HLV Moriyasu và hành trình không trọn vẹn cùng Nhật Bản
Từng gây tiếng vang với những chiến thắng trước Đức, Tây Ban Nha và Brazil, nhưng Nhật Bản thiếu một bước đột phá để khiến hành trình dưới thời HLV Hajime Moriyasu trọn vẹn hơn.
Phút bù giờ trận giao hữu trên SVĐ quốc gia Singapore ngày 14/11, Tatsuhiro Sakamoto bấm bóng qua thủ môn Pedro Morisco, ấn định chiến thắng 3-2 cho Nhật Bản trước Brazil. Một năm sau lần đầu hạ đội tuyển từng 5 lần vô địch World Cup, thầy trò Moriyasu lặp lại kỳ tích, với cùng tỷ số.
Keito Nakamura (13) cùng đồng đội mừng bàn thắng khi Nhật Bản hạ Brazil 3-2 trong trận giao hữu trên sân Singapore ngày 14/11/2026. Ảnh: Reuters
Trận thắng này có ý nghĩa đặc biệt với Moriyasu. Đây là một trong những lần cuối ông ngồi trên ghế chỉ đạo tuyển Nhật Bản, rồi kết thúc nhiệm kỳ hơn 8 năm bằng trận gặp Paraguay ngày mai 17/11. Lẽ ra, ông vẫn tiếp tục cầm đội tại Asian Cup 2027, nhưng giải bị hoãn gần một năm, khiến cuộc chia tay đến sớm hơn dự kiến.
Chiến thắng trước Brazil cũng gợi lại hành trình của Moriyasu cùng tuyển Nhật Bản. Từ một đội bóng có khả năng gây bất ngờ, "Samurai xanh" dần trở thành đối thủ mà các cựu vô địch thế giới phải dè chừng. Dưới thời HLV 58 tuổi, Nhật Bản không chỉ thắng những đội bóng lớn, mà còn làm điều đó nhiều lần.
Theo Nikkan Sports, tính đến trận gặp Brazil vừa qua, Nhật Bản của Moriyasu thắng 8, hòa 2 và thua 2 trong 12 lần đối đầu các đội từng vô địch World Cup. Họ thắng Đức hai trận, Brazil và Uruguay mỗi đội hai trận, Tây Ban Nha và Anh mỗi đội một trận. Trước khi Moriyasu nhậm chức, Nhật Bản trải qua 7 thất bại liên tiếp trước các cựu vương thế giới.
Không phải chiến thắng nào trong số đó cũng có sức nặng như nhau. Phần lớn đến ở các trận giao hữu. Nhưng việc họ lần lượt đánh bại Đức và rồi hạ Tây Ban Nha tại World Cup 2022 đã cho thấy Nhật Bản có thể cạnh tranh trên sân khấu lớn nhất.
Tại Qatar năm đó, Nhật Bản bị dẫn trước trong cả hai trận gặp các đối thủ châu Âu. Họ đều ngược dòng thắng 2-1, vượt qua bảng đấu có hai cựu vô địch và giành vé vào vòng 1/8. Ở đó, đội hòa Croatia 1-1 rồi thua luân lưu, lỡ cơ hội lần đầu vào tứ kết World Cup.
Những điều chỉnh nhân sự và chiến thuật trong hiệp hai giúp Moriyasu ghi dấu ấn tại World Cup 2022. Nhưng một trong những bằng chứng đáng chú ý hơn về sự tiến bộ của Nhật Bản đến gần một năm sau đó, khi họ đè bẹp Đức 4-1 ngay trên sân đối phương trong trận giao hữu. Nếu Qatar là cú sốc, kết quả năm 2023 cho thấy thắng lợi trước Đức không chỉ là một khoảnh khắc đơn lẻ.
HLV Hajime Moriyasu (trái) trong trận Nhật Bản thắng Đức 2-1 ở bảng E World Cup 2022 trên sân Khalifa, Doha, Qatar ngày 23/11/2022. Ảnh: AFP
Đến tháng 10/2025, Nhật Bản làm nên một cột mốc lịch sử khác. Trong trận giao hữu với Brazil tại Tokyo, họ bị dẫn 0-2 nhưng thắng ngược 3-2, nhờ các bàn của Takumi Minamino, Keito Nakamura và Ayase Ueda. Đó là chiến thắng đầu tiên của Nhật Bản trước Brazil sau 14 lần gặp trong 30 năm.
Trước trận ấy, Moriyasu nói với các học trò rằng Nhật Bản sẽ thách thức Brazil với tư cách một đối thủ bình đẳng. Thông điệp đó cũng có thể xem là một phần di sản của nhà cầm quân này: giúp cầu thủ Nhật Bản tự tin rằng họ có thể bước ra sân đối đầu những tên tuổi lớn mà không tự đặt bản thân ở vị thế thấp hơn.
Tham vọng vô địch World Cup
Với Moriyasu, những chiến thắng trước các ông lớn không phải đích đến cuối cùng. Ông và các học trò nhiều lần nói về mục tiêu vô địch World Cup, dù Nhật Bản khi đó chưa từng vượt qua vòng 1/8.
Trước Asian Cup 2023, nhà cầm quân người Nhật thừa nhận vẫn tiếc nuối vì thất bại ở chung kết giải 4 năm trước và lần đầu đề cập đến tham vọng vô địch thế giới. "Để có thể lên ngôi ở World Cup, trước tiên chúng tôi chắc chắn phải vô địch châu Á", ông nói khi đó.
