Tuổi trung niên đi làm với tâm thế 'ngày mai mất việc'
Tôi tận tâm, hết mình với công việc hiện tại nhưng chưa bao giờ xem đó là công việc duy nhất, luôn tính đường lui nếu ngày mai mất việc.
Đã bao giờ bạn tự hỏi, nếu ngày mai không còn công việc hiện tại, mình sẽ làm gì để tiếp tục sống? Tôi đã từng nghĩ về điều đó, không phải trong một cuộc khủng hoảng nghề nghiệp, cũng không phải vì vừa nhận được thông báo cắt giảm nhân sự, mà đơn giản là trong những lúc bình tâm nhìn lại cuộc sống và tự hỏi: nếu một ngày những gì mình đang có thay đổi, mình còn những lựa chọn nào?
Tôi là một viên chức công tác tại Học viện, nhiệm vụ chuyên môn và trách nhiệm của một người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập. Nhưng bên cạnh công việc ấy, tôi còn có những năng lực khác đã tích lũy qua quá trình học tập và làm việc, trong đó có giảng dạy tiếng Trung Quốc và dịch thuật. Vì vậy, khi nghĩ đến khả năng một ngày nào đó không còn công việc hiện tại, tôi đã tự hình dung cho mình những con đường khác: xin sang một trường tư để dạy tiếng Trung, mở lớp tiếng Trung tại nhà hoặc nhận tài liệu từ các công ty dịch thuật để làm thêm.
Tôi chưa nói rằng những phương án ấy chắc chắn sẽ thành công. Tìm được một vị trí giảng dạy phù hợp không dễ; mở lớp tại nhà cần có học viên, phương pháp giảng dạy và thời gian; còn công việc dịch thuật phụ thuộc vào nhu cầu thị trường, chất lượng bản dịch và uy tín của người làm nghề. Nhưng điều khiến tôi cảm thấy yên tâm hơn là mình không hoàn toàn đứng trước một khoảng trống. Tôi vẫn có những kiến thức, kỹ năng và khả năng có thể tiếp tục tạo ra giá trị. Nghĩ được như vậy, tôi hiểu rằng sự chuẩn bị cho tương lai đôi khi bắt đầu từ một câu hỏi: ngoài công việc đang làm, mình còn có thể làm được gì?
Có một nghịch lý: nhiều người đi làm rất chăm chỉ nhưng lại ít khi dành thời gian đánh giá năng lực của chính mình. Chúng ta có thể làm một công việc suốt nhiều năm, thuộc lòng các quy trình, xử lý thành thạo những nhiệm vụ quen thuộc, nhưng chưa chắc đã biết những kỹ năng ấy có thể áp dụng ở môi trường khác đến đâu? Bận rộn không đồng nghĩa với tiến bộ; có thâm niên cũng không tự động đồng nghĩa với khả năng thích ứng.
>> Cam chịu phỏng vấn như thẩm vấn vì sợ không xin được việc
Kinh nghiệm lâu năm vẫn là một tài sản quý, nhưng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực giải quyết vấn đề. Một người làm công tác hành chính, pháp chế không chỉ cần biết soạn thảo văn bản mà còn phải hiểu căn cứ pháp lý, nhận diện rủi ro và đưa ra phương án xử lý phù hợp. Một giáo viên không chỉ cần truyền đạt kiến thức mà còn phải biết điều chỉnh phương pháp giảng dạy theo trình độ và nhu cầu của người học. Một phiên dịch viên không thể chỉ dựa vào vốn từ vựng, mà còn cần hiểu bối cảnh, thuật ngữ và sắc thái văn hóa để chuyển tải chính xác nội dung. Những năng lực ấy có thể được phát triển theo thời gian và mang lại giá trị trong nhiều môi trường khác nhau.
Tôi cho rằng mỗi người nên chủ động kiểm kê năng lực nghề nghiệp trước khi hoàn cảnh buộc mình phải làm điều đó. Hãy thử tự hỏi: nếu phải tìm một công việc mới trong tháng tới, mình có thể ứng tuyển vào đâu? Nếu công việc hiện tại không còn phù hợp, những kiến thức nào có thể chuyển sang lĩnh vực khác? Nếu muốn tạo thêm thu nhập, mình có kỹ năng gì đủ tốt để người khác sẵn sàng trả tiền cho nó? Những câu hỏi này có thể khiến chúng ta hơi chạnh lòng, nhưng tốt hơn là đối diện với chúng khi vẫn còn thời gian chuẩn bị.
Tôi vẫn tin rằng khi đã nhận một công việc, mỗi người cần làm việc có trách nhiệm, tôn trọng tổ chức và nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng tận tâm với công việc hiện tại không có nghĩa là ngừng học hỏi; gắn bó với một cơ quan không có nghĩa là chỉ biết một cách làm. Chúng ta có thể hết lòng với công việc hôm nay nhưng cũng đồng thời cần chuẩn bị cho những thay đổi của ngày mai.
Tất nhiên, tôi không cho rằng cần có hai hay ba nghề mới được xem là an toàn. Một người có thể rất giỏi trong một lĩnh vực chuyên sâu và vẫn có tương lai nghề nghiệp tốt. Điều quan trọng không phải là làm thật nhiều việc, mà là hiểu rõ giá trị mình tạo ra, liên tục phát triển năng lực và biết cách vận dụng những gì đã học vào thực tế. Có thêm một kỹ năng hữu ích đôi khi giá trị hơn việc chạy theo nhiều công việc nhưng không có công việc nào đủ vững vàng.
Tôi không mong mình hay bất kỳ ai phải trải qua cảnh mất việc để hiểu giá trị của sự chủ động. Tôi chỉ mong rằng nếu một ngày công việc hiện tại không còn, chúng ta không hoàn toàn mất phương hướng, không đánh mất lòng tự trọng và không nghĩ rằng cuộc đời mình đã đi vào ngõ cụt. Chuẩn bị cho ngày mai không phải là thiếu niềm tin vào ngày hôm nay. Đó là cách chúng ta trân trọng công việc hiện tại, đồng thời có trách nhiệm với tương lai của bản thân và gia đình.
- Tôi chẳng biết sống thế nào nếu 10 năm nữa thất nghiệp
- Bốn cử nhân đại học Bách Khoa làm thợ bảo dưỡng máy
- Lãng phí vì 7 năm tuổi trẻ làm phục vụ quán cà phê
- Tôi bỏ việc để khởi nghiệp nhưng tháng chỉ kiếm được 4 triệu đồng
- Cử nhân 'hết date' nếu 10 năm chạy xe ôm công nghệ, shipper
- '20 năm kinh nghiệm đầy mình giờ thất nghiệp tuổi 42'
Thêm VnExpress trên Google
