* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bác!
Zona thần kinh là bệnh hậu thủy đậu, đều do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Sau khi một người khỏi thủy đậu, virus VZV sẽ "ngủ đông" trong hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi như trên 50 tuổi, hệ miễn dịch suy giảm, căng thẳng thần kinh, suy nhược hoặc mắc một số bệnh lý mạn tính như cao huyết áp, tiểu đường, thừa cân, béo phì, tim mạch, tăng cholesterol trong máu... virus sẽ tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh.
Theo nghiên cứu, zona thần kinh có khả năng tái phát, có khoảng 5% người có hệ miễn dịch bình thường tái phát sau 7 năm mắc bệnh. Còn ở những người suy giảm miễn dịch, người có bệnh lý nền, nguy cơ tái phát zona thần kinh lên đến 30%. Bác đã mắc và khỏi bệnh này thì nên tiêm vaccine để phòng ngừa tái phát bệnh. Tiêm vaccine cũng giúp bác ngăn biến chứng đau thần kinh sau zona cho lần tái nhiễm sau, hoặc biến chứng dễ gặp của bệnh như mù mắt, điếc, liệt mặt, đột quỵ.
Hiện Việt Nam có vaccine ngừa zona thần kinh Shingrix do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất. Vaccine được chỉ định tiêm cho người trên 50 tuổi và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao như suy giảm hoặc ức chế miễn dịch, có nguy cơ bị ức chế miễn dịch do bệnh lý. Vaccine được chứng minh có hiệu quả giảm nguy cơ mắc bệnh lên đến 97% ở người từ 50 tuổi và 70-87% ở người từ 18 tuổi trở lên đồng thời giảm hơn 90% nguy cơ đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau một hoặc hai tháng tùy đối tượng.
Ngoài vaccine, bác cũng nên ngừa tái phát zona bằng cách ăn uống đủ chất dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng và hạn chế các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá. Bác cũng cần duy trì vận động nhẹ nhàng và tham gia các hoạt động xã hội để cải thiện tinh thần.
Cảm ơn câu hỏi của bác.
Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Cúm là bệnh hô hấp phổ biến trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam. Bệnh do virus cúm gây ra. Khi giao mùa, thời tiết thay đổi từ nắng sang mưa, nóng sang lạnh hoặc ngược lại là điều kiện thuận lợi cho các loại virus gây bệnh hô hấp trong đó có cúm phát triển. Trong khi đó, điều kiện thời tiết thất thường dễ khiến cơ thể mệt mỏi, miễn dịch kém hơn, hay đang ở thời tiết nắng nóng chuyển sang lạnh, mưa dễ khiến cơ thể chưa thích nghi kịp, trong khi hệ miễn dịch kém đi tạo điều kiện cho virus cúm xâm nhập và gây bệnh.
Để phòng bệnh cúm, bạn nên ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, mang khẩu trang khi ra đường, đến nơi đông người. Bệnh cúm cũng có vaccine phòng ngừa hiệu quả. Bạn lo lắng tới việc mắc cúm thì tốt nhất nên phòng ngừa bằng vaccine. Vaccine cúm có hiệu quả phòng bệnh đến 90% và ngăn biến chứng như viêm phổi, viêm cơ tim, suy hô hấp...
Hiện Việt Nam đang lưu hành bốn loại vaccine, giúp ngừa 4 chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria và B/Yamagata. Trong đó, loại của Pháp, Hà Lan và Hàn Quốc tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn. Loại của Việt Nam tiêm cho người từ 18 đến 60 tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi cần tiêm hai mũi cách nhau tối thiểu một tháng nếu chưa từng tiêm phòng cúm trước đó. Trẻ từ chín tuổi và người lớn tiêm một mũi và tiêm nhắc lại hàng năm.
