Bà Nguyễn Thị Xuân Phượng sinh năm 1929 tại Huế, trong một gia đình trí thức. 

Trong hai cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ, bà trải qua nhiều vị trí: kỹ thuật viên thuốc nổ, y sĩ, phóng viên, thông dịch viên, bác sĩ nhi khoa…

Năm 2024, bà được BBC bình chọn là một trong 100 gương mặt phụ nữ truyền cảm hứng nhất thế giới.