Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Trong xóm em có mấy bé bị bệnh tay chân miệng, sợ sẽ lây bệnh cho con em, bé mới 12 tháng tuổi. Xin hỏi VNVC đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng chưa ạ?
Thúy Phương, 26 tuổi, Hà Nội
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tay chân miệng là bệnh nhiễm trùng cấp tính do nhóm virus đường ruột gây ra, phổ biến là Coxsackievirus A16 (CA16), Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây qua đường tiêu hóa, do hít phải dịch tiết mũi họng của người bệnh, chạm tay vào mụn nước vỡ hoặc tiếp xúc với mầm bệnh có ở các bề mặt tiếp xúc như bàn ghế, giường chiếu, đồ chơi... Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh, như tại TP HCM, trẻ dưới 5 tuổi chiếm hơn 90% số ca mắc.

Hiện nay, mùa dịch tay chân miệng có sự lưu hành phổ biến của chủng EV71, là chủng virus có độc lực cao, gây biến chứng thần kinh nặng như viêm não, viêm màng não, viêm thân não; viêm cơ tim; phù phổi cấp. Trẻ mắc EV71 có thể tử vong chỉ trong 24 giờ từ khi khởi phát triệu chứng. Chỉ chưa đầy 3 tháng đầu năm, cả nước đã ghi nhận ít nhất 8 ca tử vong do tay chân miệng.

Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã cấp phép vaccine tay chân miệng dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vaccine phòng các phân nhóm của chủng EV71, hiệu quả lên đến gần 97%. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang tiến hành các bước để sớm đưa vaccine về Việt Nam, triển khai tiêm chủng cho trẻ.

Trong thời điểm hiện nay, gia đình nên bảo vệ trẻ trước virus bằng cách đảm bảo 3 sạch gồm: “bàn tay sạch” bằng cách hướng dẫn hoặc rửa tay cho trẻ thường xuyên với xà phòng, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; “ăn sạch” bằng cách sử dụng thực phẩm an toàn, ăn chín uống chín; “ở sạch” bằng cách thường xuyên rửa đồ chơi cho trẻ, lau nhà cửa, khu vực trẻ thường xuyên sinh hoặc bằng chất tẩy rửa thông thường, xử lý phân và chất thải của trẻ để đảm bảo vệ sinh môi trường.

Bên cạnh đó, phụ huynh cũng nên chú ý bổ sung dinh dưỡng theo độ tuổi và thể trạng để có sức khỏe tốt; cho trẻ thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, tham gia các hoạt động ngoài trời để tăng cường miễn dịch; tránh tiếp xúc với người bệnh hoặc người có biểu hiện sốt, ho, phát ban.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Mùa này cả nhà tôi bị ho triền miên không dứt, xin hỏi nên tiêm vaccine gì để phòng bệnh đường hô hấp ạ?
Thành Long, 39 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện nay, thời tiết nắng nóng kéo dài trên cả nước, người dân ăn ngủ không ngon, hệ miễn dịch suy giảm. Đồng thời, việc thường xuyên sử dụng quạt máy và máy điều hòa khiến niêm mạc đường hô hấp bị khô, dễ tổn thương tạo cơ hội cho các mầm bệnh virus, vi khuẩn tấn công như não mô cầu, thủy đậu. cúm, phế cầu, hợp bào hô hấp RSV, sởi... tấn công và gây bệnh.

Các bệnh có chung biểu hiện ban đầu như sốt, đau họng, đau đầu, mệt mỏi, dễ bị nhầm lẫn khiến người dân chủ quan, không điều trị hoặc tự ý mua thuốc uống không qua thăm khám khiến bệnh tình chuyển nặng.

Đặc biệt, đối với vi khuẩn não mô cầu, đã có 24 ca mắc, tăng 10 ca so với cùng kỳ năm ngoái, có ít nhất 4 ca tử vong chỉ trong hơn ba tháng đầu năm. Ngày 13/4, Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch do não mô cầu. Mặc dù đây là bệnh hiếm gặp, song diễn tiến rất nhanh, nguy cơ tử vong chỉ trong 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tỷ lệ tử vong cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện và còn tới 8-15% kể cả khi được phát hiện sớm và điều trị tích cực. Bệnh để lại di chứng nặng nề ở khoảng 20% ca sống sót như cụt chi, liệt, điếc, mù lòa, chậm phát triển trí tuệ...

Virus thủy đậu là tác nhân lây lan nhanh hàng đầu. Bất kỳ ai chưa có miễn dịch đều có thể mắc bệnh, với 90% người tiếp xúc gần với người bệnh có thể nhiễm virus gây thủy đậu. Như mới đây, Việt Nam xuất hiện nhiều ổ dịch thủy đậu trong trường học tại Đắk Lắk, Quảng Trị, TP HCM... Các biến chứng có thể gặp do thủy đậu gồm nhiễm trùng da, nhiễm trùng huyết, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm gan, viêm não, viêm màng não. Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu có nguy cơ tử vong cao, sảy thai, dị tật thai nhi...

Đối với cúm, đây là bệnh phổ biến ở Việt Nam, xuất hiện quanh năm và thường bị so sánh với cảm lạnh hoặc viêm họng. Song, cúm là tác nhân virus có thể gây ra biến chứng như viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, suy hô hấp, suy đa tạng, thậm chí tử vong.