Bên cạnh cúm, thời tiết nắng mưa thất thường, hay giai đoạn chuyển mùa cũng tạo điều kiện các mầm bệnh dễ lây qua đường hô hấp phát triển như thủy đậu, sởi, não mô cầu, phế cầu… Các bệnh này Việt Nam đã có vaccine phòng ngừa, bạn nên tiêm phòng ngừa càng sớm càng tốt.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Hiện vaccine dại chưa có lịch tiêm nhắc lại thường quy. Nếu bạn có nguy cơ tiếp xúc virus dại như để con vật liếm vào vết thương hở hoặc lo ngại vô tình tiếp xúc với virus dại theo miêu tả thì bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn cụ thể. Theo như chia sẻ, ở lần trước bạn đã tiêm 4 mũi vaccine dại Verorab (Pháp), như vậy bạn đã có kháng thể ngừa bệnh, ở những lần có nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại, bác sĩ có thể chỉ định bạn chỉ cần tiêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.
Bệnh dại do virus dại gây nên, lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo... sang người qua viết cắn, cào, liếm lên vết thương hở. Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và gần 100% trường hợp tử vong nếu có triệu chứng. Tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại là biện pháp duy nhất bảo vệ tính mạng khi bị cắn, cào, liếm.
Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Người bị động vật cắn, cào nhưng chưa từng tiêm vaccine hoặc lịch tiêm các mũi vaccine trước đây không xác định rõ ràng có lịch tiêm 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.
Trường hợp chủ động tiêm ngừa khi chưa bị chó mèo cắn, phác đồ gồm: ba mũi cơ bản (các ngày 0-7-21 hoặc 0-7-28), tiêm nhắc theo chỉ định của bác sĩ. Nếu đã tiêm đủ số mũi vaccine, lần bị cắn, cào sau sẽ tiêm hai mũi vào các ngày 0-3. Các lần bị cắn, cào sau chỉ cần tiêm thêm hai mũi, không cần dùng huyết thanh kháng dại.
Ngoài vaccine, khi bị chó mèo cắn, cào, liếm trên vết thương hở, mọi người cần xối rửa kỹ vết thương trong 15 phút dưới vòi nước chảy và xà phòng, hoặc nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Thông thường, nếu người mẹ đã tiêm vaccine Abrysvo (Pfizer) đúng thời điểm khuyến cáo khi mang thai từ tròn 24 tuần đến 36 tuần và trước thời điểm sinh trên 2 tuần, em bé khi sinh ra sẽ không cần tiêm kháng thể đơn dòng Beyfortus (Sanofi).
Lý do, khi mẹ bầu được tiêm Abrysvo, cơ thể mẹ sẽ tạo ra kháng thể và truyền qua nhau thai cho thai nhi. Lượng kháng thể này đủ để bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời và kéo dài trong khoảng 6 tháng.
Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ ngay cả khi mẹ đã tiêm Abrysvo, như:
- Trẻ sinh từ người mẹ đã được tiêm vaccine RSV nhưng trước 24 tuần thai.
- Trẻ sinh từ bà mẹ đã tiêm vaccine RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm vaccine dưới hai tuần
- Trẻ sinh ra từ người mẹ được tiêm vắc xin RSV trong thai kỳ và được sinh ra sau tiêm trên 2 tuần nhưng người mẹ có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, mắc phải hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng.
Vì vậy, tùy vào thời gian sinh thực tế của bạn, tình trạng sức khỏe hai mẹ con khi sinh nở, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ tư vấn và chỉ định phù hợp.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái. Bệnh có triệu chứng là sốt cao đột ngột, người mệt lả, nhức đầu, đau hốc mắt, đau cơ, đau họng, buồn nôn, nôn, kèm tiêu chảy. Đặc biệt, trong giai đoạn hạ sốt, bệnh dễ đột ngột trở nặng, có thể biến chứng sốc sốt xuất huyết, suy gan, suy thận, suy tim cấp, rối loạn điện giải, nhiễm trùng, suy đa tạng, cô đặc máu và tử vong.
Virus Dengue có 4 type huyết thanh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Vì vậy, một người có nguy cơ mắc bệnh ít nhất 4 lần, bệnh có thể nặng hơn ở lần sau. Hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố cảnh báo số ca sốt xuất huyết tăng cao. Đặc biệt, tại khu vực phía Nam, tính đến 12/10, có hơn 93.000 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 146,3% so với cùng kỳ năm 2024; 28 trường hợp tử vong.
