Mang vi khuẩn não mô cầu ở mũi họng có triệu chứng không?

Tôi nghe nói vi khuẩn não mô cầu sống ở vùng mũi họng, không gây bệnh, vậy liệu người mang mầm bệnh có biểu hiện hay nhận diện được không? (Tấn Đạt, 30 tuổi, Tây Ninh)

Trả lời:

Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có thể tồn tại trong mũi họng nhiều tuần đến nhiều tháng mà không gây bệnh. Khoảng 10-20% người mang vi khuẩn không có triệu chứng; tỷ lệ này cao hơn ở thanh thiếu niên và có thể lên đến 50% trong các vụ dịch. Người mang vi khuẩn vẫn có thể lây cho người khác qua dịch tiết hô hấp, nước bọt khi tiếp xúc gần hoặc hôn.

Không phải ai mang vi khuẩn cũng phát bệnh nặng. Một số người mang vi khuẩn có thể bị đau họng, viêm mũi họng nhẹ giống triệu chứng viêm đường hô hấp thông thường.

Khi vượt qua hàng rào niêm mạc mũi họng, não mô cầu có thể xâm nhập vào máu, hệ thần kinh trung ương, gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não. Bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn; có thể kèm cứng gáy, sợ ánh sáng, co giật, rối loạn ý thức.

Thể nặng có thể diễn tiến đến sốc, tử vong trong 24-48 giờ. Các dấu hiệu nguy hiểm gồm ban xuất huyết, tay chân lạnh, mạch nhanh, tụt huyết áp. Trẻ nhỏ có thể bỏ bú, quấy khóc bất thường, li bì hoặc khó đánh thức. Người có biểu hiện nghi ngờ cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ đủ triệu chứng.

Việc xét nghiệm tìm người lành mang vi khuẩn không được thực hiện đại trà. Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần báo cơ quan y tế để được đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng và hướng dẫn theo dõi sức khỏe; không tự mua thuốc hoặc chờ xét nghiệm mới dự phòng.

Bệnh xuất hiện rải rác quanh năm. Ngày 9/11, Sở Y tế Tây Ninh thông báo ghi nhận hai ca mắc, gồm học sinh 7 tuổi tại xã Đức Huệ và nam công nhân 53 tuổi tại xã Hậu Nghĩa.

Để phòng bệnh, người dân cần rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt, giữ nơi ở thông thoáng và tránh khói thuốc. Tiêm vaccine giúp chủ động phòng các nhóm não mô cầu gây bệnh.

Tại Việt Nam, các vaccine hiện có giúp phòng năm nhóm huyết thanh phổ biến A, B, C, Y và W-135. Trong đó, vaccine nhóm B thế hệ mới dành cho người từ 2 tháng đến 50 tuổi; vaccine BC của Cuba dành cho người từ 6 tháng đến 45 tuổi. Các vaccine ACYW sử dụng từ 6 tuần tuổi và không giới hạn tuổi với người lớn, người cao tuổi và bệnh nền vẫn tiêm được.

Ở tuổi 30, bạn có thể được tư vấn tiêm phối hợp các vaccine để mở rộng phạm vi bảo vệ. Nếu đã tiêm BC, bạn nên cung cấp lịch tiêm cho bác sĩ để xác định loại cần bổ sung.

Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC