Cuối tuần qua, tôi lái xe trên cao tốc Bắc Nam chiều về Hà Nội, qua đoạn Pháp Vân - Cầu Giẽ. Những ngày cận Tết, đặc biệt dịp 23 tháng Chạp, tuyến đường này luôn trong tình trạng quá tải. Tôi đã chuẩn bị sẵn tinh thần sẽ đi chậm, xếp hàng và chấp nhận mất thêm thời gian. Thế nhưng, điều khiến tôi mệt mỏi nhất không hẳn là ùn tắc kéo dài nhiều km, mà là cách ứng xử của không ít tài xế xung quanh.
Thay vì kiên nhẫn chờ đợi, nhiều người liên tục bật xi-nhan, đánh lái chuyển làn mỗi khi thấy một khoảng trống nhỏ phía trước. Dòng xe vốn đông đúc lại càng trở nên hỗn loạn. Có thời điểm, tôi tận mắt chứng kiến một tài xế xe bốn chỗ chỉ trong chưa đầy 5 phút đã chuyển làn qua lại, tạt đầu xe khác tới 12 lần. Mỗi cú đánh lái như vậy buộc xe phía sau phải phanh gấp, khiến dòng xe khựng lại và ùn ứ thêm.
Dường như ai cũng sợ mình bị "thiệt", sợ nếu không chen lên thì sẽ chậm hơn người khác vài mét. Nhưng thực tế, càng nhiều xe chen lấn, tổng thể dòng xe càng rối, thời gian di chuyển của tất cả đều bị kéo chậm lại. Có thời điểm tôi thấy cao tốc ba làn (cộng thêm một làn dừng khẩn cấp) nhưng ôtô xếp thành bảy hàng ngang, xe cấp cứu cũng bị chặn lại. Đoạn đường bỗng trở thành nơi thử thách sự kiên nhẫn và cả thần kinh của người cầm lái.
>> Nhiều tài xế bám làn trái cao tốc vì 'không sai luật'
Tôi từng có dịp lái xe ở một số nước phát triển. Trong các khung giờ cao điểm, tình trạng đông xe là điều không tránh khỏi, nhưng cảnh tượng chen lấn, đánh lái liên tục hiếm khi xảy ra. Khi đường tắc, các phương tiện gần như đứng yên theo hàng, ai đến trước đi trước. Việc chuyển làn được thực hiện rất hạn chế và có mục đích rõ ràng, không phải để "lách" lên vài mét. Người lái xe hiểu rằng việc giữ trật tự chung sẽ giúp dòng xe di chuyển ổn định hơn, dù chậm nhưng an toàn.
Sự khác biệt đó không chỉ nằm ở hạ tầng hay chế tài xử phạt, mà ở thói quen và ý thức giao thông. Ở nhiều nơi trên thế giới, người lái xe coi việc tuân thủ làn đường, nhường nhịn và chờ đợi là điều hiển nhiên. Còn ở ta, không ít người xem lấn làn, chen hàng như một cách thể hiện sự nhanh nhạy, thậm chí coi đó là "kinh nghiệm lái xe".
Lái xe, suy cho cùng, là câu chuyện văn hóa ứng xử. Khi mỗi cá nhân cố gắng giành lợi ích nhỏ cho mình, cái giá phải trả là sự an toàn và thời gian của cả cộng đồng. Chỉ một cú phanh gấp hay một pha đánh lái bất ngờ trên cao tốc cũng có thể dẫn đến tai nạn liên hoàn. Chúng ta không thiếu đường sá, mà thiếu sự kiên nhẫn và tinh thần tôn trọng lẫn nhau khi cầm lái. Nếu thói quen này không thay đổi, mỗi mùa cao điểm lễ, Tết, cảnh ùn tắc và bức xúc sẽ vẫn lặp lại, như một vòng tròn không có điểm dừng.
- Áp lực bị 'dí đuôi' khi tôi lái xe trên cao tốc 120 km/h
- 'Combo mệt mỏi' trên cao tốc thiếu làn dừng khẩn cấp
- 'Bẫy' vạch kẻ đường cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết khiến tôi mất 5 triệu đồng
- 'Chạy 90 km/h trên cao tốc nhưng khoảng cách với xe trước không nổi 5 mét'
- Dừng xe ăn cơm bên vệ đường cao tốc có đáng bị phạt?
- Ôtô xếp hàng ngăn nắp khi cao tốc tắc 10 km