Con bạn đã mắc sốt xuất huyết hai lần, gia đình nên kiểm tra lại môi trường sống, vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, thoáng mát, dọn dẹp và loại bỏ hoặc vệ sinh thường xuyên các dụng cụ chứa nước mưa, nước dùng trong gia đình, thường xuyên thay nước lọ hoa để diệt bọ gậy, loại bỏ nơi trú ngụ của muỗi. Cả gia đình cũng tập thói quen ngủ trong màn kể cả ban ngày.
Bên cạnh các biện pháp diệt loăng quăng, phòng muỗi đốt, tiêm vaccine sốt xuất huyết là biện pháp hiệu quả nhất. Hiện Việt Nam có vaccine Qdenga, do hãng dược phẩm Takeda (Nhật Bản) sản xuất, có khả năng ngừa cả 4 type huyết thanh virus sốt xuất huyết. Vaccine chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Tiêm đủ mũi và đúng phác đồ giúp ngăn ngừa mắc và tái mắc sốt xuất huyết hơn 80% và ngăn nguy cơ nhập viện hơn 90%.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, có các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau họng, chảy nước bọt nhiều, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày, sau đó nổi ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Trường hợp nặng, trẻ có nguy cơ bị viêm màng não, viêm não, bại liệt, tê liệt. Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng ngừa.
Bệnh lây qua đường tiêu hóa (phân - miệng), để phòng bệnh, phụ huynh nên dạy cho trẻ hoặc giúp trẻ rửa tay thường xuyên với xà phòng, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; thường xuyên vệ sinh đồ chơi của trẻ, chăn mền gối; đeo khẩu trang khi tới nơi đông người; tránh tiếp xúc với những trẻ có dấu hiệu viêm đường hô hấp trên như ho, sổ mũi và các nốt mụn phỏng. Trường hợp không may trẻ mắc bệnh, gia đình cần theo dõi tình trạng bệnh, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, nếu trẻ sốt cao khó hạ, sốt quá hai ngày, li bì, giật mình chới với khi ngủ... đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị.
Đồng thời, trẻ mắc bệnh tay chân miệng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn, virus khác xâm nhập vào cơ thể qua các tổn thương ở vùng hầu họng, các nốt mụn phỏng bị vỡ, gây đồng nhiễm, bội nhiễm dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng của trẻ, tiêm bổ sung kịp thời các vaccine còn thiếu, phòng nhiều tác nhân vi khuẩn, virus lưu hành như: cúm, phế cầu, não mô cầu, thủy đậu, sởi, quai bị, rubella, bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản...
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, do virus cúm gây ra, chủ yếu là hai chủng cúm A (A/H3N2 và A/H1N1) và hai chủng cúm B (Yamagata và Victoria). Bệnh rất dễ lây lan qua đường hô hấp, đặc biệt vào mùa lạnh, virus có thể tồn tại lâu hơn ngoài không khí hay trên bề mặt cứng. Bên cạnh đó, vào mùa lạnh, người dân có xu hướng ở trong không gian kín đáo và ấm áp, vì vậy dễ lây nhiễm hơn.
Các triệu chứng thường gặp như sốt cao, ho nhiều, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi... Thông thường, bệnh thường khỏi sau khoảng 5-7 ngày. Tuy nhiên, ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch yếu khiến nguy cơ mắc và biến chứng do cúm cao. Người bệnh có nguy cơ bị viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng não... phải nhập viện điều trị, thở oxy, thở máy. Phụ nữ mang thai nhiễm cúm còn có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật thai nhi.
Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều loại vaccine phòng bệnh cúm, bao gồm loại của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc, Việt Nam, giúp phòng hiệu quả các chủng cúm A và cúm B. Đặc biệt, nghiên cứu cho thấy, vaccine hiện nay có hiệu quả phòng bệnh đối với biến thể mới của chủng cúm A/H3N2.
Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm ngừa cần tiêm hai mũi cơ bản, cách nhau một tháng. Trẻ từ 9 tuổi trở lên và người lớn tiêm một mũi. Vaccine cần tiêm nhắc một mũi hằng năm để bổ sung kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành.