Còn phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến hàng đầu gây viêm phổi trong cộng đồng. Nhiễm khuẩn phế cầu khi chưa xâm lấn có thể gây viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa. Trường hợp xâm lấn, vi khuẩn có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não. Ngoài nguy cơ gây tử vong, những người sống sót sau viêm màng não do phế cầu khuẩn có thể phải chịu di chứng vĩnh viễn như liệt, mù, điếc, suy giảm trí nhớ…

Trong khi đó, RSV là tác nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, dẫn đến suy hô hấp, nhập viện, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền. Trẻ bị nhiễm RSV nặng phải nhập viện có nguy cơ để lại di chứng lâu dài như viêm tiểu phế quản tái phát, hen suyễn… Người cao tuổi nhiễm RSV có thể làm trầm trọng tình trạng bệnh lý nền như tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường, suy thận... tăng nguy cơ tử vong.

Để phòng ngừa các bệnh lý lây qua đường hô hấp trong mùa nắng nóng, người dân nên giữ lối sống lành mạnh như ăn uống đầy đủ, đa dạng dinh dưỡng tăng cường trái cây và rau xanh; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; thường xuyên rửa tay với nước và xà phòng hoặc mang theo dung dịch khử khuẩn khi đi ở bên ngoài; đồng thời tiêm đầy đủ các vaccine để phòng bệnh.

Hiện nay, tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC có đầy đủ vaccine phòng ngừa các bệnh trên. Bao gồm:

Vaccine não mô cầu: 5 loại, trong đó, 3 loại vaccine tứ giá Nimenrix, Menquadfi và Menactra phòng 4 nhóm A, C, Y và W, loại sớm nhất tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi; vaccine Bexsero phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi; vaccine VA-Mengoc-BC phòng nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi. Mỗi người cần tiêm kết hợp hai loại để phòng đủ 5 nhóm huyết thanh A, B, C, Y và W.

Vaccine thủy đậu gồm 3 loại vaccine mũi đơn gồm Varilrix (Bỉ), Varivax (Mỹ), Barycela (Hàn Quốc) và vaccine kết hợp 4 trong 1 phòng thủy đậu, sởi, quai bị, rubella. Loại sớm nhất tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi.

Đối với cúm, Việt Nam có đầy đủ các vaccine phòng ngừa hai chủng cúm A/H2N3, A/H1N1 và cúm B. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. Đối với trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa tiêm ngừa cúm cần tiêm 2 mũi cơ bản, cách nhau 1 tháng, sau đó tiêm nhắc một mũi mỗi năm. Người từ 9 tuổi trở lên chỉ tiêm một mũi cúm cơ bản, tiêm nhắc một mũi hàng năm.

Vaccine phế cầu gồm nhiều loại như: phế cầu 23, phế cầu 20, phế cầu 15, phế cầu 13. Lịch tiêm tùy theo độ tuổi và lịch sử chủng ngừa.

Đối với RSV, hiện Việt Nam có vaccine dành cho thai phụ và người từ 60 tuổi trở lên, có bệnh lý nền. Lịch tiêm chỉ cần một mũi. Thai phụ tiêm vaccine RSV của Pfizer từ tuần 24-36 của thai kỳ vừa bảo vệ mẹ vừa truyền kháng thể thụ động bảo vệ bé trong suốt mùa RSV thường kéo dài 5-6 tháng ở giai đoạn đầu đời. Trường hợp mẹ không kịp tiêm vaccine, trẻ sinh ra có thể tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV do Sanofi đưa về Việt Nam. Đây là sinh phẩm dành cho trẻ sơ sinh đến 2 tuổi, lịch tiêm và liều lượng tùy theo độ tuổi, cân nặng.

Bên cạnh đó, các tác nhân như sởi, ho gà, quai bị… cũng lây lan qua đường hô hấp và có thể gây ra biến chứng nặng. Mọi người nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp để phòng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Tôi đọc báo thấy bệnh sốt xuất huyết có thể nhầm lẫn với não mô cầu, hai bệnh khác nhau như thế nào và phòng ngừa ra sao?
Thạch Thảo, 41 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus Dengue gây ra, không lây trực tiếp từ người sang người mà lây qua vết đốt của muỗi vằn cái.

Bệnh diễn tiến theo 3 giai đoạn. Ở giai đoạn khởi phát, bệnh có biểu hiện đặc trưng là sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau sau hốc mắt, đau nhức cơ, xương khớp, có thể phát ban chấm đỏ. Biểu hiện này kéo dài khoảng 1-3 ngày, sau đó tình trạng sốt giảm dần. Giai đoạn nguy kịch thường bắt đầu từ ngày thứ 4 của bệnh. Ở giai đoạn này, người bệnh có nguy cơ rơi vào biến chứng xuất huyết nặng, sốc, suy đa tạng, tràn dịch phổi, suy hô hấp... nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong. Các dấu hiệu bệnh chuyển nặng như chảy máu cam, chảy máu chân răng, người bệnh li bì, đau bụng nhiều, nôn ói, tay chân lạnh... Cuối cùng là giai đoạn phục hồi.