Tham vọng ấy được duy trì sau khi Nhật Bản sớm giành vé dự World Cup 2026. Đội trưởng Wataru Endo công khai mục tiêu vô địch, còn Moriyasu nhấn mạnh đội cần có chiều sâu để theo đuổi một hành trình dài.
"Để chơi 8 trận ở World Cup, chúng tôi cần những cầu thủ có trình độ cao, đều có thể chơi trong đội hình xuất phát", ông nói hồi tháng 3/2025. Nhà cầm quân này muốn những người vào sân từ ghế dự bị cũng đủ khả năng giúp Nhật Bản kiểm soát và định đoạt trận đấu.
HLV đội tuyển Nhật Bản Hajime Moriyasu cúi đầu sau trận Nhật Bản thua Brazil 1-2 ở vòng 1/16 World Cup 2026 tại Houston, ngày 29/6/2026. Ảnh: AP
Trước thềm World Cup 2026, Moriyasu tiếp tục cho rằng Nhật Bản "có thể đăng quang" nếu toàn đội, từ cầu thủ đến người hâm mộ, đồng lòng. Ông giữ mục tiêu đó ngay cả khi những cầu thủ tấn công như Kaoru Mitoma và Takumi Minamino vắng mặt vì chấn thương.
Thực tế tại World Cup 2026 cho thấy cả sự trưởng thành lẫn giới hạn của tập thể ấy. Đến giải với mục tiêu vô địch, Nhật Bản lần lượt hòa Hà Lan 2-2, thắng Tunisia 4-0, hòa Thụy Điển 1-1 để vượt qua vòng bảng. Nhưng tại vòng 1/16, họ dẫn trước Brazil rồi thua ngược 1-2. Hơn 4 tháng sau, chiến thắng 3-2 ở Singapore là lời đáp của thầy trò Moriyasu, dù không thể xóa đi thất bại tại World Cup.
Sau trận tái đấu, Moriyasu nhấn mạnh sự tiếp nối giữa những người đá chính và cầu thủ dự bị. Ông cho rằng Nhật Bản đã tiến bộ qua từng lần đối đầu Brazil, nhờ kết hợp trách nhiệm cá nhân với khả năng phối hợp tập thể.
Di sản của một HLV nội
Hành trình của Moriyasu mang ý nghĩa đặc biệt với bóng đá Nhật Bản bởi cựu tiền vệ này là sản phẩm của hệ thống đào tạo trong nước. Sinh tại Nagasaki năm 1968, ông từng khoác áo đội tuyển quốc gia 35 trận. Trên cương vị HLV, Moriyasu ba lần vô địch J-League cùng Sanfrecce Hiroshima trước khi tiếp quản ĐTQG sau World Cup 2018 - giải đấu mà ông làm trợ lý cho người tiền nhiệm Akira Nishino. Moriyasu cũng dẫn dắt đội nam Nhật Bản vào bán kết Olympic Tokyo 2020.
Trước thời Moriyasu, Nhật Bản từng đặt niềm tin vào nhiều HLV ngoại, trong đó có những cái tên lừng danh như Philippe Trousier, Zico, Alberto Zaccheroni, Javier Aguire... Nhưng thành tích tốt nhất của họ cũng chỉ là vào đến vòng 1/8 World Cup. Những gì Moriyasu làm được cho thấy một nhà cầm quân nội có thể duy trì sự ổn định, xây dựng tập thể có chiều sâu và dẫn dắt đội qua hai kỳ World Cup.
Theo Chủ tịch LĐBĐ Nhật Bản Tsuneyasu Miyamoto, đội tuyển đứng trong nhóm 50 thế giới khi Moriyasu tiếp quản, rồi lên thứ 17 vào tháng 7/2026. Thứ bậc không phản ánh toàn bộ chất lượng một đội tuyển, nhưng phần nào cho thấy bước tiến của Nhật Bản qua 8 năm dưới trướng Moriyasu.
Ở châu Á, Nhật Bản tiếp tục khẳng định vị thế hàng đầu. Tại vòng loại cuối World Cup 2026, họ nghiền nát Trung Quốc 7-0, Bahrain 5-0, Indonesia 4-0 và 6-0. Thầy trò Moriyasu cũng vô địch Đông Á năm 2022 và 2025. Riêng tại giải này năm 2025, họ toàn thắng ba trận, lần lượt hạ Hong Kong, Trung Quốc và Hàn Quốc.
HLV Hajime Moriyasu trước băng rôn tôn vinh ông trong trận Nhật Bản - New Zealand ở chung kết giải giao hữu Kirin Cup trên sân MUFG, Tokyo ngày 5/10/2026. Ảnh: AFP
Dù vậy, nhiệm kỳ của Moriyasu không trọn vẹn. Nhật Bản thua Qatar ở chung kết Asian Cup 2019, rồi dừng bước tại tứ kết trước Iran ở kỳ tiếp theo. Họ vẫn chờ chức vô địch châu Á đầu tiên kể từ năm 2011. Tại World Cup, mục tiêu lần đầu vào tứ kết cũng chưa thành hiện thực.
Những khoảng trống ấy sẽ là thách thức, nhưng đồng thời là cơ hội để phát triển cho người kế nhiệm Go Oiwa. Nhưng Moriyasu để lại một nền tảng: Nhật Bản giờ có thể nhìn về các đội mạnh nhất thế giới với sự tự tin lớn hơn, được bồi đắp qua những trận thắng và cả những thất bại.
Vô địch World Cup vẫn là giấc mơ còn xa. Dù vậy, sau 8 năm ngồi ghế HLV trưởng, Moriyasu giúp Nhật Bản có thêm lý do để tin vào giấc mơ ấy.
Nhật Tảo tổng hợp