Sau khi tiêm, vaccine cần tối thiểu 2-3 tuần để cơ thể tạo kháng thể miễn dịch, vì vậy, gia đình bạn nên sắp xếp đi tiêm ngừa sớm để được bảo vệ hiệu quả. Bên cạnh đó, mọi người cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý, tăng cường trái cây và rau xanh, giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, thường xuyên rửa tay với nước và xà phòng, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, ngủ đủ giấc, thường xuyên tập thể thao...
Ngoài ra, thời tiết cuối năm thường lạnh và khô, cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu, vi khuẩn phế cầu, vi khuẩn não mô cầu... Mọi người nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính, do ngoại độc tố của vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) gây ra. Bào tử uốn ván có ở mọi nơi và tồn tại rất lâu trong môi trường tự nhiên, thường ở trong đất cát, phân động vật. Chúng xâm nhập vào cơ thể qua vết thương dù rất nhỏ, sinh sôi trong điều kiện yếm khí và gây bệnh. Bệnh uốn ván nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến rối loạn thần kinh thực vật, suy hô hấp, suy đa tạng, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
Trong bối cảnh bão lũ, người dân có nguy cơ bị tai nạn khi gia cố, dọn dẹp nhà cửa, sân vườn. Các lực lượng chức năng hoặc người tham gia tình nguyện cũng có nguy cơ bị thương khi giúp đỡ người dân. Vì vậy, chương trình tiêm vaccine và huyết thanh uốn ván miễn phí cho người dân vùng bão lũ do Hệ thống Tiêm chủng VNVC thực hiện có ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Chương trình hiện đang tổ chức tại 15 trung tâm VNVC ở ba tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa. Trong đó, tỉnh Đắk Lắk có 5 trung tâm tiêm chủng VNVC thực hiện gồm: Sông Cầu, Tuy Hòa, Buôn Ma Thuột, Ea Kar, Cư M’Gar. Bạn có thể sắp xếp đến trung tâm gần nhất để tiêm chủng.
Ngoài ra, chương trình cũng đang thực hiện tại các trung tâm như: An Nhơn, Hoài Nhơn, Quy Nhơn, Phú Tài, Pleiku, An Khê, Đak Đoa tại Gia Lai; Nha Trang, Ninh Hòa và Phan Rang tại Khánh Hòa.
Chương trình tiêm uốn ván miễn phí dự kiến tổ chức đến hết ngày 15/12, không giới hạn số lượng, tuy nhiên, không áp dụng đối với trường hợp tiêm phòng chủ động. Chỉ vài ngày triển khai, đã có hàng nghìn người dân đến 15 trung tâm tiêm chủng VNVC kể trên để tiêm ngừa.
Khi có vết thương hở, mọi người nên rửa vết thương dưới vòi nước sạch và xà phòng, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch oxy già, không tự ý băng bó, đắp lá lên vết thương. Tiếp đó, mọi người đến trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất để được bác sĩ xem xét tình trạng vết thương và tư vấn tiêm vaccine phòng uốn ván, có thể tiêm thêm huyết thanh ngừa độc tố uốn ván nếu cần.
Người chưa tiêm ngừa hoặc không rõ lịch sử chủng ngừa khi có vết thương hở cần tiêm ba mũi vaccine cơ bản. Người đã tiêm ngừa chủ động chỉ cần bổ sung một mũi vaccine mà không cần tiêm thêm huyết thanh, kể cả khi vết thương bẩn, sâu và rộng. Vaccine được khuyến cáo tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 năm hoặc khi có vết thương nguy cơ cao mắc uốn ván.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Hiện nay, miền Bắc đang là mùa Đông. Thời tiết lạnh khô cùng với nền nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường khiến hệ miễn dịch của người dân suy giảm, đường hô hấp dễ bị tổn thương. Nền nhiệt giảm cũng tạo điều kiện cho các tác nhân như vi khuẩn, virus như cúm, RSV, phế cầu, não mô cầu, sởi... phát triển và dễ lây lan hơn.