Còn nhiễm não mô cầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây từ người sang người qua đường hô hấp khi hít phải giọt bắn có chứa mầm bệnh hoặc lây gián tiếp qua vật dụng quen thuộc mà người bệnh hoặc người khỏe mạnh có mang vi khuẩn thường tiếp xúc. Bệnh do não mô cầu có biểu hiện ban đầu không đặc trưng như sốt, đau họng, mệt mỏi, dễ nhầm với cảm lạnh, viêm họng, cúm. Song, bệnh diễn tiến rất nhanh, gây các thể bệnh nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai thể. Tử ban màu tím với bờ không đều, lan nhanh là dấu hiệu đặc trưng của bệnh lý do não mô cầu, song thường xuất hiện ở giai đoạn nặng.

Đôi khi, người nhiễm vi khuẩn não mô cầu có thể gặp một số thể bệnh hiếm khác như nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu mạn tính, gây các biểu hiện như sốt, lạnh run, phát ban, viêm khớp, đau khớp... Thể viêm phổi gây khó thở, đau tức ngực. Thể viêm khớp gây sưng khớp... Chính vì một số triệu chứng tương đồng, kết hợp tiền sử từng tiếp xúc chung với người bệnh nhiễm não mô cầu, cơ quan chức năng sẽ không loại trừ tác nhân não mô cầu nguy hiểm cho đến khi có kết quả xét nghiệm.

Vi khuẩn não mô cầu xâm lấn có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ. Chưa kể, tỷ lệ tử vong của bệnh cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện, thậm chí ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị, tỷ lệ tử vong vẫn còn tới 15%. 20% người bệnh sống sót gặp di chứng nặng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau này như cụt chi, liệt, điếc, mù...

Sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị, còn não mô cầu đã có thuốc kháng sinh điều trị đặc hiệu, song bệnh diễn tiến rất nhanh trong khi dấu hiệu ban đầu mờ nhạt, khó nhận biết. May mắn, cả hai bệnh trên hiện đều đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả. Trong đó, vaccine sốt xuất huyết chỉ có một loại duy nhất Qdenga của Hãng Takeda (Nhật Bản), dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Vaccine có hiệu quả giảm nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết hơn 90%.

Đối với vi khuẩn não mô cầu, hiện Việt Nam có 5 loại vaccine, bao gồm: 3 loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W như MenQuadfi, Nimenrix, Menactra; loại thế hệ mới phòng nhóm B Bexsero và vaccine VA-Mengoc-BC ngừa hai nhóm B và C. Mỗi người cần tiêm kết hợp để phòng đủ 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh A, B, C, Y và W.

Bên cạnh đó, tùy vào đường lây, người dân kết hợp phòng ngừa các biện pháp phù hợp như phòng muỗi đốt với sốt xuất huyết; súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang, khử khuẩn, không dùng chung đồ cá nhân, hạn chế tiếp xúc đông người để phòng vi khuẩn não mô cầu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi muốn tiêm phòng sốt xuất huyết cho cả gia đình, trong đó có bố tôi đã 72 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp đang uống thuốc đều đặn. Nhờ bác sĩ tư vấn lịch tiêm phù hợp ạ.
Bích Tuyền, 51 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái. Có 4 type huyết thanh virus gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, một người có thể mắc bệnh nhiều lần, nguy cơ nặng hơn ở lần sau.

Bệnh sốt xuất huyết có biểu hiện sốt cao kéo dài, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau nhức ở vùng trán, hốc mắt, đau cơ, khớp, mệt mỏi. Ở ngày thứ 4, khi hạ sốt hoặc hết sốt, nhiều người nhầm tưởng bệnh đã khỏi nên chủ quan, quay trở lại với công việc. Song, đây là giai đoạn mà người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm như xuất huyết nặng, sốc, suy đa tạng, suy hô hấp và tử vong. Các triệu chứng điển hình của trường hợp nặng như li bì, đau bụng nhiều, đặc biệt là vùng gan, tay chân lạnh, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, khó thở, hôn mê.

Hiện nay, Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh sốt xuất huyết Qdenga (Takeda) sản xuất tại Đức, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng.

Bố của bạn năm nay 72 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp nhưng đang uống thuốc đều đặn và duy trì sức khỏe ổn định vẫn có thể tiêm ngừa để phòng bệnh. Tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, người dân sẽ được khám sàng lọc kỹ càng trước khi tiêm ngừa để đảm bảo tiêm chủng an toàn.

Ngoài ra, đối với vaccine sốt xuất huyết, phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm ngừa sốt xuất huyết trước khi mang thai ít nhất một tháng.

Vaccine có hiệu quả giảm nguy cơ mắc và tái mắc bệnh hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết đến hơn 90%.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi tưởng mùa đông lạnh mới dễ mắc cúm, vì sao mùa hè nắng nóng mà cả gia đình tôi cũng bị bệnh này, sốt rồi ho, mệt mỏi suốt cả tuần chưa khỏi ạ?
Phụng Em, 33 tuổi, Cà Mau
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam là nước nhiệt đới, bệnh cúm hoạt động quanh năm, gia tăng vào mùa lạnh và các thời điểm giao mùa. Tuy nhiên, nhiều năm gần đây, bệnh xuất hiện nhiều hơn trong cả mùa hè. Lý do, thời tiết nắng nóng hoặc mưa nhiều của mùa hè khiến người dân có nhu cầu ở trong nhà, trong phòng máy lạnh, mật độ tiếp xúc đông hơn, nguy cơ lây lan cao hơn. Bên cạnh đó, việc sử dụng máy lạnh và quạt máy thường xuyên khiến niêm mạc đường hô hấp bị khô, dễ tổn thương khi virus cúm xâm nhập và tấn công.

