuất huyết, bạn vẫn nên tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Cách đây 5 năm, bạn từng tiêm huyết thanh cùng 3 mũi vaccine uốn ván, như vậy, bạn đã hoàn thành đủ phác đồ dự phòng sau phơi nhiễm. Theo khuyến cáo, bạn chỉ cần tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 năm hoặc khi có vết thương nguy cơ cao. Vì vậy hiện tại, bạn có thể tiêm thêm một mũi vaccine uốn ván để tăng cường kháng thể phòng bệnh, mà không cần tiêm thêm huyết thanh.
Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine có thành phần ngừa uốn ván cho người lớn và trẻ em, bao gồm vaccine mũi đơn và vaccine mũi kết hợp như 6 trong 1; 5 trong 1; 4 trong 1 phòng uốn ván, ho gà, bạch hầu, bại liệt; 3 trong 1 phòng uốn ván, ho gà, bạch hầu; 2 trong 1 phòng uốn ván, bạch hầu. Tùy nhu cầu của người dân, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine và phác đồ cụ thể.
Uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính do ngoại độc tố của vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) gây ra. Bệnh có thể dẫn đến biến chứng nặng như rối loạn thần kinh thực vật (rối loạn huyết áp, nhịp tim), suy hô hấp, suy đa tạng, tử vong. Đáng lưu ý, những triệu chứng ban đầu của bệnh không rõ ràng như cứng hàm, khó nhai nuốt, khó nói chuyện, dễ bị nhầm lẫn với bệnh lý về răng hàm mặt, dẫn đến chậm trễ tiếp cận điều trị.
Uốn ván tuy không lây từ người sang người, tuy nhiên, mầm bệnh uốn ván là những bào tử rất nhỏ, tồn tại khắp nơi trong môi trường tự nhiên, đặc biệt là trong đất cát và phân động vật. Khi vô tình xâm nhập vào cơ thể người qua vết thương, kể cả vết thương cực nhỏ, mầm bệnh vẫn có thể phát triển và gây bệnh. Tiêm ngừa là biện pháp hiệu quả để phòng bệnh uốn ván.
Người chưa bị thương cũng có thể tiêm ba mũi vaccine trước phơi nhiễm để chủ động phòng bệnh, giúp giảm số mũi tiêm và không cần tiêm thêm huyết thanh khi xảy ra vết thương nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, bạn cũng nên giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, dùng đồ bảo hộ trong lao động để tránh bị thương. Nếu có vết thương hở cần rửa ngay dưới vòi nước sạch, sát khuẩn và đi tiêm ngừa càng sớm càng tốt, không tự ý băng bó vết thương kín, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, gây bệnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Đau bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm vào mùa hè là tình trạng khá phổ biến. Nguyên nhân có thể do thực phẩm, nước uống bị nhiễm vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng như Vibrio cholerae (vi khuẩn tả), Salmonella Typhi (vi khuẩn thương hàn), virus viêm gan A, virus viêm gan E, Rotavirus, Norovirus, Ecoli...
Thời tiết nắng nóng kết hợp mưa nhiều trong mùa hè là môi trường thuận lợi cho các mầm bệnh vi khuẩn, virus sinh sôi, phát triển. Chính vì vậy, các mầm bệnh này cũng có nguy cơ gia tăng.
Hiện Việt Nam có một số loại vaccine phòng bệnh đường tiêu hóa cho cả người lớn và trẻ em như tả, thương hàn, viêm gan A, ngoài ra còn có vaccine phòng bệnh do rotavirus cho trẻ nhỏ.
Các bệnh này có chung đường lây là đường tiêu hóa (phân - miệng), do sử dụng thực phẩm hoặc nguồn nước bị nhiễm vi khuẩn, virus; lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp qua bề mặt tiếp xúc.
Nhiễm viêm gan A có thể dẫn đến sốt nhẹ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, chán ăn, đau bụng hoặc đau tức, khó chịu ở vùng bụng bên phải... Trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ suy gan dẫn đến tử vong hoặc góp phần gây xơ vữa động mạch.