Tại nhiều bệnh viện ở các tỉnh thành phía Bắc ghi nhận nhiều ca bệnh đi khám và nhập viện do viêm đường hô hấp với các triệu chứng như sốt cao, khó thở, suy hô hấp, viêm phổi.
Hiện nay, Việt Nam đã lưu hành nhiều loại vaccine quan trọng phòng các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phổ biến như cúm, phế cầu RSV.
Đối với cúm, có 4 loại vaccine gồm Vaxigrip Tetra của Pháp, Influvac Tetra của Hà Lan, GC Flu Quadrivalent của Hàn Quốc và Ivacflu-S của Việt Nam, phòng 2 chủng cúm A (A/3N2; A/H1N1) và 2 chủng cúm B. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Phụ nữ mang thai có thể tiêm bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ tháng thứ 4 trở đi, giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé trong 6 tháng đầu đời. Tiêm nhắc đều đặn một mũi vaccine cúm hằng năm để kịp thời bổ sung kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành.
Đối với phế cầu khuẩn, hiện Việt Nam đang lưu hành 5 loại vaccine, bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Lịch tiêm phụ thuộc độ tuổi và lịch sử chủng ngừa.
Đối với RSV, hiện Việt Nam có 2 loại vaccine, gồm: Arexvy của GSK dành cho người từ 60 tuổi trở lên; Abrysvo của Pfizer dành cho người từ 60 tuổi trở lên và mẹ bầu từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ trong 6 tháng đầu đời. Lịch tiêm chỉ một mũi. Trường hợp mẹ bầu không kịp tiêm vaccine trong thai kỳ, trẻ sinh ra có thể tiêm kháng thể đơn dòng của Sanofi. Sinh phẩm này tiêm cho trẻ từ sơ sinh đến 24 tháng tuổi, liều tùy cân nặng và nguy cơ.
Ngoài ra, nhiều bệnh nguy hiểm, dễ lây lan như sởi, não mô cầu, thủy đậu... cũng đã có vaccine phòng ngừa. Bạn nên sắp xếp đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus cúm gây ra các triệu chứng như sốt, đau họng, sổ mũi, đau nhức mỏi người, nôn ói, tiêu chảy... Điều kiện thời tiết lạnh, độ ẩm tăng cao, giao thương đi lại, tiệc tùng dịp cuối năm càng dễ làm cho virus cúm phát triển và gia tăng số ca mắc. Đối với người lớn, trẻ nhỏ, người cao tuổi, người bị bệnh nền mạn tính, người suy giảm miễn dịch... không chỉ dễ mắc cúm, còn dễ bị biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, suy đa tạng, nguy cơ tử vong cao. Tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm theo khuyến cáo của WHO là cách phòng cúm hiệu quả.
Hiện Việt Nam đang sử dụng 4 loại vaccine phòng cúm của Pháp, Hàn Quốc, Hà Lan và của Việt Nam giúp phòng các chủng cúm như A/H1N1, A/H3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine cúm tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi và người lớn tiêm 1 mũi. Phụ nữ nên tiêm phòng cúm trước và trong thai kỳ, tốt nhất từ tháng thứ 3 trở đi để bảo vệ sức khỏe, truyền kháng thể thụ động cho con.
Vaccine cúm cần tiêm nhắc lại một mũi hàng năm để duy trì miễn dịch, do kháng nguyên của virus cúm thay đổi mỗi năm và kháng thể bảo vệ từ vaccine giảm dần theo thời gian. Do đó, mỗi người cần tiêm phòng vaccine cập nhật mỗi năm. Các nghiên cứu chỉ ra, tiêm vaccine cúm hằng năm có thể làm giảm đến 60% các bệnh liên quan đến cúm, 90% tỷ lệ nhập viện và khoảng 70-80% tỷ lệ bị tử vong do cúm, đặc biệt là các nhóm có hệ miễn dịch kém, mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường, gan, thận...
