Vì sao người trẻ cũng mắc bệnh thận?
Bệnh thận mạn không chỉ liên quan đến tuổi tác mà có thể xuất hiện ở người trẻ do tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn miễn dịch hoặc yếu tố di truyền.
Nhiều người cho rằng bệnh thận chủ yếu liên quan đến tuổi tác nên ít chú ý tầm soát khi còn trẻ. Tuy nhiên, tổn thương thận có thể hình thành từ sớm và tiến triển trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Khi chức năng thận suy giảm đáng kể, người bệnh mới bắt đầu nhận thấy những bất thường.
Tăng huyết áp và tiểu đường làm tổn thương thận
Tăng huyết áp, tiểu đường là hai nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn ở người trưởng thành. Hai tình trạng này cũng có thể xuất hiện từ khi còn trẻ, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì hoặc có tiền sử gia đình.
Theo Viện Quốc gia về Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ và bộ lọc trong thận, khiến cơ quan này giảm khả năng loại bỏ chất thải, dịch dư thừa khỏi máu. Trong khi đó, huyết áp cao gây áp lực lên mạch máu, làm giảm khả năng lọc của thận. Khi chức năng thận suy giảm, tình trạng giữ dịch có thể khiến huyết áp tăng thêm, tạo thành vòng xoắn bất lợi.
Người trẻ nên duy trì vận động thường xuyên và cần chú ý các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến chức năng thận. Ảnh minh họa: Bảo Bảo
Bệnh cầu thận có thể xuất hiện từ khi còn trẻ
Cầu thận là những cụm mao mạch nhỏ có nhiệm vụ lọc máu. Khi các cấu trúc này bị viêm hoặc tổn thương, khả năng lọc của thận có thể suy giảm, dẫn đến bệnh thận mạn nếu tình trạng kéo dài.
Một số bệnh lý như viêm cầu thận IgA hoặc các dạng viêm cầu thận khác có thể xuất hiện ở người trẻ. Tùy nguyên nhân và mức độ, người bệnh có thể có protein hoặc máu trong nước tiểu, phù, tăng huyết áp. Tuy nhiên, một số trường hợp ít biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu.
Rối loạn miễn dịch có thể tấn công thận
Một số bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch nhận diện nhầm mô khỏe mạnh là tác nhân gây hại và tấn công các cơ quan trong cơ thể. Thận cũng có thể trở thành mục tiêu của phản ứng này. Chẳng hạn, lupus ban đỏ hệ thống có thể gây viêm thận lupus, làm tổn thương các bộ lọc của thận. Bệnh có thể xuất hiện ở người trẻ, đặc biệt là phụ nữ. Mức độ tổn thương khác nhau tùy từng người, từ bất thường trong nước tiểu đến suy giảm chức năng thận.
Ngoài lupus, một số bệnh viêm mạch, rối loạn miễn dịch khác cũng có thể ảnh hưởng đến thận. Phát hiện và điều trị sớm giúp kiểm soát tình trạng viêm, hạn chế nguy cơ tổn thương kéo dài.
Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh
Một số người có nguy cơ mắc bệnh thận cao hơn do mang gene liên quan đến các rối loạn di truyền. Bệnh thận đa nang là một ví dụ, trong đó các nang chứa dịch phát triển trong thận, dần ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng cơ quan này.
Hội chứng Alport cũng là bệnh di truyền có thể gây tổn thương thận, dẫn đến tiểu máu, suy giảm chức năng lọc. Bệnh đôi khi còn ảnh hưởng đến thính lực và thị lực. Theo NIDDK, tiền sử gia đình mắc bệnh thận là yếu tố cần lưu ý khi đánh giá nguy cơ. Người có cha mẹ hoặc người thân mắc bệnh thận di truyền nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn kiểm tra phù hợp.
Tổn thương thận cấp và một số yếu tố khác
Tổn thương thận cấp xảy ra khi chức năng thận suy giảm đột ngột, chẳng hạn do mất nước nghiêm trọng, nhiễm trùng nặng, mất máu hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc. Phần lớn trường hợp có thể phục hồi, nhưng một số người không hồi phục hoàn toàn, làm tăng nguy cơ phát triển bệnh thận mạn về sau.
Bên cạnh đó, béo phì, hút thuốc và một số bệnh tim mạch cũng góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, nhất là khi sử dụng kéo dài, liều cao hoặc ở người đã có bệnh thận, mất nước.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ (NKF), người từng bị tổn thương thận cấp, mắc tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chú ý kiểm tra chức năng thận. Xét nghiệm creatinine máu để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm albumin trong nước tiểu giúp phát hiện sớm những bất thường.
Bệnh thận mạn được xác định khi bất thường về cấu trúc hoặc chức năng thận kéo dài ít nhất ba tháng. Do bệnh có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng, người có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra chức năng thận theo tư vấn của bác sĩ. Kiểm soát huyết áp, đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn cũng góp phần bảo vệ thận.
Bảo Bảo (Tổng hợp)