Yevgeny Prigozhin, lãnh đạo tập đoàn quân sự tư nhân Wagner, rạng sáng 24/6 thông báo đang dẫn đoàn xe chở hàng nghìn tay súng dưới quyền từ chiến trường ở Ukraine vượt qua biên giới Nga, tiến vào tỉnh Rostov ở miền nam để "đòi công lý".
Prigozhin trước đó cáo buộc Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga Valery Gerasimov và Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu đã ra lệnh phóng tên lửa tập kích doanh trại của Wagner. Bộ Quốc phòng Nga bác bỏ cáo buộc này.
Theo Prigozhin, tướng Gerasimov đã "ra lệnh triển khai trực thăng quân sự tấn công đoàn xe" của tập đoàn quân sự tư nhân đang tiến vào Rostov. "Ông ta không quan tâm mình đang giết ai", ông Prigozhin nói, đồng thời khẳng định một số phi công từ chối mệnh lệnh của Gerasimov và bày tỏ biết ơn đối với họ.
![Ông Yevgeny Prigozhin cầm quốc kỳ Nga đứng trước các thành viên tập đoàn quân sự tư nhân Wagner tại Bakhmut ngày 20/5. Ảnh: Concord](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/06/24/55631871781372677543a-Wagner-5-4000-8588-1687570999.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=94EOq2URGwwkDlI1RuGGcg)
Yevgeny Prigozhin cầm quốc kỳ Nga đứng trước các thành viên tập đoàn quân sự tư nhân Wagner tại Bakhmut ngày 20/5. Ảnh: Concord
Prigozhin sau đó tuyên bố lính Wagner đã bắn hạ trực thăng quân đội Nga sau khi phi công "nổ súng vào đoàn xe". Tuy nhiên, lãnh đạo Wagner chưa công bố chi tiết về diễn biến, vị trí và hình ảnh liên quan.
Trước đó, ông thông báo lực lượng Wagner đã "được lực lượng biên phòng ra chào đón" khi tiến từ khu vực tác chiến ở Ukraine vào tỉnh Rostov. "Các đơn vị được Bộ Quốc phòng điều đến để cản đường chúng tôi đã tránh sang một bên", trùm Wagner nói.
Ông khẳng định lực lượng của tập đoàn quân sự tư nhân chỉ giao chiến với quân nhân chuyên nghiệp, không phải những binh sĩ trẻ tuổi vừa được gọi nhập ngũ. "Tuy nhiên, chúng tôi sẽ hủy diệt bất cứ kẻ nào ngáng đường. Chúng tôi đang tiến lên và sẽ đi đến cùng", Prigozhin nói.
Trong khi đó, tỉnh trưởng Rostov Vasily Golubev kêu gọi dân chúng bình tĩnh và ở yên nhà nếu có thể. "Tình hình hiện nay đòi hỏi tập trung tối đa mọi lực lượng để duy trì trật tự. Các cơ quan thực thi pháp luật đang làm mọi thứ cần thiết để đảm bảo an toàn cho cư dân trong khu vực", ông Golubev thông báo.
Cơ quan An ninh Nga (FSB) ngày 23/6 thông báo mở cuộc điều tra với ông Prigozhin vì hành vi "xúi giục nổi loạn" khi kêu gọi lực lượng Wagner chống lại Bộ Quốc phòng.
FSB công bố quyết định khởi tố sau khi ông Prigozhin cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Shoigu bay tới Rostov để chỉ đạo thực hiện vụ tập kích tên lửa nhắm vào trại huấn luyện của Wagner, gây thương vong lớn, điều quân đội Nga phủ nhận.
Trùm Wagner thông báo đưa 25.000 quân tới Rostov để chất vấn Bộ trưởng Shoigu về vụ tấn công, đồng thời khẳng định đây là "cuộc hành quân đòi công lý, không phải đảo chính" và hành động này "không cản trở quân đội Nga".
FSB cho biết các tuyên bố và hành động của ông Prigozhin "cấu thành hành vi xúi giục xung đột vũ trang trên lãnh thổ Nga, đâm sau lưng các chiến sĩ đang chiến đấu với lực lượng Ukraine ủng hộ phát xít". FSB cũng kêu gọi thành viên Wagner không làm theo lời Prigozhin và bắt lãnh đạo tập đoàn quân sự tư nhân.
Trong khi đó, một số tướng Nga khuyên lính Wagner tuân theo lệnh của Tổng thống Nga, giải tán đội hình và quay về căn cứ trước khi quá muộn. Họ cũng cảnh báo rối loạn chính trị tại Nga "chỉ có lợi cho kẻ thù".
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã được thông báo về các sự kiện liên quan tới Prigozhin và "các biện pháp cần thiết đang được triển khai".
Adam Hodge, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nói Nhà Trắng đang theo dõi tình hình liên quan Wagner, đồng thời "sẽ tham khảo ý kiến của các đồng minh và đối tác về vấn đề". Ông Hodge cũng cho biết Tổng thống Mỹ Joe Biden đã được thông báo về tình hình.
![Vị trí tỉnh Rostov của Nga (khoanh màu đỏ). Đồ họa: Google](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/06/24/55631871781372677554c-2523-1687570999.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=lFbmQ4vnEK3_o5oLy3i8Pg)
Vị trí tỉnh Rostov của Nga (khoanh màu đỏ). Đồ họa: Google
Nguyễn Tiến (Theo Moscow Times)