Virus cúm lây lan qua đường hô hấp. Mầm bệnh có thể lây lan trước khi người bệnh có triệu chứng một ngày, đây là lý do nhiều người trong gia đình có thể bị lây nhiễm bệnh khi tiếp xúc gần. Bên cạnh đó, virus cũng có thể tồn tại nhiều giờ trên bề mặt tiếp xúc, lây lan khi vô tình chạm phải rồi đưa tay lên mũi, miệng. Trẻ nhỏ và người già dù phần lớn thời gian ở nhà, nhưng vẫn có thể mắc bệnh do lây từ người lớn và trẻ lớn.

Để phòng ngừa cúm, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay với nước và xà phòng, đeo khẩu trang khi đi tới nơi đông người, không nên dùng điều hòa ở nhiệt độ quá thấp, ăn uống đủ bữa, đa dạng dinh dưỡng, hoạt động thể chất đều đặn... đồng thời tiêm vaccine để phòng bệnh hiệu quả.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng cúm cho trẻ em và người lớn, tiêm sớm nhất cho trẻ từ 6 tháng tuổi. Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm ngừa cần tiêm đủ hai mũi vaccine, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Vaccine cần tiêm nhắc một mũi hàng năm để bổ sung kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành. Phụ nữ mang thai tiêm vaccine cúm ở ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối của thai kỳ giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé những tháng đầu đời.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Ông tôi 72 tuổi, bị lây cúm của các cháu, ho dai dẳng đã gần 2 tuần nhưng không chịu đi khám bệnh, nếu để lâu có nguy hiểm gì không và sau khỏi bệnh thì có cần tiêm vaccine nữa không?
Phan Thảo, 25 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, do các chủng virus cúm A và cúm B gây ra. Bệnh thường gây các triệu chứng như sốt, sổ mũi, ho, đau họng, đau cơ khớp, mệt mỏi.

Nhiều người thường xem cúm như một bệnh vặt, không nguy hiểm. Song nếu không được chăm sóc, điều trị đúng cách hoặc ở một số nhóm có cơ địa đặc biệt, hệ miễn dịch suy giảm, bệnh cúm có thể gây biến chứng nặng, gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não và tử vong. Người cao tuổi, có bệnh nền, trẻ em, phụ nữ mang thai là những nhóm có nguy cơ cao mắc và biến chứng nặng do cúm.

Nhiều bệnh viện từng ghi nhận các bệnh nhân cao tuổi phải nhập viện do viêm phổi, sau khi bị ho kéo dài. Nhiều người trong số đó chủ quan, nghĩ do mắc cúm và bệnh sẽ tự hết, phải nhập viện trong tình trạng nặng. Vì vậy, bạn nên đưa ông của mình đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán đúng bệnh và điều trị kịp thời.

Virus cúm có nhiều chủng, lại thường xuyên thay đổi cấu trúc kháng nguyên, người từng mắc cúm có thể bị tái mắc do nhiễm chủng virus khác hoặc nhiễm phải biến thể khác của chủng đã bị. Chính vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế khuyến cáo, vaccine cúm cần tiêm nhắc lại hàng năm để cập nhật chủng cúm đang lưu hành đồng thời bổ sung kháng thể bảo vệ.

Trường hợp ông của bạn bị ho dai dẳng nghi do lây cúm từ các cháu, cần đưa ông đi khám để được bác sĩ chẩn đoán đúng bệnh và điều trị kịp thời. Gia đình không nên chủ quan, cũng không được tự ý mua thuốc uống, tránh tình trạng bệnh chuyển nặng. Bên cạnh đó, khi sức khỏe của ông ổn định, có thể tiêm vaccine cúm để phòng bệnh.

Tại gần 300 trung tâm tiêm chủng thuộc Hệ thống Tiêm chủng VNVC luôn có sẵn nhiều loại vaccine cúm giúp phòng hiệu quả hai chủng cúm A và chủng cúm B. Ngoài cúm, ông cũng nên tiêm các vaccine khác như phế cầu, hợp bào hô hấp RSV, zona thần kinh... để bảo vệ sức khỏe ở tuổi "xế chiều".

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 3 tháng tuổi, vừa khỏi viêm phổi thì tiêm kháng thể đơn dòng RSV được không?
Thùy Dung, 27 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

RSV (virus hợp bào hô hấp) là tác nhân phổ biến hàng đầu gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản ở trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm, RSV là nguyên nhân dẫn đến 3,6 triệu ca nhập viện, khoảng 100.000 ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Các triệu chứng ban đầu khi trẻ nhiễm RSV không rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh như ho, sổ mũi, đau họng, mệt mỏi và sốt. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nặng nhanh, khiến trẻ khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, suy hô hấp và tử vong.

Nghiên cứu tại nhiều bệnh viện cho thấy, phần lớn bệnh nhi nhập viện liên quan RSV là trẻ dưới 12 tháng tuổi. Hơn 70% trẻ nhập viện do RSV là trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh, không chỉ ở nhóm sinh non hay có bệnh nền.

