Tôi quen cặp vợ chồng trẻ khi cưới nhau được dăm năm cả hai ở cùng với bố mẹ chồng. Vợ chồng anh đều là công nhân, thường xuyên tăng ca, nên ít có thời gian trò chuyện cùng bố mẹ. Cả nhà có bữa cơm thì cũng phải chia thành hai lần ăn, vì vợ chồng anh thường xuyên về muộn, bố mẹ anh ăn trước để phần các con về ăn sau. Cứ thế nên cả tuần số lần cả nhà trò chuyện, chia sẻ cùng nhau chỉ đếm trên đầu ngón tay. Lại thêm vợ anh cũng là người ít nói, nên quan hệ mẹ chồng - nàng dâu cũng không mấy gắn bó.
"Công việc bận rộn, mình cứ bị cuốn theo nên không dành nhiều thời gian cho gia đình. Chính tôi và bố cũng không hay nói chuyện với nhau, nên nhiều lúc chỉ vừa nói được vài ba câu là lại to tiếng, vì thực sự mình cũng không hiểu bố, mà bố cũng không hiểu mình", anh bạn tôi thẳng thắn thừa nhận. Chẳng riêng gì trường hợp của anh, mà rất nhiều người trẻ khác hiện nay cũng khó có thể mở lòng, chia sẻ với chính những người thân trong gia đình.
>> Giáo huấn con cái trong bữa ăn
Có lần, tôi chứng kiến một cô bé 13 tuổi, dù kết quả học tập tốt, nhưng phần ứng xử, phép tắc trong gia đình lại rất kém. Tôi là một trong những vị khách được bố mẹ cháu mời tới ăn bữa cơm thân mật. Khi mọi người đã ngồi vào mâm ổn định, cháu mới bắt đầu mới từ phòng riêng trên lầu đi xuống. Sau khi chào hỏi mọi người qua loa, cháu ngồi cạnh mẹ trong cùng mâm với tôi.
Cả một mâm cơm rất ngon với nhiều món đặc sản, mẹ cháu phải mất cả chiều để chuẩn bị, nhưng cháu chỉ buông một câu: "Không có gì để ăn cả". Theo như lời giải thích của người mẹ thì cháu không thích ăn những món này. Vậy là người mẹ lại đứng dậy, hì hục làm thêm món cơm rang để phục vụ riêng cho con gái.
Mọi tật xấu của cô bé này bắt đầu bộc lộ khi dùng bữa cùng mọi người. Cháu không có thói quen mời người lớn trước khi ăn. Khi ăn cũng dùng đũa xới tung cả đĩa thức ăn để tìm miếng mình thích, vừa ăn vừa xem ti vi, miệng nhai nhồm nhoàm và cũng không để ý tới mọi người xung quanh. Cách cháu nói chuyện với mẹ cũng rất khó nghe, chỉ cộc lốc. Trong khi đó, người mẹ vẫn liên tục cưng nựng, nịnh nọt con.
Nếu như thời trước, người xưa rất coi trọng việc giáo dục lễ nghi, cách ứng xử của trẻ con với người lớn, thì bây giờ nhiều gia đình lại coi đó là việc nhỏ nên xem nhẹ. Thậm chí, nhiều người chưa quan tâm giáo dục con cái. Chỉ đơn giản là việc giao tiếp, ứng xử với mọi người trong bữa ăn hằng ngày, nhiều gia đình cũng không mấy để ý dạy dỗ con trẻ.
Những quy tắc bất thành văn trong bữa cơm như trước khi ăn phải mời người lớn theo thứ tự; không gõ bát; khi ăn cơm không chóp chép, không bới đồ ăn... nay đã bị nhiều người lớn bỏ qua. Đây chỉ là những phép tắc cơ bản nhất, nhưng chính qua hành động nhỏ này, người ta sẽ đánh giá đứa trẻ ấy lớn lên trong gia đình có nền nếp, gia phong hay không?
Cuộc sống hiện đại làm cho văn hóa ứng xử trong mỗi gia đình ít nhiều thay đổi phù hợp với cuộc sống, nhưng những khuôn phép phù hợp trong mỗi gia đình thì không thể thiếu. Cuộc sống bận rộn, các thành viên trong gia đình không còn nhiều thời gian để dành cho nhau. Mọi người đều mải mê với công việc riêng mà ít dành thời gian chăm chút cho gia đình của mình. Vì thế đã tác động xấu tới việc hình thành lối sống, văn hóa ứng xử trong gia đình của các thành viên.
Để con cái hiểu đúng nền nếp, gia phong và có thái độ ứng xử đúng đắn với các thành viên trong gia đình, trước hết bố mẹ, người lớn trong gia đình phải làm gương. Bố mẹ cần phải giữ chuẩn mực trong ứng xử với mọi người trong gia đình, dành nhiều thời gian cho các con.
Môi trường gia đình có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành tính cách mai sau của trẻ. Trẻ em thường có xu hướng bắt chước người lớn trong mọi việc, kể cả những hành vi ứng xử đối với mọi người trong gia đình... Vì thế, người lớn càng cần phải gương mẫu để cho con trẻ học theo những đức tính tốt.
Ngoài ra, mỗi thành viên cần dành thời gian cho gia đình, biết lắng nghe, chia sẻ, bao dung với mọi người, không áp đặt suy nghĩ chủ quan của mình lên người khác. Người lớn cần được tôn trọng, thì trẻ con cũng mong muốn được mọi người tôn trọng. Trong mọi chuyện cần đặt mình vào vị trí của người trong cuộc để có cái nhìn thấu đáo. Khi con trẻ mắc lỗi, thay vì dùng đòn roi, bố mẹ cần bình tĩnh phân tích cho con hiểu rõ vấn đề, giải quyết vấn đề một cách đúng mực.
- 'Con còn bé, đã biết gì đâu'
- Mẹ hốt hoảng vì chung cư mất điện đúng giờ ngủ của con trai cưng
- Nuông chiều con nhưng nghĩ là tôn trọng
- 10 năm không xem TV để rèn con kỷ luật
- Ám ảnh con ngoan 'gọi dạ, bảo vâng'
- 'Sai lầm lớn nhất của tôi là dạy con phải tuân lệnh'