Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Con gái tôi mới vào lớp 1, tiếp xúc nhiều bạn bè nên tôi lo bé sẽ nhiễm não mô cầu. Trẻ 6 tuổi có thể tiêm não mô cầu được chưa, nên tiêm loại nào, thưa bác sĩ?
Nga Nguyễn, 45 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm màng ngoài tim... Người bệnh có nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên tới 50%. Những người sống sót có thể gặp di chứng nặng nề như cụt chi, liệt, điếc, chậm phát triển về tâm thần, thể chất...

Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp khi người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn có chứa mầm bệnh từ người bệnh hoặc người mang vi khuẩn không biểu hiện triệu chứng hay còn gọi là người lành mang trùng. Trong cộng đồng, người mang vi khuẩn không triệu chứng chiếm từ 5-25%, cao hơn trong các vụ dịch là nguồn lây khó kiểm soát.

Ở môi trường học đường, nhà trẻ, ký túc xá tiếp xúc gần, dùng chung vật dụng sẽ làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm. Trẻ em, đặc biệt trẻ trong độ tuổi mầm non, tiểu học có hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, chưa tự nhân thức và chăm sóc được cho bản thân. Nhiều trẻ còn hay quên rửa tay, dễ chia sẻ đồ dùng cá nhân, ăn uống hoặc chơi đùa sát nhau, khiến nguy cơ lây lan bệnh càng cao.

Con gái bạn đã 6 tuổi, có thể tiêm phòng não mô cầu. Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh gây não mô cầu nguy cơ tử vong cao, bao gồm:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên)

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên).

Các vaccine không có tác dụng phòng ngừa chéo, vì vậy mỗi người cần tiêm đủ vaccine có thành phần ngừa 5 nhóm huyết thanh gây bệnh kể trên. Bạn có thể dẫn con đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn theo đúng độ tuổi và lịch sử chủng ngừa. Cùng với đó, bạn cần hướng dẫn con thực hiện tốt khâu vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi tiếp xúc nơi đông người, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh răng miệng, súc họng bằng nước sát khuẩn...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi vừa tròn 10 tuổi nên tôi muốn đưa con tiêm phòng HPV. Xin bác sĩ cho biết vaccine có làm trẻ dậy thì sớm hay tò mò giới tính không? Có những loại vaccine HPV nào con tôi có thể tiêm ạ?
Ngọc Thư, 35 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV là virus gây ra nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục và các loại ung thư nguy hiểm ở cả nam và nữ, bao gồm sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, âm đạo, âm hộ, hầu họng... Tiêm vaccine là biện pháp chủ động, an toàn và hiệu quả để phòng ngừa virus HPV.

Mũi tiêm ngừa HPV đã được chứng minh hiệu quả, dung nạp tốt ở trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên, giúp phòng nhiễm virus trước khi bắt đầu có quan hệ tình dục lần đầu tiên. Vaccine đã trải qua nhiều năm thử nghiệm trước khi được FDA (Mỹ) cấp phép. Tiếp đó, vaccine được giám sát tính an toàn bởi CDC (Mỹ), FDA và nhiều nước trên toàn cầu. Nhiều nghiên cứu cho thấy vaccine HPV không làm mãn kinh sớm, chậm kinh, gây vô sinh hay ảnh hưởng quá trình dậy thì của trẻ.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine HPV là Gardasil và Gardasil 9. Mỗi loại có phác đồ tiêm chủng riêng. Trong đó, Gardasil phòng 4 type HPV gồm 6, 11, 16, 18 chỉ định tiêm cho bé gái và phụ nữ tuổi 9-26. Theo thông tin kê toa mới của nhà sản xuất, vaccine Gardasil có chỉ định tiêm chỉ cần 2 mũi thay vì 3 mũi nếu tiêm 2 mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng cho trẻ từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi. Người từ tròn 14 tuổi trở lên có lịch tiêm 3 mũi. Mũi hai cách mũi một hai tháng, mũi ba cách mũi một 6 tháng.

Còn Gardasil 9 phòng 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định cho nam và nữ tuổi 9-45, hiệu quả bảo vệ hơn 90%. Người 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm lần đầu tiên cần hai mũi. Mũi thứ hai cách mũi một từ 6 đến 12 tháng. Với người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi cần tiêm 3 mũi với mũi 1 tiêm lần đầu tiên trong độ tuổi, mũi hai cách mũi một ít nhất hai tháng, mũi ba cách mũi hai tối thiểu 4 tháng.