Bên cạnh đó, trẻ từng nhập viện do nhiễm trùng đường hô hấp dưới do RSV còn có nguy cơ tái phát bệnh nhiều lần, tăng khả năng nhập viện và sử dụng thuốc kháng sinh. Điều này tạo gánh nặng chi phí và chăm sóc cho người thân, ngành y tế.

Để phòng ngừa RSV cho trẻ, Việt Nam hiện có các vaccine và kháng thể đơn dòng phòng RSV. Trong đó, vaccine Abrysvo của Pfizer không tiêm trực tiếp cho trẻ, vaccine được tiêm một mũi cho thai phụ ở tuần thứ 24-36 của thai kỳ, vừa bảo vệ mẹ, vừa truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ trong khoảng 6 tháng đầu đời. Kháng thể Beyfortus do Sanofi đưa về Việt Nam dành cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi, lịch tiêm, liều lượng tùy theo độ tuổi và cân nặng của trẻ.

Con bạn 3 tháng tuổi vừa bị viêm phổi. Nếu tình trạng sức khỏe bé đã ổn định thì hoàn toàn có thể đưa con đi tiêm ngừa kháng thể đơn dòng RSV để phòng bệnh. Tại VNVC, các bác sĩ sẽ khám sàng lọc, kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng sức khỏe của bé để chỉ định tiêm ngừa phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Mấy hôm nay mưa, gần nhà tôi lại có công trường xây dựng nên muỗi bay khắp nhà. Có cách nào để diệt muỗi và phòng sốt xuất huyết cho cả nhà không?
Hoa Mai Mùa Đông, 37 tuổi, Cà Mau
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn Aedes đốt người bệnh rồi truyền sang người lành. Vào mùa mưa, nước đọng ở các công trình xây dựng, thùng chứa nước, vật liệu xây dựng, chai lọ, lốp xe cũ… tạo điều kiện thuận lợi để muỗi sinh sản. Các công trường xây dựng thường có nhiều điểm chứa nước mưa khó kiểm soát nên mật độ muỗi có thể tăng cao, làm gia tăng nguy cơ mắc sốt xuất huyết.

Để giảm số lượng muỗi, gia đình nên thường xuyên kiểm tra và loại bỏ các vật chứa nước đọng trong và xung quanh nhà, đậy kín lu, khạp, bồn chứa nước, vệ sinh khay nước điều hòa, chậu cây cảnh, nhà vệ sinh hằng tuần. Nhà cửa cần được dọn dẹp sạch sẽ, thông thoáng vì muỗi vằn thường trú ẩn ở những nơi tối, ẩm. Nếu khu vực xung quanh có nhiều muỗi, bạn có thể sử dụng vợt điện, thuốc xịt muỗi, nhang muỗi hoặc phối hợp với địa phương để phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của ngành y tế. Bên cạnh việc diệt muỗi, mỗi thành viên trong gia đình cần mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng kem hoặc tinh dầu xua muỗi khi cần thiết.

Hiện tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả. Vaccine Qdenga giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh virus Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4), có hiệu quả bảo vệ trên 80% và giảm nguy cơ nhập viện đến khoảng 90%. Vaccine được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, tiêm được cho cả người đã từng mắc hoặc chưa từng mắc sốt xuất huyết, không cần xét nghiệm sàng lọc trước tiêm. Lịch tiêm gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi quê Nghệ An, mùa hè nắng nóng gay gắt, kèm gió Lào bỏng rát mà không hiểu vì sao nhiều người vẫn mắc bệnh hô hấp như ho, đau họng. Bé nhà tôi hơn 6 tháng tuổi 3 ngày trước mới bị sổ mũi, ho, sốt hơn 39 độ C, vào viện bác sĩ chẩn đoán bị viêm tiểu phế quản do RSV. Bệnh ...
Lê Thị Na, 25 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Mùa hè nắng nóng, nhiệt độ tăng cao dễ khiến cơ thể mất nước, niêm mạc mũi họng trở nên khô hơn, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập gây ho, sốt, đau họng... Bên cạnh đó, các thói quen vào phòng máy lạnh, bật quạt trực tiếp vào người, tắm hay uống nước lạnh khi đi ngoài trời nắng nóng về khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, làm suy giảm khả năng bảo vệ của hệ hô hấp. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện càng dễ bị tổn thương trước các tác nhân gây bệnh hô hấp, nhất là virus hợp bào hô hấp RSV gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản. Đây là virus dễ lây qua đường hô hấp và có hệ số lây nhiễm cao gấp 4 lần cúm. Theo thống kê, hầu hết trẻ nhiễm bệnh do RSV ít nhất một lần trước 2 tuổi.

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ hẹp, dễ bị tắc nghẽn và ứ đọng đàm nhớt. Khi mắc bệnh do RSV diễn tiến nhanh, có thể chỉ 1-2 ngày ho, sốt, đau họng trẻ có thể rơi vào biến chứng viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp.

Sau khi trẻ mắc bệnh, cơ thể có tạo ra kháng thể nhưng miễn dịch này ngắn và không bền, chỉ kéo dài vài tháng. Virus RSV cũng có hai nhóm chính (A và B) nên trẻ có thể nhiễm lại nếu gặp chủng khác.

