Những ngày trước Tết Nguyên Đán, sự chú ý của cộng đồng chạy bộ Việt Nam đang đổ dồn vào VnExpress Marathon All-Star 2026, diễn ra 8/2. Đây là giải marathon duy nhất Việt Nam được tổ chức theo thể thức tuyển chọn đầu vào, quy tụ những VĐV có thành tích tốt nhất của chạy bộ phong trào Việt Nam.
All-Star có mức thưởng cao hàng đầu so với các giải trong nước. Nhà vô địch 42km nam và nữ sẽ nhận 100 triệu đồng cùng hiện vật. Vì thế, giải cũng thu hút những chân chạy mạnh từ Kenya hay Ethiopia - những cường quốc chạy bộ đường dài trên thế giới.
Damte là "bài toán" cho các runner Việt tại VnExpress Marathon All-Star. Ảnh: VnExpress Marathon
Cán cân giữa runner Việt và châu Phi đã thu hẹp
Làn sóng VĐV Đông Phi đến Việt Nam thi đấu bùng nổ từ năm 2023. Thời điểm đó, nhờ trình độ vượt trội, họ dễ dàng thống trị các giải đấu. Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi trong hai năm gần đây. Việc cọ xát thường xuyên giúp runner Việt rút ngắn khoảng cách, điển hình là chiến thắng của lão tướng Nguyễn Văn Lai trước Edwin Kiptoo tại VnExpress Marathon Hanoi Midnight 2024 hay màn lật đổ của Hoàng Viết Vĩ Ly trước Ezekiel Kipruto Kembo tại Hải Phòng tháng 12 năm ngoái.
Dẫu vậy, Bùi Thế Anh - cựu vô địch quốc gia 5 lần liên tiếp - vẫn tỏ ra thận trọng. "Runner Việt đã tiến bộ nhanh trong hai năm qua. Nhưng nhìn vào thông số, trên lý thuyết, nhóm VĐV châu Phi vẫn ở cửa trên. Rất khó để bắt kịp họ trong một cuộc đua sòng phẳng về thể lực", anh nhận định.
Trái ngược với sự e dè đó, Edwin Kiptoo lại đặt niềm tin vào tư duy chiến thuật của các chân chạy chủ nhà. "Những nhân tố trẻ như Huỳnh Anh Khôi rất tiềm năng. Nếu kiên trì bám đuổi và tập trung tuyệt đối, họ có cơ hội ở những km cuối. Hoàng Nguyên Thanh cũng là người dày dạn kinh nghiệm và biết cách 'núp gió' khéo léo", runner người Kenya đánh giá.
Giải mã chiến thuật của Wendwesen Damte
Thử thách lớn nhất cho tham vọng của runner Việt tại cự ly 42km nam mang tên Wendwesen Tilahun Damte. Chân chạy Ethiopia 36 tuổi đã vô địch VnExpress Marathon Ho Chi Minh City Midnight 2025 với thành tích 2 giờ 32 phút 34 giây, bỏ xa người về nhì Huỳnh Anh Khôi tới 7 phút.
Wendwesen Tilahun Damte vô địch VnExpress Marathon Ho Chi Minh City Midnight 2025. Ảnh: VnExpress Marathon
Phong độ của Damte được duy trì ổn định. Tháng 12/2025, anh về thứ tư tại giải marathon quốc tế ở TP HCM. Trước đó chưa đầy một tháng, anh hoàn thành Buriram Marathon (Thái Lan) trong 2 giờ 23 phút 25 giây. Đáng chú ý, Damte sở hữu kỷ lục cá nhân (PR) ở đẳng cấp thế giới là 2 giờ 12 phút 42 giây.
Theo Kiptoo, vũ khí nguy hiểm nhất của Damte không chỉ là sức bền mà là chiến thuật "shaking" (biến tốc). "Anh ấy thường chờ đối thủ lơi lỏng để tung những pha tăng tốc bất ngờ dài khoảng 2km, ép pace xuống mức 2:58. Nếu đối thủ không bám kịp, anh sẽ tách tốp độc diễn. Ngược lại, nếu bị bám đuổi dai dẳng, anh ấy có thể sẽ hụt hơi và chấp nhận bỏ cuộc đua vô địch", Kiptoo phân tích.
Trong marathon đỉnh cao, những pha biến tốc ngắn là cách "xem giò" đối thủ hiệu quả. Nếu cuốn theo, VĐV dễ rơi vào trạng thái căng cơ sớm. Nếu giữ tốc độ an toàn, họ lại bị tách nhóm và rơi vào thế bất lợi. Lợi thế của VĐV châu Phi là quen tập luyện ở vùng cao nguyên, nơi nhịp tim luôn biến thiên, giúp họ hình thành phản xạ hồi phục nhanh sau các cú giật tốc.
Tuy nhiên, Kiptoo chỉ ra điểm yếu của Damte là thường đuối sức sau km 38. "Runner Việt nên bám đuổi từ đầu, tận dụng triệt để chiến thuật 'núp gió' và không để các yếu tố bên ngoài làm xao nhãng", anh đúc kết.
Đồng quan điểm, Bùi Thế Anh cho rằng VĐV Việt cần tận dụng cơ hội cọ xát quý giá này để đeo bám hợp lý, hướng tới việc thiết lập những cột mốc kỷ lục mới ngay trên sân nhà.
Cuộc đua 42km nữ khó đoán
Birehan Marta Tinsae vô địch VnExpress Marathon Đà Nẵng Midnight 2024. Ảnh: VnExpress Marathon
Ở đường đua nữ, tâm điểm là màn tái đấu giữa Phạm Thị Hồng Lệ và Birehan Marta Tinsae. Tại Đà Nẵng năm 2024, Marta từng vượt qua Hồng Lệ để đăng quang với thành tích 2 giờ 54 phút 56 giây.
Tuy nhiên, vị thế hiện tại đã khác. Hồng Lệ đang có phong độ cực cao với PR mới 2 giờ 42 phút 21 giây lập tại Hải Phòng cuối năm ngoái. Trong khi đó, thành tích tốt nhất gần đây của Marta là 2 giờ 45 phút 15 giây, lập tại Khon Kaen (Thái Lan) hồi tháng 1 năm nay.
Khoảng cách trình độ không quá xa khiến cuộc đua nữ trở nên khó đoán và nhiều khả năng chỉ ngã ngũ ở những mét cuối cùng. Năm ngoái, khi không có các VĐV châu Phi, Hồng Lệ đã vô địch All-Star và nhận 100 triệu đồng tiền thưởng, đồng thời phá sâu PR với thông số 2 giờ 44 phút 45 giây. Sự tự tin từ danh hiệu đương kim vô địch sẽ là lợi thế lớn cho chân chạy Bình Định trong cuộc đối đầu này.
Hải Long