Con bạn 10 tuổi có thể chọn tiêm 2 mũi vaccine Gardasil hoặc vaccine Gardasil 9.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Thưa bác sĩ, con tôi 6 tuổi, tôi muốn tiêm vaccine thủy đậu cho con thì có loại vaccine nào ạ? Phác đồ tiêm ra sao?
Lê Ngọc Minh Thu, 35 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu hay còn gọi là trái rạ do virus Varicella zoster (VZV) gây ra. Theo thống kê, khoảng 90% người chưa có miễn dịch với thủy đậu có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nguồn lây.

Thủy đậu ở trẻ em là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường biểu hiện bằng sốt, phát ban, mụn nước và phỏng rộp, gây ngứa ngáy, khó chịu. Tuy nhiên, ở một số người, biểu hiện của bệnh không điển hình, có thể chỉ sốt nên dễ bị nhầm lẫn với các bệnh do siêu vi thông thường khác. Nếu không điều trị kịp thời, thủy đậu có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm não, suy đa tạng và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Vaccine là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng ngừa thủy đậu gồm Varilrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn, vaccine Varivax (Mỹ) và Varicella (Hàn Quốc) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau một đến ba tháng tùy theo độ tuổi. Hai mũi giúp phòng bệnh lên đến 98%. Con bạn 6 tuổi, nên tiêm phòng sớm để tạo kháng thể phòng bệnh.

Ngoài thủy đậu, trẻ nhỏ cũng dễ nhiễm các tác nhân virus, vi khuẩn khác như cúm, não mô cầu, phế cầu, ho gà, bạch hầu... Bạn nên rà soát lại lịch sử tiêm chủng và bổ sung các mũi còn thiếu để phòng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ. Em vừa thấy VNVC thông báo có vaccine mới phòng virus RSV. Xin bác sĩ cho biết virus này nguy hiểm như thế nào và vaccine mới này có tiêm cho trẻ 13 tháng tuổi được không ạ?
Thùy Dung, 34 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus ác tính phổ biến gây viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản nặng, suy hô hấp cấp khiến trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi phải nhập viện, thậm chí tử vong. WHO ước tính mỗi năm, khoảng 3,6 triệu ca nhập viện liên quan đến RSV và khoảng 100.000 ca tử vong do RSV ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới, trong số trẻ tử vong, gần 50% dưới 6 tháng tuổi. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với RSV.

Bệnh lây lan qua đường hô hấp do hít phải giọt bắn có chứa virus từ người bệnh hoặc tiếp xúc các giọt bắn chứa virus trên các bề mặt như mặt bàn, ghế, tay nắm cửa, sàn nhà, thành giường...

Vaccine Abrysvo phòng RSV của Tập đoàn Pfizer vừa được Hệ thống Tiêm chủng VNVC ra mắt ngày 27/9. Đây là vaccine ứng dụng công nghệ protein tái tổ hợp nhắm vào hai phân nhóm phổ biến và nguy hiểm nhất là RSV-A và RSV-B. Vaccine được chỉ định tiêm một mũi duy nhất cho thai phụ từ tuần 24-36 của thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời; đối với người lớn từ 60 tuổi trở lên, vaccine giúp phòng bệnh viêm phổi, suy hô hấp.

Các dữ liệu lâm sàng cho thấy, tiêm vaccine RSV trong thai kỳ giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng phải chăm sóc y tế trong 90 ngày đầu đời và duy trì hiệu lực bảo vệ 69,4% đến 6 tháng tuổi. Với người cao tuổi, vaccine cho thấy hiệu lực giảm tới 88,9% nguy cơ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới do RSV trong năm đầu tiên sau tiêm và duy trì bảo vệ kéo dài so với nhóm không tiêm. Vaccine này không chỉ định tiêm cho trẻ em.