Để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm cho con, bạn nên giữ vệ sinh tay, cho bé đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh để bé tiếp xúc nơi đông người, giữ phòng thoáng, cho bú mẹ hoàn toàn, thường xuyên vệ sinh đồ chơi, sát khuẩn tay và bề mặt nơi bé sinh hoạt, chơi đùa...

Hiện bệnh do RSV chưa có vaccine phòng bệnh cho trẻ, song kháng thể đơn dòng cũng là cách chủ động cung cấp trực tiếp miễn dịch cho bé, tránh nguy cơ lây nhiễm.

Hiện Việt Nam đang sử dụng kháng thể đơn dòng RSV Nirsevimab (Beyfortus) của do Sanofi đưa về Việt Nam, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Khác với vaccine, kháng thể đơn dòng giống như "người bảo vệ có sẵn", giúp bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm, không cần thời gian để "huấn luyện" miễn dịch, chờ cơ thể sinh kháng thể như vaccine. Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, giúp mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời. Trẻ từng nhiễm RSV vẫn nên được tiêm kháng thể sau khi đã hồi phục hoàn toàn để phòng tái nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Ông tôi bị viêm gan B tiến triển xơ gan giai đoạn đầu, tôi nghe nói dùng quả dứa dại nấu nước uống chữa được bệnh đúng không?
Thành Công, 30 tuổi, Hà Tĩnh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Dứa dại (Pandanus tectorius) trong Đông y còn gọi là lỗ cổ tử, sơn ba la (dứa núi), dã ba la (dứa dại). Cây thường mọc hoang ở nhiều nơi, hoặc có khi được trồng làm cảnh, làm thuốc. Toàn bộ các thành phần như quả, lá, rễ đều có thể dùng làm thuốc, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lợi tiểu. Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu chứng minh dứa dại có hiệu quả điều trị viêm gan B, xơ gan hoặc ngăn bệnh tiến triển.

Ông bạn đang bị viêm gan B tiến triển xơ gan, cần được điều trị bằng thuốc kháng virus nếu có chỉ định của bác sĩ, kết hợp theo dõi định kỳ để giảm nguy cơ tiến triển nặng. Việc tự ý dùng dứa dại hoặc các bài thuốc dân gian thay thế thuốc có thể khiến bệnh tiến triển nếu làm gián đoạn điều trị.

Bên cạnh đó, người thân trong gia đình, đặc biệt là người thường xuyên gần gũi chăm sóc cũng có lây nhiễm virus viêm gan B nếu vô tình tiếp xúc với máu của người bệnh. Vì vậy, bạn và người thân nên đi khám để biết bản thân có nhiễm virus viêm gan B hay không. Nếu chưa nhiễm mầm bệnh, bạn và người thân nên tiêm vaccine phòng bệnh chủ động.

Hiện Việt Nam có các loại vaccine phòng viêm gan B cho trẻ em và người lớn bao gồm vaccine mũi đơn và mũi kết hợp.

Trẻ cần được tiêm một mũi vaccine viêm gan B trong 24 giờ ngay sau sinh, sau đó tiêm tiếp vaccine có thành phần phòng viêm gan B như 6 trong 1 hoặc 5 trong 1. Người lớn tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng, trường hợp nguy cơ cao có thể tiêm 4 mũi trong 12 tháng. Kháng thể viêm gan B có thể giảm theo thời gian, mọi người cần tiêm nhắc lại để kháng thể đạt ngưỡng bảo vệ, xét nghiệm trước khi tiêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi nghe nói kháng thể đơn phòng phòng RSV có thể tiêm cho trẻ sơ sinh, con tôi sinh đủ tháng, cân nặng nhỉnh hơn các bạn khác, cũng có vẻ cứng cáp hơn, liệu có cần tiêm ngừa cho con không?
Lê Văn Chín, 25 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

RSV (virus hợp bào hô hấp) là tác nhân nguy hiểm phổ biến hàng đầu đe dọa trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nhiều nghiên cứu cho thấy, khoảng 70% trẻ nhiễm RSV trong năm đầu, hầu hết trẻ đều nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; hơn 70% đến gần 100% ca nhập viện là trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh. Vì vậy, không có cơ sở nào giúp bé nhà bạn loại trừ nguy cơ nhiễm RSV.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận mỗi năm RSV gây 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Việt Nam đứng thứ 3 về tỷ lệ trẻ nhiễm RSV tại khu vực Tây Thái Bình Dương - Đông Nam Á, chiếm 35,5% ca nhiễm trùng đường hô hấp.

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch còn yếu, đường thở hẹp, phản xạ ho kém. Khi nhiễm RSV, trẻ có nguy cơ cao dẫn đến viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp chỉ trong vài ngày. Bệnh thường gia tăng vào mùa mưa và khi giao mùa.

Để phòng RSV cho trẻ, cha mẹ có thể chọn tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV do Sanofi đưa về, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Trẻ dưới 12 tháng tiêm một mũi (liều theo cân nặng); trẻ 12–24 tháng có nguy cơ cao nhiễm RSV cần tiêm hai mũi tại hai vị trí khác nhau trong cùng ngày.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy kháng thể đơn dòng RSV giảm 82,7% nguy cơ nhập viện vì nhiễm trùng hô hấp dưới và giảm 75,3% nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng nặng, với hiệu quả kéo dài cả mùa virus.