Việt Nam hiện có vaccine phòng viêm gan A mũi đơn Avaxim (Pháp), dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 16 tuổi; Havax (Việt Nam) dành cho trẻ 24 tháng tuổi đến dưới 18 tuổi. Mũi kết hợp phòng thêm viêm gan B Twinrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm cụ thể theo từng loại và độ tuổi.
Bệnh thương hàn do vi khuẩn Salmonella Typhi gây ra. Người mắc thương hàn có thể sốt cao kéo dài, mệt mỏi, đau đầu, đau bụng, rối loạn tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy, nổi đốm đỏ trên da… Nếu không được chẩn đoán đúng bệnh và điều trị sớm, người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, thủng ruột, viêm cơ tim, viêm gan, viêm não...
Hiện Việt Nam có hai loại vaccine phòng bệnh thương hàn gồm Typhoid VI (Việt Nam) và Typhim VI (Pháp). Vaccine dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn, tiêm nhắc sau mỗi 3 năm để tăng cường kháng thể bảo vệ.
Bệnh tả do vi khuẩn Vibrio cholerae gây ra. Các triệu chứng của bệnh thường gặp như tiêu chảy liên tục, phân toàn nước, màu trắng đục như nước vo gạo, nôn ói nhiều, không sốt, ít đau bụng. Bệnh có nguy cơ gây thành dịch, đặc biệt là nếu mầm bệnh lây qua nguồn nước. Bệnh tả có khả năng dẫn đến tử vong. Tại Việt Nam, kể từ năm 2012 đến nay, Việt Nam chưa xuất hiện ca bệnh tả, song người dân không nên chủ quan, bởi một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới vẫn xuất hiện dịch.
Hiện Việt Nam có vaccine tả liều uống, dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn. Lịch uống gồm hai liều, cách nhau tối thiểu hai tuần. Vaccine cần uống lại hai liều khi có dịch.
Bạn nên sắp xếp đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp.
Ngoài ra, Việt Nam cũng có vaccine phòng rotavirus cũng lây qua đường tiêu hóa dành cho trẻ nhỏ, bao gồm Rotateq (Mỹ) dành cho trẻ từ 7,5 tuần tuổi đến trước 8 tháng tuổi, phác đồ ba liều; Rotarix (Bỉ) và Rotavin (Việt Nam) dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến trước 6 tháng tuổi, phác đồ hai liều.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, virus này có 4 type huyết thanh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Do đó, một người có thể mắc bệnh 4 lần với 4 type khác nhau.
Ở lần mắc thứ hai, bệnh có thể nặng hơn, tỷ lệ biến chứng và tử vong cao hơn so với lần nhiễm đầu tiên. Điều này do hiện tượng "tăng cường phụ thuộc kháng thể" (ADE). Sau khi mắc sốt xuất huyết lần đầu, cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại type virus Dengue vừa mắc phải. Kháng thể này tồn tại không dài hạn, sau thời gian này người bệnh có nguy cơ nhiễm sốt xuất huyết lần hai với một type virus Dengue khác. Lúc này, kháng thể cũ liên kết với type virus sốt xuất huyết mới, khiến virus dễ dàng xâm nhập vào các tế bào miễn dịch, gây ra phản ứng viêm mạnh hơn, dẫn đến các biến chứng nặng nề như xuất huyết nghiêm trọng và sốc.
Bạn đã mắc bệnh cách đây 3 năm, vẫn có thể mắc lại với các triệu chứng nặng hơn lần đầu. Do đó, bạn không nên chủ quan mà cần chủ động phòng bệnh bằng cách diệt lăng quăng, loại bỏ nơi muỗi sinh sản, tránh muỗi đốt và tiêm vaccine đầy đủ theo khuyến cáo.
Vaccine Qdenga (Takeda) giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh của virus Dengue, hiệu quả bảo vệ lên đến hơn 80% và ngăn ngừa nhập viện đến 90%. Mũi tiêm chỉ định tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, dành cho người từng mắc lẫn chưa mắc bệnh, không cần sàng lọc tình trạng nhiễm Dengue trước đó. Lịch tiêm hai liều, mỗi liều cách nhau ba tháng.