Để phòng bệnh cho trẻ, các phụ huynh nên giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ khi tiếp xúc hoặc chăm sóc trẻ, không thơm hôn trẻ, thường xuyên vệ sinh, lau chùi nhà cửa sạch sẽ, thoáng mát, bổ sung dinh dưỡng cho trẻ phù hợp với lứa tuổi... Đồng thời, cha mẹ nên cho trẻ tiêm ngừa đầy đủ các vaccine để phòng bệnh nguy hiểm khác cũng lây qua đường hô hấp như: ho gà, bạch hầu, phế cầu, sởi, não mô cầu, thủy đậu...

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC vẫn đang nỗ lực để tiếp tục đưa về thêm các loại vaccine và kháng thể đơn dòng phòng RSV từ các tập đoàn vaccine và dược phẩm hàng đầu thế giới, mong muốn mở rộng cơ hội bảo vệ cho trẻ nhỏ và người trưởng thành.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, con trai em năm nay 16 tuổi, mới "khoe" có người yêu. Em không cấm cản, chỉ khuyên con nên giữ gìn cho bạn. Xin bác sĩ cho lời khuyên em nên tiêm vaccine gì để phòng bệnh cho con ạ?
Thanh Thảo, 42 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tuổi 16 học trò với "tình yêu gà bông" sẽ là những kỷ niệm đẹp trong đời mỗi người. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng các em quan hệ tình dục sớm cũng là một mối lo ngại đối với phụ huynh bởi nguy cơ lây nhiễm các bệnh xã hội lây qua đường tình dục.

Như thống kê mới đây của Bệnh viện Da liễu TP HCM, nhóm 15-25 tuổi chiếm 25% dân số có hoạt động tình dục, song, hơn 50% số ca nhiễm bệnh tình dục mới ghi nhận thuộc nhóm này.

Hiện Việt Nam ó vaccine phòng các bệnh lây qua đường tình dục như HPV, viêm gan B. Trong đó HPV gây bệnh ở cả hai giới nam và nữ như: sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng. Viêm gan B có thể tiến triển thành viêm gan B mạn tính, tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan.

Bên cạnh đó, thanh thiếu niên cũng là nhóm tuổi thường xuyên tiếp xúc nơi đông người như tại trường học, ký túc xá, liên hoan tập thể, thích đi du lịch... là môi trường thuận lợi cho các mầm bệnh lây qua đường hô hấp lây lan. Phụ huynh nên rà soát lịch sử tiêm chủng, tiêm mới hoặc bổ sung các loại vaccine phòng bệnh lây qua đường hô hấp để bảo vệ con em mình. Ví dụ: cúm, phế cầu, sởi, bạch hầu, ho gà, não mô cầu, thủy đậu...

Ngoài ra, các bệnh lây qua trung gian là vết đốt của muỗi cũng có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề như sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản cũng đã có vaccine phòng bệnh.

Cha mẹ nên đưa con đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn lịch tiêm phù hợp theo lứa tuổi và lịch sử chủng ngừa.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 15 tháng, rất hay bị ho, sổ mũi, sốt, từng phải nằm viện do viêm tiểu phế quản bội nhiễm. Con chỉ tiêm vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, bây giờ tôi nên cho con tiêm ngừa vaccine gì? Cảm ơn bác sĩ!
Thiên Thanh, 27 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 2 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sức đề kháng non nớt khiến các con rất dễ bị nhiễm trùng đường hô hấp. Trong khi đó, thời tiết thất thường hiện nay là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, virus, nấm mốc phát triển. Người lớn đi làm, trẻ lớn đi học là nguồn lây bệnh chủ yếu cho trẻ nhỏ ở nhà. Một số tác nhân khiến trẻ ho, sổ mũi, sốt như: cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, ho gà, Hib... đã có vaccine để phòng ngừa.

Con bạn 15 tháng, có tiền sử viêm tiểu phế quản và từng nhiễm trùng hô hấp nhiều lần, dễ có nguy cơ tái mắc bệnh. Bé đã tiêm các vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, hiện tại bé có thể tiêm các vaccine như cúm, phế cầu, RSV, não mô cầu, thủy đậu, viêm gan A, tả, thương hàn...

Hiện nay, Việt Nam có 4 loại vaccine phòng cúm, bao gồm: Influvac Tetra (Hà Lan), Vaxigrip Tetra (Pháp), GC Flu Quadrivalent (Hàn Quốc) và Ivacflu-S (Việt Nam). Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cúm trước đó cần tiêm hai mũi, cách nhau 1 tháng. Trẻ từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm vaccine cúm bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ, tiêm tốt nhất từ tháng thứ 4, giúp bảo vệ mẹ và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé những tháng đầu đời chưa thể tiêm ngừa. Vaccine cần tiêm nhắc một mũi mỗi năm để củng cố kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành.