Bên cạnh RSV, cha mẹ cũng nên cho trẻ tiêm phòng đầy đủ các bệnh lý truyền nhiễm phổ biến để con được bảo vệ tốt nhất.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi bị sốt xuất huyết ngày 3, mới hết sốt, có phải khỏi rồi thì sẽ không lây cho mọi người trong nhà?
Đình Tạ, 37 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đối với bệnh sốt xuất huyết, việc đã hết sốt ở ngày thứ ba không thể khẳng định bạn đã khỏi bệnh, cũng không đồng nghĩa không còn nguy cơ góp phần lây truyền sốt xuất huyết.

Bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, với 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, mỗi người có nguy cơ mắc bệnh nhiều lần. Virus Dengue lây từ người sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc, ăn uống hay đường hô hấp.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), muỗi có thể bị nhiễm bệnh từ những người mang virus DENV trong máu. Đó có thể là người bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết có triệu chứng hoặc chưa có triệu chứng. Sự lây truyền từ người sang muỗi có thể xảy ra đến 2 ngày trước khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng và đến 2 ngày sau khi hết sốt. Hiện tại bạn đang ở ngày thứ 3 của bệnh, dù đã hết sốt, bạn vẫn có thể đang trong giai đoạn có virus trong máu và vẫn nên tránh để muỗi đốt nhằm hạn chế nguy cơ muỗi mang virus truyền sang người khác.

Bên cạnh đó, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là giai đoạn người bệnh có thể rơi vào biến chứng như thoát huyết tương, sốc hoặc xuất huyết nặng, vì vậy không nên chủ quan chỉ vì đã cắt sốt. Bạn nên tiếp tục theo dõi các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, buồn nôn hoặc nôn, lừ đừ hoặc vật vã, chảy máu niêm mạc, tiểu ít, tay chân lạnh... Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào, cần lập tức đến cơ sở y tế để được theo dõi và điều trị kịp thời.

Để phòng nguy cơ phát triển thành ổ dịch sốt xuất huyết, những người sống chung hoặc thường xuyên sinh hoạt, làm việc trong một không gian cần thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt như ngủ trong màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay. Diệt lăng quăng, loại bỏ nơi muỗi sinh sản để giảm nguy cơ lây truyền trong gia đình và cộng đồng. Đồng thời, bệnh sốt xuất huyết hiện đã có vaccine phòng ngừa là Qdenga (Takeda), tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Vaccine có hiệu quả giảm hơn 80% nguy cơ mắc và tái mắc bệnh, hơn 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết. Người vừa mắc sốt xuất huyết cần chờ sau 6 tháng để tiêm ngừa để phòng tái mắc bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Bố tôi bị xơ gan trên nền viêm gan B, cần người chăm sóc, làm thế nào để người thân có thể phòng ngừa để không bị lây nhiễm ạ?
Đình Thức, 31 tuổi, Vĩnh Long
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Virus tấn công tế bào gan, có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể và tiến triển thành viêm gan mạn tính. Nếu không được phát hiện, theo dõi và kiểm soát kịp thời, bệnh có thể dẫn đến xơ gan, suy gan, ung thư gan, thậm chí tử vong.

Virus HBV lây truyền chủ yếu qua ba con đường: đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Virus có thể lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể chứa mầm bệnh; dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, nhíp, kềm cắt móng và các vật dụng có thể dính máu; xăm, xỏ khuyên hoặc thực hiện thủ thuật bằng dụng cụ không bảo đảm vô khuẩn. Virus có thể tồn tại ngoài cơ thể ít nhất 7 ngày nên dù lượng máu rất nhỏ, mắt thường không nhìn thấy, vẫn có khả năng gây lây nhiễm. Vì vậy, gia đình cần tránh tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể của người bệnh.

Người chăm sóc nên đeo găng tay khi xử lý vết thương, máu hoặc vật dụng dính máu; che kín các vết trầy xước trên da và vệ sinh bề mặt có dính máu đúng cách. Tuyệt đối không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, nhíp, kềm cắt móng, kéo cắt tóc hoặc bất kỳ vật dụng nào có thể dính dù chỉ một lượng máu rất nhỏ. Khi xăm hình, xỏ khuyên hoặc thực hiện thủ thuật, cần lựa chọn cơ sở bảo đảm vô khuẩn.

Các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người trực tiếp chăm sóc, nên đến cơ sở y tế để xét nghiệm viêm gan B và định lượng kháng thể. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ tư vấn theo dõi, điều trị nếu đã nhiễm hoặc tiêm vaccine kịp thời nếu chưa có miễn dịch. Đây là biện pháp chủ động và quan trọng để bảo vệ người thân sống cùng người mắc viêm gan B.

Hiện Việt Nam loại vaccine phòng viêm gan B loại đơn và loại phối hợp phòng thêm bệnh viêm gan A trong một mũi tiêm. Lịch tiêm gồm ba mũi trong 6 tháng, xét nghiệm định lượng kháng thể trước tiêm.