Trước bối cảnh nhiều địa phương trên cả nước vừa hứng chịu thiên tai, bão lũ gây thiệt hại nặng nề về đời sống và sức khỏe và trước cao điểm các bệnh truyền nhiễm tăng cao dịp Tết Nguyên đán, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đang triển khai tiêm miễn phí 30.000 liều vaccine cúm, giá trị gần 11 tỷ đồng tại các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bão lũ ở Miền Trung - Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và tỉnh Thái Nguyên. Chương trình sẽ ưu tiên cho cán bộ, chiến sĩ công an, bộ đội địa phương, Ban Chỉ huy Quân sự, lực lượng cứu hộ cứu nạn, nhân viên y tế, cùng trẻ em, người cao tuổi từ 60 tuổi, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình neo đơn và các nhóm dễ bị tổn thương, cần được bảo vệ sức khỏe kịp thời trong giai đoạn phục hồi sau thiên tai.
Ngoài vaccine, bạn và gia đình cũng nên phòng cúm bằng ăn đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, mang khẩu trang khi ra đường, rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc với người bệnh. Khi có triệu chứng ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xử trí kịp thời, tránh tự điều trị theo mẹo dân gian khiến bệnh trở nặng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vi khuẩn uốn ván sau khi xâm nhập vào cơ thể sản sinh ngoại độc tố gây ra bệnh uốn ván. Mầm bệnh của vi khuẩn này tồn tại trong tự nhiên dưới dạng bào tử (nha bào), có ở mọi nơi trong môi trường tự nhiên. Vi khuẩn uốn ván có thể chết ở nhiệt độ 56 độ C, còn bào tử vẫn có thể sống sót ở nhiệt độ 121 độ C trong khoảng 15 phút. Mắt thường của chúng ta không thể nhìn thấy bào tử uốn ván, song, chúng có thể xâm nhập vào vết thương dù rất nhỏ và gây bệnh.
Bệnh uốn ván gây ra tình trạng co cứng cơ và đau, đầu tiên từ cơ hàm, mặt, gáy, ngực và lan toàn thân. Bệnh nhân có thể kèm sốt, gồng giật. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong từ 10-90%, do suy hô hấp, rối loạn thần kinh thực vật, viêm phổi, suy thận cấp.
Nhiều trường hợp khỏi bệnh nhưng bị di chứng cứng cơ khớp kéo dài, thể trạng suy kiệt do phải nằm viện điều trị kéo dài. Thời gian phục hồi chậm, đặc biệt ở người lớn tuổi. Vì vậy, sau khi xử lý vết thương, bạn nên đưa mẹ đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá tình trạng vết thương và chỉ định tiêm ngừa.
Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine uốn ván gồm mũi đơn và mũi kết hợp phòng thêm các bệnh bạch hầu, ho gà cho người lớn.
Trường hợp đã tiêm uốn ván trong vòng 10 năm chỉ cần tiêm nhắc một mũi vaccine. Nếu chưa tiêm hoặc không nhớ lịch sử tiêm chủng cần tiêm 3 mũi vaccine uốn ván, có thể tiêm thêm huyết thanh nếu bác sĩ chỉ định.
Bên cạnh đó, vaccine uốn ván có thể tiêm dự phòng trước phơi nhiễm, lịch tiêm gồm ba mũi. Tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 năm hoặc khi có vết thương sâu, bẩn.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Có nhiều tác nhân gây bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa đã có vaccine phòng ngừa như Rotavirus, tả, thương hàn, bại liệt, viêm gan A.
Trong đó, virus Rota gây tình trạng tiêu chảy cấp, lây lan nhanh qua đường phân - miệng và tay - miệng. Virus này có thể tồn tại trong nước, trên bề mặt tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế... Bệnh hiện vẫn chưa có thuốc đặc trị, song đã có nhiều loại vaccine phòng ngừa. Trong đó, Tiêm chủng mở rộng thường sử dụng loại vaccine Rotavin M1 (Việt Nam) uống ngừa từ 2 tháng tuổi đến trước 6 tháng tuổi. Tiêm chủng dịch vụ ngoài loại của Việt Nam còn có thêm vaccine Rotateq (Mỹ) và Rotarix (Bỉ), uống ngừa từ 6 tuần tuổi, loại của Mỹ còn mở rộng đến trước 8 tháng tuổi, giúp giảm nguy cơ trẻ bị bỏ lỡ mốc tiêm chủng, đặc biệt trong những trường hợp trễ lịch hẹn liều nhắc, gián đoạn lịch tiêm hoặc sinh sống ở khu vực khó tiếp cận dịch vụ y tế.