Với RSV, hiện Việt Nam đã có vaccine Abrysvo của Pfizer dành cho mẹ bầu từ tuần 24-36 thai kỳ và người lớn từ 60 tuổi trở lên. Lịch tiêm chỉ một mũi duy nhất. Mẹ bầu tiêm vaccine vừa giúp phòng bệnh, vừa truyền kháng thể thụ động để bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời sau sinh. Trường hợp mẹ bầu chưa kịp tiêm vaccine hoặc thời gian từ lúc tiêm đến khi sinh chưa đủ hai tuần, trẻ sinh ra có nguy cơ cao nhiễm và biến chứng do RSV có thể lựa chọn tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab của Sanofi. Trẻ sơ sinh đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng tùy theo cân nặng, trẻ trên 12 - 24 tháng có nguy cơ cao nhiễm RSV tiêm hai mũi ở hai vị trí khác nhau trong cùng một ngày.

Với phế cầu, hiện có 5 loại vaccine phòng ngừa gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Trong đó, phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15 và phế cầu 20 tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi, sớm nhất 6 tuần tuổi, phế cầu 23 tiêm cho trẻ từ hai tuổi trở lên. Lịch tiêm cụ thể sẽ được bác sĩ tư vấn theo độ tuổi và lịch sử chủng ngừa.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đọc thông tin thấy Bộ Y tế sẽ triển khai tiêm vaccine HPV miễn phí từ năm 2026 cho trẻ. Con trai tôi năm nay 10 tuổi có được tiêm không?
Lê Thị Na, 37 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo Kế hoạch Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 3 năm từ 2026-2028, vaccine HPV phòng ung thư cổ tử cung là 1 trong 13 bệnh truyền nhiễm có vaccine được triển khai tiêm miễn phí. Theo đó, vaccine này chưa được triển khai rộng rãi trên cả nước mà chỉ áp dụng tại 4 tỉnh gồm Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Trà Vinh (nay là Vĩnh Long). Loại vaccine được triển khai là vaccine Gardasil giúp phòng 4 type virus HPV 6, 11, 16 và 18 gây sùi mào gà và ung thư cổ tử cung. Đối tượng được lựa chọn là trẻ em gái ở độ tuổi 11.

Con bạn là bé trai chưa thuộc đối tượng được tiêm vaccine này. Để phòng bệnh cho con, bạn có thể chọn tiêm dịch vụ loại phòng 9 type virus HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Loại vaccine này tiêm được cho cả nam và nữ, giúp phòng ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo ở nữ giới và phòng sùi mào gà, ung thư hậu môn, hầu họng ở cả nam và nữ. Con bạn 10 tuổi, chỉ cần tiêm 2 mũi cách nhau 6-12 tháng, giúp tiết kiệm chi phí. Từ 15 tuổi đến 45 tuổi, cần tiêm 3 mũi. Hiệu quả bảo vệ của vaccine lên tới hơn 90% khi tiêm đầy đủ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bác sĩ cho em hỏi, bé nhà em 8 tháng tuổi, tiêm mũi cúm đầu tiên vào 5/11/2025, lịch tiêm tiếp theo là 5/12 nhưng bé chưa đi tiêm được. Vậy bé có thể tiêm trễ không và tối đa bao nhiêu ngày ạ?
Trung Kiên, 35 tuổi, Bình Dương
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ nhỏ mắc cúm thường kéo dài hơn, gây sốt, đau nhức cơ thể, ho và đau họng... Trẻ bỏ bú hoặc biếng ăn, ăn không ngon miệng, nôn ói nhiều dẫn tới suy giảm hệ miễn dịch. Trẻ có hệ hô hấp còn non yếu, khả năng đào thải virus thông qua ho, khạc đàm kém. Các yếu tố trên thúc đẩy virus cúm sinh sôi, có thể gây biến chứng viêm phổi, viêm não, viêm cơ tim, viêm tai giữa... Để phòng mắc bệnh và biến chứng do cúm, biện pháp hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine.

