Tác hại của việc uống quá nhiều nước khi chạy bộ
Nạp một lượng nước lớn trong và sau khi chạy có thể khiến cơ thể runner cạn natri trong máu, gây co thắt bụng và kiệt sức.
Khi chạy trong điều kiện nhiệt độ cao, để giữ cho nhiệt độ vùng trung tâm cơ thể ở mức an toàn, hệ thống tim mạch sẽ điều khoảng 1,5 - 2 lít máu mỗi phút ra khỏi dạ dày và các cơ bắp đang vận động, để tập trung dồn tới gần bề mặt da nhằm thúc đẩy quá trình bài tiết mồ hôi làm mát cơ thể.
Điều này tạo ra một bài toán khó cho runner. Thứ nhất, lượng máu dồn về cơ bắp giảm đồng nghĩa với việc lượng oxy cung cấp ít đi, buộc nhịp tim phải đẩy lên cao hơn. Thứ hai, lượng máu lưu thông đến dạ dày giảm mạnh, tốc độ tiêu hao glucose của cơ thể cũng sẽ tăng vọt. Khi ta đổ mồ hôi nhiều để làm mát, ta không chỉ mất nhiều nước mà còn mất một lượng lớn các chất điện giải thiết yếu, phần lớn là natri.
Uống quá nhiều nước trong và sau khi chạy có thể khiến runner đau bụng và kiệt sức. Ảnh: Marathon Handbook
Một số runner bù nước bằng cách uống liên tục một lượng lớn, nhưng điều này sẽ làm loãng phần natri ít ỏi còn lại trong máu. Theo dữ liệu lâm sàng từ trang Mayo Clinic, điều này sẽ gây ra hiện tượng hạ natri máu. Triệu chứng ban đầu chỉ là chuột rút và buồn nôn nhẹ, nhưng nếu tiếp tục nạp nước lọc, nó sẽ biến chứng thành ngộ độc nước, gây chóng mặt, co thắt cơ và kiệt sức hoàn toàn.
Để tránh tình trạng này, runner cần nạp nước theo quy trình thay vì nghe theo bản năng. Nghiên cứu của các chuyên gia dinh dưỡng chạy bộ tại Featherstone Nutrition và Reno Running Company đề xuất lộ trình tiếp nước và điện giải được định lượng theo thời gian.
Ở các bài chạy cự ly ngắn kéo dài dưới 45 phút, cơ thể chưa rơi vào trạng thái cạn kiệt năng lượng. Tuy nhiên, nếu chỉ số điểm sương (độ oi bức) tăng cao, runner cần mang theo bình nước cầm tay có pha điện giải nồng độ nhẹ để nhấp từng ngụm nhỏ ngay từ những kilomet đầu tiên.
Khi runner bước vào các bài tập dài hơn từ 45 đến hơn 60 phút, thử thách sẽ lớn hơn nhiều. Đây là thời điểm lượng glucose dự trữ trong cơ thể sụt giảm mạnh. Để duy trì thể lực, runner cần bổ sung từ 30 đến 60 gam carbohydrate dạng lỏng mỗi giờ thông qua các dòng nước thể thao chuyên dụng. Đối với runner chuyên nghiệp hoặc chạy siêu bền, ngưỡng dung nạp này có thể đạt từ 90 đến 100 gam.
Tuy nhiên, lượng nước và điện giải này chỉ hiệu quả nếu được nạp đúng mức độ và tần suất. Tuyệt đối không uống một lượng nước lớn cùng lúc, do chức năng tiêu hóa của dạ dày đang bị hạn chế và không thể xử lý kịp. Thay vào đó, hãy chia nhỏ lượng chất lỏng, bổ sung đều đặn từ 300 đến 700 ml sau mỗi 15 đến 20 phút bằng những ngụm nhỏ để cơ thể kịp hấp thụ.
Đặc biệt, cốt lõi của toàn bộ quá trình này nằm ở quy tắc ưu tiên natri. Việc thay thế hoàn toàn nước lọc bằng các thức uống bổ sung ion và điện giải có hàm lượng natri cao sẽ giúp bù đắp trực tiếp lượng muối thất thoát qua tuyến mồ hôi, đồng thời ngăn ngừa hiện tượng tích nước gây óc ách dạ dày.
Lắng nghe cơ thể là một trong những lời khuyên phổ biến nhất với runner mới. Tuy nhiên, nghịch lý của việc bù nước khi chạy là bản năng thường sai. Cảm giác kiệt sức và chuột rút không phải lúc nào cũng báo hiệu thiếu nước, mà thường là thiếu natri. Uống thêm nước lọc để xử lý triệu chứng đó có thể khiến tình trạng tệ hơn.
Đức Anh