Vật liệu đặc biệt phủ quanh tàu vũ trụ của Elon Musk
Tàu vũ trụ của Elon Musk được bao phủ bởi các tấm gạch gốm hình lục giác, giúp bảo vệ phương tiện trước nhiệt độ cực cao khi trở về khí quyển.
SpaceX lần đầu bắt thành công tầng trên, còn gọi là tàu vũ trụ, của tên lửa Starship bằng hệ thống cánh tay cơ khí gắn trên tháp phóng, sau chuyến bay thử nghiệm thứ 15, sáng 15/11 (giờ Hà Nội).
Vài giờ sau sự kiện, một đoạn video được chia sẻ trên mạng xã hội X cho thấy tỷ phú Elon Musk trực tiếp kiểm tra phần vỏ tàu Ship 42. Trong đoạn phim được ghi lại, ông cùng các nhân viên tiếp cận khu vực mũi tàu, nơi được phủ kín bởi những tấm vật liệu màu đen hình lục giác.
Tỷ phú Elon Musk tự mình kiểm tra các tấm gạch gốm hình lục giác - lớp chắn nhiệt của tàu vũ trụ Ship 42. Video: X/MinaGawargious
Đây thực chất là những tấm gốm được ghép lại để tạo thành lớp chắn nhiệt cho tàu vũ trụ. Theo Ars Technica, các phiên bản Starship ban đầu sử dụng khoảng 18.000 tấm gốm hình lục giác, mỗi tấm có kích thước tương đương một chiếc đĩa ăn. Trong khi đó, Reuters mô tả lớp chắn nhiệt của Ship 42 ở chuyến bay thứ 15 gồm hàng trăm tấm gạch màu đen hình lục giác.
Công dụng của lớp chắn nhiệt là bảo vệ thân tàu khỏi việc tiếp xúc trực tiếp với dòng khí nóng. Khi tái nhập khí quyển, Starship di chuyển với tốc độ khoảng 27.400 km mỗi giờ. Lúc này, nhiệt độ ở một số khu vực trên bề mặt tàu có thể lên tới 1.430 độ C, đủ làm nóng chảy nhiều vật liệu. Nếu không có lớp bảo vệ, kết cấu tàu có nguy cơ bị hư hại dưới sức nóng.
SpaceX lần đầu giới thiệu thiết kế gạch gốm lục giác năm 2019. Chúng thường được bố trí ở phía đón gió của tàu khi quay trở lại khí quyển. Khi đó, Musk giải thích hình dạng và cách bố trí này nhằm tránh tạo ra những khe thẳng, nơi khí nóng có thể tăng tốc và xuyên qua lớp chắn nhiệt.
Tàu vũ trụ Ship 42 trước khi rời bệ phóng, bao quanh là lớp cách nhiệt ghép từ các tấm gốm lục giác. Ảnh: SpaceX
Công nghệ gạch gốm cách nhiệt đã được NASA sử dụng từ nhiều thập niên trước. Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ từng sử dụng các loại gạch làm từ sợi silica, có cấu trúc xốp, nhẹ nhưng chịu nhiệt tốt, trên tàu con thoi Space Shuttle.
NASA từng minh họa khả năng cách nhiệt của gạch silica bằng một thử nghiệm. Dù vừa được nung ở 1.260 độ C, tấm gạch vẫn có thể được cầm ở các góc bằng tay trần chỉ vài giây sau khi lấy khỏi lò. Tuy nhiên, vật liệu này khá giòn, dễ nứt hoặc hư hỏng khi va chạm. Sau mỗi chuyến bay, kỹ thuật viên phải kiểm tra và sửa chữa lớp chắn nhiệt trước khi tàu con thoi được sử dụng trở lại.
Lớp chắn nhiệt là một trong những vấn đề nan giải nhất của chương trình tàu con thoi NASA. Năm 1979, hàng nghìn tấm gạch cách nhiệt đã bong khỏi tàu Columbia trong chuyến bay thử nghiệm trên lưng máy bay Boeing 747 cải tiến. Tình trạng bong, nứt gạch tiếp tục xảy ra trong suốt 30 năm hoạt động của chương trình, buộc NASA phải kiểm tra, sửa chữa và thay thế các tấm bị hư hỏng giữa những nhiệm vụ.
SpaceX chưa công bố đầy đủ thành phần của loại gạch gốm cách nhiệt được sử dụng. Tuy vậy, Starship cũng gặp vấn đề tương tự. Trong các chuyến bay thử nghiệm trước đó, một số tấm gạch từng bị bong khỏi thân tàu.
Công ty Mỹ đã thử nhiều cách để cải thiện hệ thống này. Theo Ars Technica, SpaceX đưa thế hệ gạch mới vào thử nghiệm từ năm 2025, bổ sung lớp bảo vệ dự phòng giữa gạch và thân thép. Hãng cũng điều chỉnh cách cố định và hình dạng một số tấm để hạn chế bong tróc, đồng thời xử lý các khe hở có thể khiến khí nóng lọt xuống bên dưới.
SpaceX cũng từng thử nghiệm các tấm kim loại để đánh giá khả năng thay thế gạch gốm. Tuy nhiên, kết quả trả về cho thấy kim loại bị oxy hóa trong môi trường nhiệt độ cao và không kiểm soát nhiệt tốt như kỳ vọng. Gạch gốm vì thế vẫn là vật liệu chính trong hệ thống chắn nhiệt của Starship.
Sau khi Ship 42 được tháp phóng bắt lại, Musk cho biết con tàu mang về "một lượng dữ liệu khổng lồ" để SpaceX tiếp tục cải tiến lớp chắn nhiệt. Ông đưa ra bình luận này ngay dưới video ghi lại cảnh mình cùng các nhân viên kiểm tra tàu.
Trọng Đạt
- Loạt thách thức để bắt tầng trên tên lửa Starship bằng 'đũa gắp'
- SpaceX lần đầu bắt thành công tầng trên tên lửa Starship bằng đũa gắp
- Tên lửa Vulcan phóng thất bại, phá hủy 40 vệ tinh Amazon