Vaccine cúm có thể tiêm chủng cho trẻ từ 6 tháng tuổi, khả năng phòng bệnh đến 90%, hỗ trợ giảm 60% các bệnh liên quan đến cúm và giảm 70-80% tỷ lệ tử vong. Vaccine hiện có loại phòng 4 chủng virus cúm A (H1N1, H3N2) và B (Yamagata, Victoria). Vaccine dạng bất hoạt, được điều chế từ virus đã chết nên có thể được dùng một cách an toàn ở cả trẻ nhỏ hoặc người suy giảm miễn dịch. Vaccine tiểu đơn vị chỉ chứa kháng nguyên bề mặt virus với tính sinh miễn dịch tốt và ít gây phản ứng phụ sau tiêm như sốt, đau tại nơi tiêm...

Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cúm, phác đồ gồm hai mũi cách nhau tối thiểu một tháng, sau đó tiêm nhắc một mũi định kỳ hàng năm. Trẻ từ 9 tuổi trở lên cần một liều cơ bản và nhắc lại một mũi hàng năm.

Hiện không có quy định về khoảng cách tối đa giữa các mũi vaccine cúm, nên nếu bé lỡ tiêm trễ thì vẫn tiếp tục hoàn thành lịch mà không phải tiêm lại từ đầu. Tuy nhiên, tiêm đúng hẹn vẫn là tốt nhất vì sau mỗi mũi, cơ thể cần khoảng 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ. Nếu mũi sau bị dời quá lâu, bé sẽ chậm có miễn dịch đầy đủ hơn so với lịch ban đầu. Tiêm trễ không làm mất tác dụng của mũi đã tiêm, nhưng tiêm đúng lịch sẽ giúp bé được bảo vệ sớm và liên tục hơn.

Ngoài ra, thời tiết cuối năm thường lạnh và khô, cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu, vi khuẩn phế cầu, vi khuẩn não mô cầu... Bạn có thể kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm cho con để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đọc báo thấy ở Lào có dịch bại liệt, gia đình tôi ở Quảng Trị nên lo lắng. Con tôi nay 4 tuổi đã tiêm vaccine lúc nhỏ thì có cần phòng ngừa nữa không?
Quang Thái, 55 tuổi, Quảng Trị
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh bại liệt (Poliomyelitis) là một bệnh nhiễm virus cấp tính lây truyền theo đường tiêu hóa do virus Polio gây nên, thường từ phân - miệng, có thể lây lan thành dịch. Bệnh được nhận biết qua biểu hiện của hội chứng liệt mềm cấp. Từ sốt, buồn nôn, táo bón... bệnh có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, mất nước, viêm phổi, teo cơ, tê liệt, cơ thể trở nên mệt mỏi và kiệt sức, khó thở... liệt cơ hô hấp rồi tử vong.

Việt Nam đã thanh toán được bệnh bại liệt từ năm 2000. Song, mới đây, Lào công bố nhiều ca bệnh bại liệt, đồng thời tìm thấy virus bại liệt biến đổi tới 31 gen. Bộ Y tế đã họp khẩn vào ngày 12/12 yêu cầu các địa phương rà soát lịch sử tiêm chủng, tiêm bù cho trẻ.

Nhiều quốc gia có đường biên giới với Lào được xếp vào khu vực nguy cơ cao như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Sơn La, Điện Biên, Quảng Trị, Quảng Ngãi và Đắk Lắk.

Bệnh bại liệt chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Để phòng bệnh, mọi người cần giữ vệ sinh nhà cửa, ăn chín, uống chín, dạy trẻ rửa tay thường xuyên. Cùng với đó, bệnh có thể phòng hiệu quả bằng vaccine.

Việt Nam dùng hai loại vaccine là OPV (uống) phòng type virus 1, 3 và IPV (tiêm) phòng ba type virus 1, 2, 3. Trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, phác đồ tiêm phòng bại liệt gồm: 3 liều OPV lúc trẻ 2-3-4 tháng tuổi và hai liều tiêm IPV lúc 5 và 9 tháng.