Dù đã mắc bệnh, bạn vẫn nên chủng ngừa vaccine để tạo kháng thể bảo vệ cho cơ thể, tránh tái nhiễm và mắc bệnh nặng hơn.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus gây bệnh sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh khác nhau, gồm Den-1, Den-2, Den-3, Den-4. Sau khi mắc bệnh, cơ thể chỉ sinh kháng thể bảo vệ với type virus đã nhiễm và bảo vệ chéo trước các type virus còn lại chỉ trong một thời gian ngắn. Do đó, một người có thể mắc bệnh nhiều lần với các type virus còn lại, nguy cơ lần mắc sau nặng hơn lần trước do phản ứng tăng cường phụ thuộc kháng thể tạo điều kiện cho virus xâm nhập và nhân lên làm bệnh diễn tiến nặng hơn. Do đó, người từng mắc bệnh vẫn cần phòng bằng tiêm vaccine và tránh để muỗi chích để tránh tái nhiễm.
Việt Nam đang sử dụng một vaccine sốt xuất huyết Qdenga do hãng dược Takeda, Nhật Bản sản xuất, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn. Vaccine có hiệu quả phòng cả 4 type huyết thanh virus gây bệnh đến hơn 80% và ngăn nguy cơ nhập viện lên 90%. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau 3 tháng.
Người mắc xuất huyết cần hoãn tiêm vaccine tối thiểu 6 tháng tính từ ngày có xét nghiệm chẩn đoán mắc bệnh. Bạn đã khỏi bệnh được 6 tháng và không còn mệt mỏi nữa thì đã đủ điều kiện tiêm vaccine. Bạn cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ để đánh giá sức khỏe trước tiêm. Sau tiêm bạn cần theo dõi sức khỏe tại điểm tiêm 30 phút và tại nhà 24-48 giờ.
Bên cạnh vaccine, bạn cũng cần phòng bệnh bằng mặc quần áo dài tay, ngủ màn để tránh muỗi đốt; vệ sinh nhà cửa thông thoáng, loại bỏ vật dụng đọng nước quanh nhà.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm của hệ thần kinh trung ương do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Virus lưu hành tự nhiên ở các loài gia súc như lợn, trâu, bò, ngựa và nhiều loài chim hoang dã. Muỗi Culex là vật trung gian truyền bệnh khi hút máu động vật mang virus rồi truyền sang người qua vết đốt.
Bệnh viêm não Nhật Bản thường gặp ở trẻ dưới 15 tuổi, song người lớn nếu chưa có miễn dịch, chưa tiêm vaccine phòng bệnh, chưa tiêm mũi nhắc lại cũng có nguy cơ mắc khi tiếp xúc với virus gây bệnh. Thực tế Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM cũng ghi nhận nhiều người lớn, thanh niên khỏe mạnh, tuổi từ 20-40 mắc viêm não Nhật Bản biến chứng nặng, phải điều trị kéo dài.
Giống như trẻ nhỏ, người lớn mắc viêm não Nhật Bản cũng có các triệu chứng sốt cao đột ngột, đau đầu, đặc biệt ở vùng trán, đau bụng, buồn nôn, nôn, co giật, li bì, có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức, hôn mê. Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong lên đến 30%. Những người sống sót có từ 20-30% gặp phải di chứng nặng nề như: điếc, liệt, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động, giảm khả năng giao tiếp.
Tiêm vaccine là cách phòng bệnh viêm não Nhật Bản an toàn, hiệu quả. Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng viêm não Nhật Bản cho người lớn, có ở tiêm chủng dịch vụ, bao gồm: Jevax (Việt Nam), Jeev (Ấn Độ) và Imojev (Nhật Bản). Trong đó, vaccine Jeev tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến người lớn 49 tuổi, vaccine Jevax và Imojev tiêm cho trẻ đến người lớn không giới hạn độ tuổi. Bạn 50 tuổi có thể tiêm vaccine Jevax hoặc Imojev. Trong đó, miễn dịch từ vaccine Jevax sẽ suy giảm theo thời gian, cần lưu ý tiêm nhắc mỗi 3 năm sau các mũi tiêm cơ bản. Việc không tiêm nhắc lại hoặc bỏ quên các mũi tiêm nhắc sẽ khiến trẻ và người lớn đối mặt “khoảng trống miễn dịch” và nguy cơ mắc bệnh cao. Với vaccine thế hệ mới Imojev không cần tiêm nhắc sau các mũi cơ bản, người lớn chỉ cần tiêm 1 mũi. Nếu lịch tiêm nhắc vaccine Jevax khó tuân thủ, bạn có thể đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn chọn loại phù hợp, trảnh bỏ quên mũi nhắc.
