Thời lượng ngủ tốt cho não bộ tuổi trung niên
Người trung niên nên duy trì khoảng 7 giờ ngủ mỗi đêm để hỗ trợ khả năng nhận thức và sức khỏe não bộ.
Khi bước vào tuổi trung niên, nhiều người bắt đầu gặp tình trạng khó ngủ, dễ tỉnh giấc hoặc thức dậy sớm. Thời gian nghỉ ngơi thay đổi có thể ảnh hưởng đến sự tỉnh táo và khả năng tập trung ban ngày. Bên cạnh chất lượng, thời lượng ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ. Ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều có liên quan đến kết quả kiểm tra tư duy, trí nhớ kém hơn.
Ngủ khoảng 7 giờ mỗi đêm có lợi cho khả năng nhận thức
Năm 2022, nghiên cứu đăng trên tạp chí Communications Biology, do nhóm nhà khoa học thuộc Đại học Oxford thực hiện, phân tích dữ liệu của 479.420 người 38-73 tuổi thuộc Ngân hàng Sinh học Anh (UK Biobank). Nhóm nghiên cứu đánh giá mối liên hệ giữa thời lượng ngủ với khả năng nhận thức; một nhóm nhỏ hơn gồm khoảng 37.500 người được chụp cộng hưởng từ để khảo sát cấu trúc não.
Kết quả cho thấy những người ngủ khoảng 7 giờ mỗi đêm đạt điểm nhận thức cao nhất. Khả năng này có xu hướng giảm ở nhóm ngủ ít hơn hoặc nhiều hơn mốc trên. Mối liên hệ vẫn được ghi nhận ở người trên 60 tuổi.
Các bài kiểm tra đánh giá nhiều khía cạnh như tốc độ xử lý thông tin, trí nhớ và chức năng điều hành - những năng lực cần thiết để lập kế hoạch, giải quyết vấn đề và thực hiện công việc hằng ngày. Ở nhóm được chụp cộng hưởng từ, thời lượng ngủ 6-8 giờ có liên quan đến thể tích chất xám lớn hơn tại một số vùng não, trong đó có hồi hải mã - khu vực đóng vai trò quan trọng trong học tập và ghi nhớ.
Theo nhóm tác giả, kết quả cho thấy thời lượng ngủ có mối liên hệ với khả năng nhận thức và cấu trúc não ở người trung niên, lớn tuổi. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát, không chứng minh ngủ đúng 7 giờ trực tiếp ngăn ngừa suy giảm trí nhớ hoặc bệnh lý thần kinh.
Giấc ngủ chất lượng giúp não bộ phục hồi, duy trì khả năng ghi nhớ và tư duy, đặc biệt ở tuổi trung niên. Ảnh minh họa: Bảo Bảo
Ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều đáng lưu ý
Cả thiếu ngủ lẫn ngủ quá nhiều đều có liên quan đến khả năng tư duy và ghi nhớ kém hơn. Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến não không đủ thời gian thực hiện các quá trình phục hồi và củng cố trí nhớ. Trong lúc ngủ, não xử lý, sắp xếp thông tin tiếp nhận trong ngày, hỗ trợ lưu giữ ký ức và điều hòa hoạt động thần kinh. Ngủ không đủ có thể khiến một người khó tập trung, phản ứng chậm, giảm hiệu quả ghi nhớ.
Ngược lại, ngủ quá lâu cũng có liên quan đến kết quả nhận thức kém hơn trong nghiên cứu. Tuy nhiên, thời gian ngủ kéo dài không nhất thiết là nguyên nhân trực tiếp gây suy giảm chức năng não. Đây có thể là dấu hiệu đi kèm một số vấn đề sức khỏe như rối loạn giấc ngủ, trầm cảm hoặc bệnh mạn tính.
Duy trì lịch ngủ ổn định để bảo vệ sức khỏe não bộ
Ngoài thời lượng, tính đều đặn của giấc ngủ cũng quan trọng. Người thường xuyên thay đổi giờ đi ngủ, thức dậy hoặc ngủ bù thất thường có thể khó duy trì nhịp sinh học ổn định.
Để cải thiện giấc ngủ, người trung niên nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định, hạn chế caffeine vào buổi chiều tối, tránh sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ, giữ phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát. Vận động ban ngày cũng góp phần hỗ trợ giấc ngủ, nhưng nên tránh tập luyện cường độ cao quá gần giờ nghỉ.
Nếu thường xuyên khó ngủ, tỉnh giấc trong đêm nhiều lần, ngáy lớn, có cảm giác ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. Không nên tự kéo dài thời gian nằm trên giường chỉ để đạt đủ 7 giờ nếu chất lượng giấc ngủ kém.
Mốc 7 giờ là kết quả nổi bật từ nghiên cứu về mối liên hệ giữa giấc ngủ và khả năng nhận thức ở người trung niên, không phải con số bắt buộc cho tất cả mọi người. Nhu cầu nghỉ ngơi có thể khác nhau tùy thể trạng, tình trạng sức khỏe và chất lượng giấc ngủ của mỗi người.
Bảo Bảo (Tổng hợp)