Đối với người sống cùng bệnh nhân viêm gan B thuộc nhóm nguy cơ cao, sẽ áp dụng lịch tiêm 4 mũi, ba mũi đầu tiêm trong một tháng, mũi thứ tư cách mũi thứ nhất một năm. Đối với trẻ em cần tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh. Sau đó, trẻ tiếp tục tiêm các loại vaccine phối hợp thành phần viêm gan B như 5 trong 1, 6 trong 1. Ngoài ra, người sống chung với người bệnh nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, xét nghiệm định lượng kháng thể để tiêm vaccine kịp thời khi kháng thể giảm, tránh lây nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bé nhà tôi chuẩn bị vào lớp 1, biếng uống sữa và khá còi, thường ho, sổ mũi. Tôi nên làm gì để con khỏe mạnh?
Bình An, 31 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trong trường hợp bé 6 tuổi, khá còi và thường xuyên ho, sổ mũi, bạn nên đưa con đi khám dinh dưỡng, kiểm tra sức khỏe tổng quát để đánh giá chiều cao, cân nặng, tình trạng thiếu vi chất và tìm nguyên nhân khiến trẻ hay mắc bệnh.

Bạn cần lưu ý trẻ biếng uống sữa không đồng nghĩa thiếu dinh dưỡng, do đó không nên ép con uống mà có thể bổ sung đạm, canxi, vitamin và khoáng chất từ chế độ ăn đa dạng như thịt, cá, trứng, tôm, cua, sữa chua, phô mai, đậu và rau củ. Bên cạnh đó, cần cho trẻ ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, uống đủ nước, giữ vệ sinh tay và mũi họng, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh. Nếu trẻ ho, sổ mũi kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, kèm sốt, khó thở, khò khè, bỏ ăn, sụt cân hay chậm tăng trưởng, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc bổ.

Khi trẻ bước vào môi trường học đường đông người, nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh đường hô hấp, tiêu hóa... cũng tăng lên. Do đó, bạn nên rà soát lịch sử tiêm chủng và đưa trẻ tiêm bổ sung, tiêm nhắc các vaccine còn thiếu theo tư vấn của bác sĩ, đặc biệt là các vaccine phòng cúm, phế cầu, não mô cầu, sởi - quai bị - rubella, thủy đậu, ho gà, viêm gan A, tả, thương hàn...

Hiện tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, phụ huynh được miễn phí rà soát lịch sử tiêm chủng và cấp Phiếu xác nhận tiêm chủng cho trẻ. Trên cơ sở kết quả rà soát, các bác sĩ của VNVC tư vấn kế hoạch tiêm bù, tiêm nhắc, tiêm vét, hỗ trợ phụ huynh hoàn thiện các mũi vaccine còn thiếu để chuẩn bị hồ sơ nhập học.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bác sĩ cho em hỏi, con của em 2 tuổi, sức khỏe yếu nên gia đình chưa gửi nhà trẻ. Gần đây có mấy bé hàng xóm nhập viện vì tay chân miệng và thủy đậu. Vậy bé của em có cần tiêm phòng không, hay chỉ cần cách ly với mấy em này là được?
Phùng Thị Duyên, 26 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Trẻ 2 tuổi dù chưa đi nhà trẻ, chỉ ở nhà với gia đình vẫn có nguy cơ mắc tay chân miệng và thủy đậu khi tiếp xúc với trẻ hàng xóm, người thân hoặc đồ vật, bề mặt có mầm bệnh. Việc hạn chế tiếp xúc với trẻ đang mắc bệnh là cần thiết, tuy nhiên chưa đủ để trẻ không mắc bệnh. Lý do, thủy đậu có thể lây trước khi xuất hiện ban, còn virus gây tay chân miệng có thể tồn tại trên đồ chơi, tay nắm cửa và được đào thải qua phân trong một thời gian sau khi trẻ đã đỡ bệnh.

Vaccine thủy đậu có hiệu quả phòng bệnh tới 98% và gần như ngăn ngừa hoàn toàn các biến chứng nặng. Trẻ đã tiếp xúc nguồn bệnh nên tiêm trong 3-5 ngày đầu; quá 5 ngày, vaccine vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và phòng thủy đậu trong tương lai, vì vậy nên tiêm càng sớm càng tốt. Hiện Việt Nam đang có ba vaccine thủy đậu loại đơn và một loại phối hợp phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella. Trong đó, một loại đơn của Hàn Quốc chỉ tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi. Ba vaccine còn lại tiêm cho cả trẻ em và người lớn.

Việt Nam cũng đã cấp phép vaccine phòng tay chân miệng do EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Vaccine giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh nguy hiểm và có khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/

Ngoài ra, gia đình cần lưu ý sức khỏe yếu không đồng nghĩa với việc trẻ không thể tiêm chủng. Gia đình nên mang theo sổ tiêm và thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ khám sàng lọc, rà soát toàn bộ lịch tiêm. Nếu trẻ đang sốt, mắc bệnh cấp tính hoặc có tình trạng suy giảm miễn dịch, bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể để tiến hành tiêm, hoãn hoặc chống chỉ định trong một số trường hợp.

Bên cạnh tiêm chủng, cần cho trẻ tránh tiếp xúc gần với người bệnh; không dùng chung đồ chơi, khăn, cốc và dụng cụ ăn uống; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; vệ sinh bề mặt, đồ chơi và theo dõi các dấu hiệu như sốt, loét miệng, nổi bóng nước ở tay chân hoặc phát ban toàn thân. Nếu trẻ sốt cao, giật mình nhiều, run tay chân, li bì, thở bất thường hoặc nôn nhiều, cần đưa trẻ đi khám ngay.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!