Thương hàn do vi khuẩn Salmonella typhi, có thể dẫn đến sốt cao kéo dài, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu, nôn khan, táo bón, loét thanh mạc, thủng ruột... thậm chí tử vong. Vi khuẩn có thể sống tới 2-3 tháng trong phân hoặc nước đá hoặc 2-3 tuần trong nước, dễ lây lan qua đường tiêu hóa do ăn phải thực phẩm chưa chín kỹ hoặc nhiễm khuẩn. Hiện có hai loại vaccine thương hàn là Typhoid VI (Việt Nam) và Typhim VI (Pháp). Vaccine thương hàn tiêm cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn.
Virus viêm gan A lây phổ biến qua đường ăn uống, do thực phẩm chưa được nấu chín kỹ hoặc ăn đồ tươi sống. Bệnh cũng có thể lây từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc tiếp xúc với chất thải, đồ dùng bị nhiễm virus từ người bệnh. Viêm gan A có thể dẫn đến biến chứng suy gan, viêm tụy cấp và chưa có thuốc đặc trị. Việt Nam đã có các vaccine viêm gan A mũi đơn và mũi kết hợp phòng thêm viêm gan B.
Bệnh bại liệt virus Polio type 1, 2 và 3 gây ra, lây qua đường phân - miệng, có thể dẫn đến tử vong hoặc di chứng liệt vĩnh viễn. Trẻ đã tiêm vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 có thành phần bại liệt có thể tiêm mũi nhắc khi 4-6 tuổi bằng vaccine 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt. Liều dùng tùy độ tuổi và lịch sử chủng ngừa.
Bệnh tả do phẩy khuẩn Vibrio Cholerae gây ra, lây qua nguồn nước, thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh. Nguồn nước bẩn, ruồi, nhặng có thể là nguồn "chuyên chở" mầm bệnh và lây nhiễm vào thực phẩm khiến con người ăn phải. Bệnh diễn biến nhanh, có thể dẫn đến mất nước và điện giải gây sốc. Vaccine tả đang được lưu hành duy nhất hiện nay là của Việt Nam - Morcvax, dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn.
Ngoài vaccine, gia đình nên chú ý giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, ăn chín uống chín, sử dụng thực phẩm, nguồn nước sạch để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vi khuẩn phế cầu là tác nhân phổ biến lây qua đường hô hấp trong cộng đồng gây nhiều thể bệnh từ nhẹ đến nặng như: viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm màng não... Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,6 triệu người tử vong bởi các bệnh do phế cầu khuẩn, chủ yếu là viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng máu. Hơn 90% số ca tử vong xảy ra ở các nước đang phát triển do có tỷ lệ tiêm chủng vắc xin thấp, điều kiện y học chưa cao về chẩn đoán sớm, chính xác và điều trị bệnh kịp thời.
Ngoài ra, trong các trường hợp nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, trẻ còn có nguy cơ gặp di chứng nặng nề như: tàn tật, tổn thương thận có thể dẫn đến suy thận mạn, mù, điếc, động kinh, liệt, chậm phát triển, suy giảm trí nhớ, đau đầu kéo dài...
Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 100 chủng phế cầu. Việt Nam hiện có nhiều loại vaccine phòng bệnh, bao gồm: phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23, tương ứng số lượng chủng vi khuẩn phổ biến có thể phòng ngừa.
Con bạn đã tiêm đủ phác đồ 13, phòng các chủng 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F; bạn có thể lựa chọn tiêm thêm loại vaccine khác để mở rộng độ bao phủ chủng vi khuẩn để bảo vệ trẻ. Như:
Phế cầu 15: bảo vệ thêm 2 chủng 22F và 33F so với phế cầu 13.
Phế cầu 20: bảo vệ thêm 7 chủng 8, 10A, 11A, 12F, 15B, 22F, 33F so với phế cầu 13.