Ngoài ra, tiêm chủng dịch vụ có vaccine 6 trong 1 phòng cả bại liệt và bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, các bệnh do Hib. Vaccine cần tiêm ba liều cơ bản lúc 2, 3, 4 tháng tuổi và liều nhắc lại lúc 16-18 tháng, hiệu quả tới 99%. Sau các mũi tiêm trước 2 tuổi, trẻ có thể tiêm một liều vaccine có thành phần bại liệt vào lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch. Những bé chưa tiêm đầy đủ vaccine hoặc gia đình không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, có thể đến cơ sở tiêm chủng để bác sĩ chỉ định lịch tiêm phù hợp. Con bạn 4 tuổi có thể tiêm bổ sung một mũi vaccine 4 trong 1 phòng bại liệt và bạch hầu, ho gà, uốn ván để củng cố miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Được biết VNVC đang triển khai tiêm kháng thể đơn dòng tại các trung tâm tiêm chủng. Con tôi sinh non lúc 7 tháng, giờ bé được 4 tháng tuổi, nặng 5kg thì tiêm được không? Vì sao giá của kháng thể đơn dòng lại cao hơn vaccine?
Thiên Thanh, 35 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ 23/12, kháng thể đơn dòng phòng virus hợp bào hô hấp RSV cho trẻ được mở rộng triển khai tiêm tại gần 260 trung tâm tiêm chủng VNVC. Đây là loại kháng thể do Tập đoàn Sanofi, Pháp đưa về Việt Nam, có hiệu quả bảo vệ 5-6 tháng, giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện do viêm phổi, viêm tiểu phế quản do RSV.

Trẻ từ 1 ngày tuổi đến 12 tháng tuổi tiêm một mũi, liều lượng căn cứ theo cân nặng. Trẻ dưới 5 kg tiêm 0,5 ml, còn trẻ từ 5 kg trở lên tiêm 1 ml. Trẻ trên 12 tháng đên 24 tháng tuổi nguy cơ cao mắc RSV, cũng có thể sử dụng. Phác đồ hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau trong một ngày. Do đó, con bạn hoàn toàn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng, liều lượng sẽ được chỉ định sau khi thăm khám sàng lọc.

Vaccine chứa mầm bệnh đã bất hoạt hoặc làm yếu, giúp cơ thể tạo kháng thể sau 2-3 tuần. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, sinh non, nhẹ cân có miễn dịch chưa hoàn thiện nên đáp ứng chưa đủ mạnh trước RSV. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng Nirsevimab được các nhà nghiên cứu chọn lọc kháng thể từ người từng nhiễm RSV phục hồi tốt, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Quy trình phức tạp, chi phí cao khiến giá thành thường đắt hơn vaccine.

Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã tiêm vaccine RSV khi mang thai tuần 32, và sinh bé đủ tháng, nay thấy có kháng thể đơn dòng thì con tôi có cần tiêm nữa không?
Ánh Nguyệt Trần, 25 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện gần 260 trung tâm tiêm chủng của VNVC triển khai tiêm vaccine RSV Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) dành cho phụ nữ mang thai từ 24-36 tuần và người lớn từ 60 tuổi trở lên. Vaccine giúp mẹ tạo kháng thể và truyền miễn dịch thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời. Vaccine giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng cần chăm sóc y tế trong 90 ngày đầu đời, hiệu lực bảo vệ 69,4% đến 6 tháng tuổi.

Thông thường, nếu người mẹ đã tiêm vaccine đúng thời điểm khuyến cáo trong thai kỳ (từ tròn 24 tuần đến 36 tuần thai và trước thời điểm sinh từ 2 tuần), thì em bé khi sinh ra sẽ không cần tiêm kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Sanofi đưa về Việt Nam). Lượng kháng thể khi mẹ tiêm vaccine đủ để bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời và kéo dài trong khoảng 6 tháng.

Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ ngay cả khi mẹ đã tiêm Abrysvo, như:

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ người mẹ đã được tiêm vaccine RSV nhưng trước 24 tuần thai.

- Trẻ (sinh non/đủ tháng) từ bà mẹ đã tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm vaccine dưới 2 tuần.

- Trẻ sinh ra từ người mẹ được tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm trên 2 tuần nhưng người mẹ có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, mắc phải hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng.