Ngoài vaccine, người dân cần phòng tránh bị muỗi đốt bằng cách giữ vệ sinh nhà cửa thoáng mát, đổ bỏ nước thừa trong xô, chậu, xây dựng chuồng trại chăn nuôi cách xa khu vực sinh sống, ngủ trong màn kể cả ban ngày, bôi kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay khi đi ra bên ngoài.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh sùi mào gà (mụn cóc sinh dục) do hai type virus HPV 6, 11 gây ra, dễ lây truyền qua quan hệ tình dục kể cả đường hậu môn và đường miệng, tiếp xúc da kề da. Bệnh này ở thời gian đầu thường dễ nhầm với nhiệt miệng do cùng có biểu hiện loét trong khoang miệng, sưng đau, có những hạt trắng nổi trong khoang miệng… Tuy nhiên, bệnh sùi mào gà nếu không điều trị sớm và điều trị đúng có thể làm tổn thương lan rộng, nhiễm trùng, tăng nguy cơ tái nhiễm và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bạn nên đi khám bệnh để bác sĩ chẩn đoán đúng nguyên nhân, điều trị sớm.
Với vaccine HPV giúp phòng lây nhiễm bệnh sùi mào gà và các bệnh ung thư như cổ tử cung, vùng hầu họng... hiện có hai loại Gardasil (phòng 4 type: 6, 11, 16, 18) và Gardasil 9 (phòng 9 type: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Trong đó, vaccine Gardasil 9 tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Vaccine có hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước khi phơi nhiễm với virus. Người từng mắc sùi mào gà vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm vaccine để phòng các type HPV khác trong phạm vi vaccine và tránh tái nhiễm type đã từng nhiễm và đào thải. Do đó, bạn hoàn toàn có thể tiêm vaccine Gardasil 9 với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus dại lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, khỉ, dơi... sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở. Bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần 100% khi xuất hiện triệu chứng. Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế, mọi người bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, liếm lên vết thương hở cần tiêm vaccine phòng bệnh dại. Đây là một cấp cứu y tế, nhằm ngăn chặn bệnh dại lây truyền càng sớm càng tốt. Kể cả chó mèo nhà nuôi đã tiêm phòng dại, người bị chúng cắn, cào, liếm lên vết thương hở vẫn cần đến cơ sở y tế để xử trí vết thương và tiêm phòng phù hợp.
Việc nhiều người chần chừ tiêm dại, hay chờ theo dõi sức khỏe chó mèo cắn, cào sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, chị bạn nên tiêm vaccine phòng dại càng sớm càng tốt, không nên chờ con con vật có biểu hiện bất thường mới đi tiêm. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng vết thương và lịch sử chủng ngừa vaccine dại để chỉ định mũi tiêm phù hợp cho chị bạn. Chị gái bạn nên tiêm vaccine theo phác đồ bác sĩ chỉ định, không tự ý bỏ mũi hoặc ngưng giữa chừng nếu không có chỉ định từ bác sĩ. Khi tiêm đủ mũi, ở lần cắn, cào sau chị bạn chỉ cần tiêm 2 mũi vaccine dại, không cần tiêm huyết thanh.
Hiện Việt Nam có hai loại vaccine dại thế hệ mới của Pháp và của Ấn Độ, tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm sau phơi nhiễm, tức sau khi bị cắn, cào, liếm gồm 5 mũi (đường tiêm bắp) vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi (tiêm trong da) vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Tùy theo tình trạng vết thương và tình trạng con vật sau 10 ngày, bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm hoặc cần hoàn thành đầy đủ số mũi. Với vết thương nặng, người dân có thể cần tiêm thêm vaccine uốn ván. Còn lịch tiêm trước phơi nhiễm, tức chưa bị cắn, cào, liếm lên vết thương hở có lịch tiêm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21, hoặc 28.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!