Phế cầu 23: bảo vệ 23 chủng 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F và 33F.
Mỗi loại vaccine có công nghệ, phạm vi và hiệu quả bảo vệ khác nhau. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn cụ thể và chỉ định tiêm ngừa loại vaccine phù hợp.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Mụn cóc sinh dục còn gọi là sùi mào gà, là bệnh truyền nhiễm do Human Papilloma virus (HPV) gây ra, chủ yếu là HPV type 6 và 11, chiếm tới 90% ca bệnh. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ tái phát sùi mào gà tại vị trí đã nhiễm bệnh trước đó lên tới 44,3%, có thể tái phát tới 10 lần trong chưa đầy 5 năm.
Bên cạnh type 6 và 11 gây mụn cóc sinh dục, ít nhất 15 type HPV nguy cơ cao có thể gây nhiều bệnh ung thư như cổ tử cung, hậu môn, hầu họng, âm hộ, âm đạo... đặc biệt là hai type 16 và 18.
Vì vậy, dù đã từng mắc mụn cóc sinh dục, bạn vẫn nên tiêm vaccine để phòng tái nhiễm và phòng ngừa các type khác có trong thành phần vaccine.
Việt Nam hiện có hai loại vaccine phòng HPV. Trong đó, Gardasil phòng 4 type 6, 11, 16 và 18, dành cho nữ giới từ 9-26 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, từ 14-26 tuổi tiêm ba mũi.
Gardasil 9 là vaccine thế hệ mới, mở rộng phòng ngừa thêm 5 type so với Gardasil là 31, 33, 45, 52 và 58, dành cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.
Tiêm vaccine đầy đủ, hiệu quả phòng ngừa lên đến hơn 90% các bệnh ung thư và sùi mào gà do các type virus có trong vaccine.
Ngoài ra, bạn nên giữ lối sống lành mạnh, đảm bảo dinh dưỡng, thể dục thể thao vừa sức, không nên thức khuya, tránh stress… để giữ hệ miễn dịch khỏe mạnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi nặng ở trẻ nhỏ. Virus này dễ lây qua đường hô hấp, cao hơn cả virus cúm. Trẻ nhỏ thuộc nhóm dễ mắc, gặp biến chứng và tái phát bệnh do hệ miễn dịch còn non yếu và kháng thể bảo vệ từ lần mắc trước chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Tiêm vaccine RSV cho mẹ khi mang thai và tiêm kháng thể đơn dòng RSV cho trẻ là cách phòng bệnh hiệu quả.
Hiện Việt Nam có vaccine RSV của Pfizer, tiêm một mũi duy nhất cho người từ 60 tuổi và thai phụ từ tuần thai thứ 24-36. Ở mẹ bầu, vaccine kích thích cơ thể mẹ sinh kháng thể và truyền lượng kháng thể này thụ động qua nhau thai. Nhờ lượng kháng thể này, trẻ ở những tháng đầu đời có thể chống lại mầm bệnh xâm nhập. Vaccine cần tiêm đúng thời điểm mới giúp truyền đầy đủ lượng kháng thể bảo vệ bé.
Còn kháng thể đơn dòng RSV Nirsevimab của Sanofi được tạo ra bằng cách chọn lọc từ người từng nhiễm RSV, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Kháng thể tiêm cho trẻ từ khi chào đời đến 24 tháng tuổi. Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ vậy trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không cần chờ thời gian sinh kháng thể như vaccine.
Nếu bạn đã tiêm vaccine RSV khi đang mang thai ở tuần thai thứ 30 và con sinh ra sau 2 tuần tiêm vaccine, không có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch ở mẹ thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng RSV ngay sau khi sinh. Tuy nhiên, kháng thể trẻ nhận được từ mẹ sẽ giảm dần từ sau khoảng 6 tháng tuổi. Lúc này, bạn có thể cân nhắc cho bé tiêm tiếp kháng thể đơn dòng RSV để tiếp tục bảo vệ con trong giai đoạn tiếp theo. Bạn nên đưa trẻ đến thăm khám tại các cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe để chỉ định tiêm chủng an toàn, hiệu quả.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.