Trường hợp của bạn tiêm vaccine RSV ở tuần 32, bé sinh đủ tháng nếu ở tuần 39 đến 42 thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng trong năm đầu tiên. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh nặng do RSV từ trên 12 tháng đến 24 tháng tuổi vẫn có thể tiêm kháng thể đơn dòng. Bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và phòng khám Nutrihome gần nhất để được tư vấn thêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 7 tuổi đi học có bạn bị mắc bệnh thủy đậu, nghe nói bệnh lây lan nhanh dễ để lại sẹo, giờ tiêm thì còn kịp không?
Linh Anh, 34 tuổi, Đắk Nông
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu do virus Varicella zoster gây ra, dễ lây qua đường hô hấp, khi người chưa có kháng thể với thủy đậu hít phải dịch tiết mũi họng có chứa virus từ người bệnh hoặc chạm phải dịch từ nốt phỏng thủy đậu. Mẹ bầu mắc thủy đậu trong thai kỳ, trẻ sinh ra có nguy cơ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Đặc biệt, virus còn có thể tồn tại tới vài ngày trong vẩy thủy đậu sau khi bong ra khỏi cơ thể.

Bệnh thủy đậu thường lây từ 1-2 ngày trước khi phát ban và trong vòng 5 ngày sau khi xuất hiện nốt bọng nước đầu tiên, song, những triệu chứng ban đầu của bệnh thường không điển hình như: mệt mỏi, nhức đầu, sốt nhẹ, chảy nước mũi, đau họng có thể nhầm lẫn với cảm cúm khiến phụ huynh chủ quan.

Học sinh là nhóm tuổi còn vô tư, đặc biệt là các cấp nhỏ như mầm non, tiểu học, nhiều bé chưa có ý thức tự giữ gìn vệ sinh cá nhân để phòng bệnh. Trẻ cũng thường tụ tập để chơi đùa, học bài nhóm, tranh luận… dễ khiến virus lây lan trong không gian kín. Trên thực tế, năm 2025, nước ta cũng đã ghi nhận các ổ dịch thủy đậu trong trường học.

Trường học của con bạn đã có ca thủy đậu, nếu bé chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm chủng, bạn nên sớm cho con tiêm vaccine thủy đậu để phòng bệnh. Nếu con bạn đã tiếp xúc với bạn học mắc thủy đậu, tiêm vaccine trong vòng 72 giờ đầu sẽ giúp sinh kháng thể kịp thời giảm biến chứng nặng.

Việt Nam hiện có 2 loại vaccine thủy đậu mũi đơn và vaccine 4 trong 1 phòng thêm các bệnh sởi, quai bị, rubella. Lịch tiêm gồm hai mũi, khoảng cách tùy theo loại vaccine. Tiêm đủ 2 mũi vaccine, hiệu quả phòng bệnh lên đến 98%.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên hướng dẫn cho trẻ cách giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ bằng cách rửa tay thường xuyên với nước và xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, tránh tiếp xúc với người có dấu hiệu ho, sốt, phát ban; bổ sung dinh dưỡng phù hợp độ tuổi và thể trạng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 27 tháng, đã tiêm ngừa đủ 4 mũi phế cầu 13, tại sao mới đây bác sĩ vẫn khuyên cho con tôi tiêm thêm vaccine phế cầu khác?

Bùi Hạnh, 29 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Phế cầu là vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng. Trong nhiều trường hợp, chúng nằm im không gây bệnh, còn được gọi là người lành mang trùng, song vẫn có thể lây nhiễm cho những người xung quanh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm hệ miễn dịch hoặc viêm đường hô hấp, vi khuẩn sẽ nhân cơ hội tấn công gây các bệnh từ nhẹ đến nặng như viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết...

Phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, mỗi năm toàn cầu có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu, trong đó, khoảng 1 triệu ca là trẻ dưới 5 tuổi. 30-50% trẻ sống sót sau viêm màng não do phế cầu phải chịu nhiều di chứng vĩnh viễn như điếc, mù, liệt, suy giảm trí nhớ.

Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 100 type huyết thanh phế cầu khuẩn. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép 5 loại vaccine phòng bệnh. Bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23.

Bé nhà bạn đã hoàn thành lịch tiêm vaccine phế cầu 13, có thể tiếp tục tiêm bổ sung vaccine phế cầu 20 hoặc phế cầu 23 nhằm mở rộng khả năng bao phủ các chủng phế cầu nguy hiểm khác không có trong vaccine phế cầu 13, đồng thời củng cố kháng thể bảo vệ đối với các chủng có trong vaccine trước đó.

