Ukraine bắt đầu chiến dịch phản công được chờ đợi vào đầu tháng 6, với mục tiêu xuyên thủng phòng tuyến Nga trong mùa hè, cắt đứt hành lang bộ nối vùng Donbass với bán đảo Crimea và giành lợi thế đáng kể trên chiến trường.
Nhưng khi đã bước vào mùa thu, quân đội Ukraine mới giành được một số kết quả hạn chế. Họ phá vỡ được phòng tuyến đầu tiên của Nga ở Rabotino, nhưng gặp bế tắc ở nhiều nơi khác và chỉ tiến được khoảng 16 km sau hơn ba tháng phản công.
![Thiết giáp Ukraine mắc kẹt trong bùn lầy gần Bakhmut, Donetsk ngày 25/2. Ảnh: Reuters](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/09/19/378245038-662536129306823-4184-5720-3367-1695114167.png?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=H9qsNqtz48SsTIPrDvAL9g)
Thiết giáp Ukraine mắc kẹt trong bùn lầy gần Bakhmut ngày 25/2. Ảnh: Reuters
Giới chuyên gia nhận định tình hình sẽ còn khó khăn hơn với Ukraine trong thời gian tới, khi mùa đông sắp bắt đầu và thời tiết dần chuyển biến xấu. Các trận mưa lớn cuối thu sẽ khiến mặt đất trở nên lầy lội, cản trở hoạt động hành quân, đặc biệt là với xe tăng, thiết giáp. Vào mùa đông, thời tiết lạnh giá sẽ gây khó khăn cho công tác hậu cần và các hoạt động quân sự cơ bản, như lắp đạn pháo hay bóp cò súng.
Mặt đất đóng băng vào mùa đông có thể giúp phương tiện hạng nặng di chuyển dễ dàng hơn, song tuyết rơi dày vẫn khiến việc cơ động của binh sĩ gặp khó khăn, cũng như khiến họ dễ bị phát hiện bởi mắt thường hoặc thiết bị tầm nhiệt. Lực lượng Nga sẽ ít bị ảnh hưởng hơn, do họ cố thủ trong các công sự, hầm hào được cách nhiệt và bảo vệ tốt.
Mưa và tuyết cũng có thể ảnh hưởng tới hoạt động của máy bay không người lái (UAV), loại phương tiện được cả hai bên sử dụng thường xuyên kể từ đầu chiến sự để trinh sát và tập kích mục tiêu.
Đại tướng Mark Milley, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, từng nhận định quân đội Ukraine còn khoảng hơn một tháng nữa trước khi thời tiết xấu đi và cản trở chiến dịch phản công.
"Thời tiết sẽ còn phù hợp cho hoạt động tiến công trong 30-45 ngày tới", ông nói. "Sau đó, mưa và bùn lầy sẽ xuất hiện, cản trở hoạt động di chuyển trên chiến trường".
Một quan chức phương Tây cho rằng quân đội Ukraine nhiều khả năng sẽ phải tạm ngừng phản công từ nửa sau tháng 10 do thời tiết xấu. Điều này sẽ tạo điều kiện để quân đội Nga tiếp tục củng cố các vị trí phòng thủ, khiến nỗ lực tiến công trong tương lai của Kiev trở nên khó khăn hơn.
Ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Nga đang xây dựng thêm nhiều công sự và chiến hào tại các cứ điểm quan trọng ở tỉnh Zaporizhia và Donetsk.
Khi thời tiết còn thuận lợi, quân đội Ukraine đang đẩy mạnh tiến công ở cả hai mặt trận phía đông và phía nam. Kiev ngày 17/9 tuyên bố kiểm soát làng Kleshcheevka, qua đó dần tạo thế bao vây đối với thành phố Bakhmut, địa điểm mà Ukraine để mất vào tay Nga hồi tháng 5.
![Cục diện chiến sự Nga - Ukraine. Đồ họa: WP](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/09/19/556318717813726673a-Ukraine-Ng-1326-1344-1695114167.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=qDdbpCzkenW72dXNozV5LQ)
Cục diện chiến sự Nga - Ukraine. Đồ họa: WP
Tại mặt trận Zaporizhia, Ukraine đang tăng cường sức ép theo hướng Melitopol. Giới chuyên gia cho rằng ngay cả khi không đến được bờ biển Azov như mục tiêu ban đầu, quân đội Ukraine chỉ cần tiến thêm khoảng 10-16 km về phía nam là có thể đặt tuyến hậu cần của Nga vào tầm bắn của pháo binh.
Tuy nhiên, càng tiến sâu, Ukraine sẽ phải đối mặt với phòng tuyến phức tạp hơn của đối phương. Binh sĩ Ukraine cho biết họ đã chạm trán với chiến hào có độ sâu 2-3 mét và chạy theo đường ziczac của Nga.
"Ở mỗi góc chiến hào đều có một lính Nga cầm súng bắn vào chúng tôi", một binh sĩ Ukraine có mật danh Syviy nói. "Một số chỗ còn hẹp tới nỗi có thể khiến chúng tôi mắc kẹt".
Các bãi mìn là mối lo ngại lớn khác với quân đội Ukraine. Báo cáo gần đây của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết các khu vực Ukraine tái kiểm soát bị gài mìn dày đặc đến mức công binh phải rời khỏi xe và rà phá mìn theo cách thủ công, gây ảnh hưởng tới tốc độ tiến quân. Ukraine trước đó cũng đã mất một lượng lớn phương tiện chiến đấu hiện đại do dính mìn của Nga ở giai đoạn đầu chiến dịch phản công.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 22/9 công bố video cho thấy hai xe tăng Leopard 2 Ukraine mắc kẹt trong bùn khi băng qua địa hình lầy lội trên cánh đồng khi mở mũi tiến công tại Lugansk. Kíp xe tăng Ukraine đã phải bỏ xe lại trên chiến trường và cả hai phương tiện đều bị UAV Lancet Nga phá hủy.
UAV Nga phá hủy hai xe tăng Leopard sa lầy của Ukraine. Video: BQP Nga
Kyrylo Budanov, lãnh đạo tình báo quân đội Ukraine (GUR), tuần trước thừa nhận thời tiết ẩm ướt và bùn lầy sẽ gây ảnh hưởng tới hoạt động chiến đấu của Ukraine, nhưng khẳng định chiến dịch phản công của Kiev "sẽ tiếp tục trên mọi mặt trận", dù không tiết lộ phương thức cụ thể.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), trụ sở ở Washington, nhận định quân đội Ukraine sẽ đợi đến mùa đông, thời điểm nhiều con đường bị đóng băng và phù hợp cho việc di chuyển của xe thiết giáp, để tiếp tục cuộc phản công.
Một số chuyên gia cho rằng Ukraine có thể sử dụng phương án tập kích bằng vũ khí tầm xa, như Hệ thống Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) mà Kiev nhiều lần đề nghị Mỹ cung cấp. Với tầm bắn lên tới 300 km tùy biến thể, ATACMS có thể cho phép Ukraine tập kích mục tiêu nằm sâu trong các vùng lãnh thổ mà Nga kiểm soát.
Kênh NBC ngày 22/9 dẫn lời 4 quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Joe Biden nói với người đồng cấp Volodymyr Zelensky rằng nước này có thể "chuyển lượng nhỏ" ATACMS cho Ukraine thời gian tới.
Phạm Giang (Theo WSJ, Kyiv Post)