Mỗi loại vaccine có ưu điểm riêng, bạn có thể đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ trực tiếp tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp cho bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Tôi nghe nói Nhà nước sẽ cho tiêm ngừa HPV miễn phí cho bé gái từ năm nay, con gái tôi đúng 11 tuổi, có nên đợi để được tiêm miễn phí không?
Cẩm Loan, 39 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo thông tin từ chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, từ năm 2026-2028, vaccine HPV được ưu tiên thí điểm triển khai 4 tỉnh Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Gia đình bạn ở Nghệ An, không thuộc 4 địa phương trên, bạn có thể tiêm ngừa vaccine HPV trong tiêm chủng dịch vụ cho bé.

Hiện tiêm chủng dịch vụ đang sử dụng hai loại vaccine phòng HPV. Trong đó, vaccine Gardasil phòng 4 type virus phổ biến gồm: 6, 11, 16 và 18, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 14 tuổi đến 26 tuổi cần tiêm ba mũi trong 6 tháng. Vaccine Gardasil 9 giúp phòng thêm 5 chủng nguy cơ cao so với Gardasil như: 31, 33, 45, 52 và 58. Đây là vaccine thế hệ mới, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Trẻ em từ 9-14 tuổi được đánh giá là độ tuổi vàng để tiêm ngừa phòng HPV, bởi hệ miễn dịch của trẻ đáp ứng tốt nhất, có khả năng phòng bệnh từ trước khi có nguy cơ tiếp xúc với virus HPV, giảm thiểu rủi ro mắc. Vì vậy, phụ huynh nên chủ động đưa con đi tiêm ngừa sớm để được bảo vệ hiệu quả, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí.

Khi được tiêm đủ liều, đúng lịch, vaccine có hiệu quả bảo vệ hơn 90% trước các bệnh ung thư và sùi mào gà do HPV.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 9 tuổi, chưa từng tiêm ngừa não mô cầu thì nên tiêm vaccine nào để phòng bệnh tối ưu nhất, thưa bác sĩ?

Đại Phúc, 39 tuổi, TP Huế
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đối với vaccine phòng bệnh do não mô cầu, hiện Việt Nam có 5 loại, bao gồm:

3 loại vaccine tứ giá phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, Y và W:

Nimenrix và Menquadfi tiêm sớm nhất cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi.

Menactra tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.

Vaccine VA-Mengoc-BC phòng nhóm B và C, dành cho trẻ từ 6 tháng trở lên và người lớn đến 45 tuổi;

Vaccine Bexsero là vaccine thế hệ mới phòng nhóm B, dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên đến 50 tuổi.

Các vaccine này không có tác dụng phòng ngừa chéo, mỗi người cần tiêm kết hợp các vaccine để được bảo vệ toàn diện và hiệu quả trước các nhóm huyết thanh. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại vaccine phù hợp.

Vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng hầu họng, lây lan qua đường hô hấp do hít phải dịch mũi họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng bệnh, còn gọi là người lành mang trùng. Mầm bệnh cũng có thể lây lan khi vô tình chạm tay vào bề mặt cứng có chứa khuẩn như mặt bàn, tay nắm cửa, hoặc sử dụng chung đồ cá nhân như điện thoại, ly uống nước, son môi; thực hiện hành vi ôm hôn thân mật.

Trong cộng đồng, tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu có thể lên đến 20%, cao hơn trong vùng có dịch. Đây là nguồn lây nhiễm âm thầm, gây nguy hiểm cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền.

Những biểu hiện ban đầu của bệnh thường không điển hình như sốt, ho, đau họng, đau đầu, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, gây chậm trễ điều trị dẫn đến hậu quả nặng nề.

Vi khuẩn não mô cầu gây hai thể bệnh chính là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, hoặc có thể kết hợp cả hai. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời và 15% ngay cả khi được phát hiện và điều trị tích cực. Riêng thể bệnh nhiễm trùng huyết tối cấp, người bệnh có thể tử vong trong chưa đầy 24 giờ kể từ khởi phát triệu chứng. Trường hợp sống sót sau nhiễm não mô cầu, người bệnh cũng có nguy cơ bị di chứng suốt đời như cụt chi, liệt, điếc, mù.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!